II SA/Gd 57/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.O. na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 31 grudnia 2002 r. w przedmiocie zwolnienia z nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 30 grudnia 2002 r. nr [...] dotyczącą M.O. 2. stwierdza, że wymienione wyżej decyzje nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z dnia 31 grudnia 2002 r. nr [...], zawartą w rozkazie dziennym Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], M. O. został zwolniony z dalszego pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i przeniesiony do rezerw w związku z rozformowaniem jednostki wojskowej. W odwołaniu od tej decyzji M. O. wskazał, iż podana przez organ przyczyna zwolnienia, polegająca na odmowie pełnienia dalszej służby wojskowej w innej jednostce wojskowej, jest nieprawdziwa, gdyż propozycja zmiany jednostki ze strony dowództwa nigdy nie padła. Rozpoznając odwołanie, Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w decyzji z dnia 31 grudnia 2002 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ powołał się na wytyczne Dowódcy Marynarki Wojennej i Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, w których zabroniono wyznaczania podoficerów zasadniczej służby nadterminowej na stanowiska marynarskie w nowo formowanych jednostkach wojskowych, dążąc do zapewnienia pełnej tożsamości stopni wojskowych z zajmowanymi przez żołnierzy stanowiskami służbowymi. Stosownie do tych wytycznych, odwołujący, będący podoficerem nadterminowej służby wojskowej (bosmanmat), nie może zajmować stanowiska etatowego "szeregowego" , a w nowych, zmienionych etatach nie występują stanowiska służbowe dla podoficerów zasadniczej służby wojskowej. W skardze na powyższą decyzję (nazwanej pozwem) M. O. zwrócił się o zadośćuczynienie za zerwanie umowy o pracę przed terminem jej zakończenia. Jednocześnie skarżący podał, powołując się na treść § 53 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego, iż wprawdzie jednostka została rozformowana, to jednak do dnia zwolnienia nie zaproponowano mu żadnego stanowiska w nowych strukturach jednostki, ani poza nią. Skarżący podkreślił, że ani ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej" Polskiej, ani przywołane wyżej rozporządzenie nie ustanawiają zakazu wyznaczania żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej w stopniu podoficerskim na stanowisko szeregowych zasadniczej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty przytoczone w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP /Dz. U 02.21.205/ w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową nadterminowo może być z niej zwolniony również przed upływem okresu, na który zgłosił się do tej służby, w szczególnych przypadkach określonych przez Ministra Obrony Narodowej. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego /Dz. U. z dnia 25 lipca 1992 r./ w § 53 ust. 2 pkt 7 daje podstawę zwolnienia żołnierza przed upływem okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej w razie niewyrażenia przez żołnierza zgody na pełnienie służby w innej jednostce wojskowej, w przypadku rozformowania jednostki, której ewidencją żołnierz jest objęty z dniem rozformowania jednostki. Na tę podstawę wskazały organy w niniejszej sprawie, przy czym spełnienie przesłanki "rozformowania" rozumianej jako likwidacja poszczególnych etatów i stanowisk nie była w stanie faktycznym sprawy przez skarżącego kwestionowana. Natomiast konieczne jest dokonanie oceny pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazującej jako kryterium zwolnienia tj. - doprowadzenie do stanu pełnej tożsamości stopni wojskowych z zajmowanym przez żołnierza stanowiskiem etatowym. Zdaniem Sądu wykładnia językowa przepisu § 53 ust.2 pkt 7 omawianego rozporządzenia uniemożliwia zastosowanie go jako podstawy zwolnienia żołnierza w stanie faktycznym sprawy. W sytuacji gdy skarżący nie otrzymał propozycji pełnienia służby w innej jednostce wojskowej a w konsekwencji niezłożenie przez niego oświadczenia zawierającego brak zgody na taką zmianę skutkować musi uznaniem, że organy na podstawie obowiązującego prawa w tym przedmiocie nie mogły zwolnić skarżącego z przyczyn przez nich wskazanych. Reasumując stwierdzić należy, że obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracyjne przepisy dotyczące pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej tj. ustawa z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP /Dz. U. z 2002r. nr 21 poz.205 z późno zm./ oraz rozp. MON z dnia 22.06.1992r.w sprawie [...] nadterminowej służby wojskowej [...] nie stanowią zakazu wyznaczania żołnierzy nadterminowej służby wojskowej mających stopnie podoficerskie /jak skarżący/ na stanowiska szeregowych. Konsekwencji ustawodawcy w takim rozumieniu przepisów w tym zakresie, należy upatrywać w nowelizacji omawianego rozporządzenia obowiązującego od 5 lipca 2004 r./ Dz. U z dnia 5 lipca 2004 r./ w którym § 9 ust.2 pkt 3 przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza odbywającego nadterminową zasadniczą służbę wojskową przed upływem okresu, na który zgłosił się do tej służby ale tylko wówczas gdy z pisemnego oświadczenia bezpośredniego przełożonego dowódcy jednostki wojskowej wynika brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne równorzędne lub niższe stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej. Podkreślić należy dodatkowo, że powołane przez organy wytyczne Sztabu Generalnego WP z dnia 6.08.2002r. nie są źródłem prawa dlatego nie mogły stanowić podstawy prawnej decyzji. Zważywszy powyższe Sąd stwierdził, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i na mocy art.145 § l pkt la ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd orzekł w pkt 2 wyroku. Niezależnie od dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że zgłoszone dopiero w skardze do Sądu żądanie odszkodowania nie może stanowić przedmiotu rozpoznania przez Sąd albowiem Sąd działa w granicach sprawy określonymi w zaskarżonej decyzji. Natomiast przy ponownym rozpoznaniu sprawy i podtrzymaniu przez skarżącego żądania w tym zakresie rzeczą organów będzie ustalenie czy żądanie to dotyczy utraconego uposażenia na podstawie ustawy z dnia 17.12.1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz. U 92.5.18/ w związku z decyzjami, które Sąd uznał za wadliwe i wówczas organy jako właściwe winny rozpoznać żądanie w tym zakresie czy też skarżącemu chodzi o odszkodowanie na zasadach ogólnych tj. przepisów prawa cywilnego, którego należy dochodzić przed sądem powszechnym.