II SA/Gd 572/23

WyrokWSA w Gdańsku2024-01-17

Skład orzekający: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Asesor WSA Jakub Chojnacki, Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres i rozmiar czynności opiekuńczych nad niepełnosprawną matką, wykonywanych przez córkę, wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że opisane przez skarżącą czynności opiekuńcze nad matką, obejmujące pomoc w gospodarstwie domowym i podstawowe czynności higieniczne, nie wykluczają możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie stwierdzono tym samym wymaganego przez ustawę związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaną opieką a rezygnacją z aktywności zawodowej.
Stan faktyczny
Skarżąca I. H. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z działalności gospodarczej w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaną opieką a rezygnacją z pracy, gdyż zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr SKO Gd/6607/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę I. H. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2022 r. I. H. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościerzynie o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, H. Z. Z akt sprawy wynika, że H. Z. (ur. 21 lipca 1945 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie z dnia 14 lipca 2020 r., nie da się ustalić daty, od której istnieje stwierdzona niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 czerwca 2020 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie świadczenia, złożonego oświadczenia oraz ustaleń dokonanych w toku wywiadów środowiskowych wynika, że H. Z. cierpi na chorobę zwyrodnieniowa stawów, hiperurykemię, dyskopatię kręgosłupa L-S, nadciśnienie tętnicze, uchyłkowatość jelita grubego, wole guzkowe tarczycy, osteoporozę. W 2010 r. przeszła cholecystostomię, w 2019 r. przeszła natomiast zabieg usunięcia guza jajnika prawego (nowotwór niezłośliwy) oraz zachorowała na zapalenie kątnicy. W czerwcu 2020 r. złamała trzon kości udowej lewej i przeszła zabieg nastawienia i stabilizacji. W sierpniu 2021 r. wykonano u niej zabieg endoprotezoplastyki kolana. Samodzielnie spożywa posiłki. Niepełnosprawna porusza się bardzo powoli przy pomocy kul lub chodzika. Jest pod opieką poradni kardiologicznej, ortopedycznej, neurologicznej, reumatologicznej, endokrynologicznej, ginekologicznej oraz gastrologicznej. Ustalono ponadto, że niepełnosprawna jest wdową, ma dwoje dzieci: syna zamieszkującego w Niemczech oraz wnioskodawczynię. Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z dorosłym synem na piętrze domu typu bliźniak, którego parter zamieszkuje jej niepełnosprawna matka. Ze złożonego oświadczenia wynika, że I. H. wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj.: pranie, prasowanie, sprzątanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, sprawdza czy opał jest w piecu, wysypuje popiół i raz z tygodniu czyści piec. Pomaga matce przy czynnościach higienicznych: rano pomaga mamie wstać z łóżka się ubrać, kąpieli (2-3 razy w tygodniu), toalecie porannej i wieczornej, okazjonalnie przy zakładaniu pieluchomajtek na noc (podopieczna popuszcza mocz), w miarę potrzeby przy korzystaniu z toalety oraz przy czynnościach, przy których niepełnosprawna sobie nie radzi: przygotowuje i podaje posiłki, podaje leki. Ponadto realizuje recepty, podaje leki, umawia i uczestniczy w wizytach lekarskich, załatwia sprawy urzędowe. Chodzi z matką do kościoła, na cmentarz i na spacer. I. H. ostatnią aktywność zawodową wykazywała do 31 grudnia 2021 r., kiedy to zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu niskich utargów oraz w związku ze stanem zdrowia matki i koniecznością sprawowania nad nią opieki. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kościerzynie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Kościerzyna, decyzją z 21 listopada 2022 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, H. Z. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako "u.ś.r."). W ocenie organu w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy podjęciem się przez skarżącą sprawowania opieki nad matką a rezygnacją z aktywności zawodowej Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 25 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy podjęciem się przez skarżącą sprawowania opieki nad matką a rezygnacją z aktywności zawodowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz z uwagi na faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ocenie organu zakres i rozmiar czynności opiekuńczych związanych tylko z osobistą opieką nad chorą matką nie zajmuje takiej ilości czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczyni, przy należytej organizacji opieki, nie mogła podjąć aktywności zawodowej. Organ podkreślił, że matka wnioskodawczyni nie jest osobą leżącą, nie wymaga permanentnego używania pampersów. Porusza się przy pomocy kul lub chodzika. Samodzielnie spożywa przygotowane posiłki. Opieka wnioskodawczyni sprowadza się do pomocy w zakresie utrzymania higieny osobistej. Zdaniem Kolegium matka wnioskodawczyni jest na tyle samodzielna w swojej niepełnosprawności, że nie zachodzi konieczność sprawowania nad nią całodobowej opieki. Tym samym sprawowane przez wnioskodawczynię czynności opiekuńcze nie wykluczają podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania przez nią opieką nad matką, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; zwanej dalej p.p.s.a.) sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.; dalej jako: "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba wskazana w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Z przywołanych przepisów wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji - a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie niepodejmowania - zatrudnienia przez skarżącą była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (matką), w tym również rozważenie tego, czy wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącą i koniecznej, w związku ze specyfiką niepełnosprawności jej matki, opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez nią jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wypełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca, jako córka, niewątpliwie była osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. W sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 lipca 2020 r., z którego wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 26 czerwca 2020 r. Orzeczenie wydano na stałe. Skarżąca wskazała, że w ramach opieki nad matką wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj.: pranie, prasowanie, sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, robienie zakupów, organizowanie wizyt lekarskich, realizacja recept, mierzenie ciśnienia, podawanie leków. Ponadto pomaga matce w wykonywaniu czynności higieniczno – pielęgnacyjnych: pomaga przy ubieraniu się i podczas kąpieli, przygotowuje ubrania. Wozi matkę na wizyty lekarskie, do kościoła i na cmentarz. W ocenie Sądu opisane czynności wykonywane przez skarżącą zaliczyć należy do szeroko rozumianego pojęcia "prowadzenia gospodarstwa domowego" i nie mogą być uznane za wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni nie wykonuje przy matce żadnych specjalistycznych czynności opiekuńczych. H. Z. nie jest osobą leżącą, porusza się zarówno po mieszkaniu, jak i poza nim (kościół, cmentarz) przy pomocy laski lub chodzika. Samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie przyjmuje przygotowane leki. Zdaniem Sądu zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzi konieczność stałej obecności córki w zakresie uniemożliwiającym podjęcie jakiekolwiek aktywności zawodowej. Skoro obowiązki wykonywane przez skarżącą w związku ze sprawowaną przez nią opieką nie wypełniają całego dnia, to zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym przez organy administracji publicznej oraz wnioskach pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad, z których wynika, że brak jest podstaw do uznania, by zakres i rozmiar czynności opiekuńczych związanych tylko z osobista opieką nad chorą matką zajmował tyle czasu w ciągu dnia, by wnioskodawczyni, przy należytej organizacji opieki, nie mogła podjąć aktywności zawodowej. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że sama skarżąca, w oświadczeniu z dnia 2 maja 2022 r. wskazała, że działalność gospodarczą zamknęła z powodu niskich utargów i opieki nad matką. Zauważyć jednocześnie należy, że skarżąca działalność tę prowadziła nieprzerwanie w czasie, kiedy jej matka, w związku z przebytymi zabiegami: nastawienia i stabilizacji trzonu kości udowej w czerwcu 2020 r. oraz endoprotezoplastyki kolana w sierpniu 2021 r., realnie potrzebowała stałej opieki w znacznym zakresie. W tym czasie opiekę nad H. Z. sprawowała jej wnuczka, lub wynajęta opiekunka. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje także podstaw do wniosku, że stan zdrowia matki skarżącej gwałtownie się pogorszył od grudnia 2021 r. (moment zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej) i wymaga ona opieki w znacznie większym wymiarze niż dotychczas. W ocenie Sądu, ustalenie organu odwoławczego, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy między sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia jest trafne i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi być zindywidualizowana. Świadczenie to nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia. Nie ma przy tym znaczenia czy okoliczność ta wynika z faktu korzystania przez osobę niepełnosprawną z np. usług opiekuńczych, zajęć prowadzonych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej czy też wynika z jej stanu zdrowia, gdy nie wymaga ona nieustannej opieki czy dozoru. W każdym z wymienionych przypadków stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia i nie zachodzi wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego nie podejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną - z uwagi na niepełnosprawność matki - opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącą. Zaznaczyć należy również, że ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021, I OSK 2859/20, z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19). Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, a trafna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwoliła na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do wniosków skargi Sąd wyjaśnia, że nie ma możliwości uchylenia decyzji organu odwoławczego i orzeczenia co do istoty przez przyznanie świadczenia, jak wniesiono o to w skardze. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło