II SA/Gd 572/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Wojewody z dnia 18 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia 15 listopada 2002 r. Prezydent Miasta odmówił Z.K. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącego z dnia 25 listopada 2002 r., Wojewoda decyzją z dnia 16 grudnia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W piśmie z dnia 26 lutego 2003 r. Z.K. ponownie zwrócił się do Wojewody o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ potraktował żądanie strony jako ponowne odwołanie od decyzji organu I instancji. W tych okolicznościach, zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 marca 2003 r. Wojewoda, powołując się na art. 134 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania strony. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Skoro zatem postępowanie odwoławcze w sprawie przyznania Z.K. prawa do świadczenia przedemerytalnego zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia 16 grudnia 2002 r., ponowne odwołanie strony z dnia 26 lutego 2003 r. od podjętego rozstrzygnięcia należało uznać za niedopuszczalne i pozostawić bez rozpatrzenia. Z.K. zaskarżył postanowienie organu II instancji z dnia 18 marca 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu odniósł się do materialnoprawnych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz wskazał na trudną sytuację rodzinną i materialną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, przy czym złożone przez niego podanie z dnia 26 lutego 2003 r., było nieprecyzyjne co do zawartego w nim żądania. W tej sytuacji, ze względu na obowiązek organu dokonania oceny formalnej wniesionego przez stronę podania, rzeczą jego było sprawdzenie, czy podanie to odpowiada wymaganiom przewidzianym dla tego rodzaju pism (art. 63 § 1 i 2 k.p.a.). Zasadą postępowania administracyjnego jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ Wojewoda zamiast wyjaśnić jej przedmiot i zakres żądania, przedwcześnie potraktował pismo strony z dnia 26 lutego 2003 r. jako ponowne odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 15 listopada 2002 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i nauki prawa administracyjnego, żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (wyrok NSA z 2 marca 1987 r., III SA 92/87, wyrok NSA z 17 września 1992 r., III S.A. 949/92, za B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 325). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że stosownie do art. 9 k.p.a., wymieniony organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień. Zatem w razie wątpliwości organ administracji, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie żądania. Rozważenia wymaga również, czy pisma Z.K. z dnia 26 lutego 2003 r. nie należy potraktować jako wniosku o wznowienie postępowania lub żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, o którym mowa w art. 235 § 1 K.p.a. Sąd stwierdza, że powyższe okoliczności nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania nie podlega wykonaniu, zatem brak jest podstaw, aby odnosić się do kwestii jego wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.