II SA/Gd 574/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia 7 lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 20 grudnia 2001 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. D. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 7 lutego 2002 r. nr [...] Wojewoda , powołując się na art. 37 j ust. 1 i ust. 1 a, art. 371 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 20 grudnia 2001 r. nr [...], o odmowie przyznania J. D. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, że J. D., zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 5 listopada 2001 r., nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 13.11.2001 r. W dniu 10.12.2001 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W odwołaniu od decyzji Starosty wniósł o zaliczenie mu pracy w warunkach szczególnych wykonywanej w Spółdzielni Pracy Remontowo - Budowlanej "[...]" w Ż. oraz w "A" S.A. Obszar Telekomunikacji w B.. Zgodnie z art. 37 j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn bądź posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ustawodawca w art.3 7 j ust. 1 a ustawy zastrzega, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze okres pracy w szczególnych warunkach stwierdza pracodawca na podstawie dokumentacji w świadectwie wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Praca ta musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do dnia złożenia wniosku J. D. na podstawie świadectw pracy wraz z okresem aktualnie pobieranego zasiłku posiada okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 30 lat, 2 miesiące i 1 dzień. Nie udokumentował pracy w warunkach szczególnych, o której mówi w odwołaniu. J. D. w skardze na powyższą decyzję przedstawił przebieg swojej pracy w Remontowo - Budowlanej Spółdzielni Pracy "[...]" w Ż. stwierdzając, że uważa, iż w tym zakładzie przepracował ponad 15 lat w szczególnych warunkach, a jedynie wystawione świadectwo pracy nie spełnia wymogów określonych przepisami. Tymczasem niemożliwe jest przedstawienie prawidłowego świadectwa pracy , bowiem zakład kilka lat temu został zlikwidowany. W skazał, że swoje stanowisko przedstawiał w toku postępowania administracyjnego. Także świadectwo pracy wystawione przez "B" S.A. w B. jest błędne, a winę za wadliwe udokumentowanie pracy skarżącego ponosi "C" S.A. w B.. W piśmie z dnia 19.03.2002 r. skarżący poinformował, że Sąd Rejonowy w Sz. przesłuchał świadków na okoliczność wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach i dołączył odpis protokołu tego przesłuchania. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przywołując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 5 marca 2004 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewoda w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy i wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270), wobec czego sprawa została rozpoznana w tym trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie niesporne było, że skarżący J. D. został zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 5.11.2001 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 13.11.2001 r. Osobie takiej przysługiwał zasiłek przedemerytalny, jeżeli posiadała okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 35 lat lub 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( art. 37 j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56). Nie było też sporne, że skarżący legitymował się okresem pracy wynoszącym ponad 30 lat. Okolicznością sporną był praca skarżącego w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Skarżący twierdził, że wykonywał pracę w Remontowo - Budowlanej Spółdzielni Pracy "[...]" w Ż. w okresie od 1.09.1971 r. do 15.11.1990 r. w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, co mogą potwierdzić wskazani przez niego w piśmie z dnia 12 grudnia 2001 r. świadkowie i że okres jego pracy w takich warunkach wynosi ponad 15 lat. Organy administracji uznały natomiast, że skarżący w ogóle nie udokumentował okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W skardze skarżący podniósł też, że także pracę w "D" S.A. Obszar Telekomunikacji w B. od 15.11.1990 r. do 31.10.2001 r. należy zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do twierdzeń skarżącego dotyczących charakteru jego pracy w Remontowo - Budowlanej Spółdzielni Pracy "[...]" w Ż., jak też nie przeprowadziły wskazywanych przez niego dowodów stwierdzając jedynie, że skarżący nie udokumentował pracy w warunkach szczególnych. Obowiązki pracodawcy określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) dotyczące tego, że zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji , powinien stwierdzić okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w specjalnym świadectwie lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2), nie wykluczają udowodnienia wykonywania takiej pracy innymi dowodami. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt II SA 1510/00 stwierdził, że w sprawie o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, w celu wyjaśnienia i ustalenia, czy osoba występująca o przyznanie tego zasiłku wykonywała prace w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze organ administracji obowiązany był dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), i ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2001 r., I PKN 413/00 (OSNIPUSi SP z 2003 r., Nr 6, poz.150) stwierdził, że w postępowaniu przed urzędami pracy w sprawach o zasiłek przedemerytalny może być prowadzone postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, co do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla ustalenia prawa do świadczeń. Przywoływany przez organ odwoławczy przepis art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiący, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w art. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, został dodany ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 89, poz.973), która weszła w życie z dniem 12 września 2001r. Zmiana ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04, wywołała rozbieżności w orzecznictwie sądowym co do dopuszczalności powództwa o ustalenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych dla potrzeb postępowania administracyjnego o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tym przywołuje też treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r. III PZP 6/02 ( OSNIPUSiSP z 2003 r. , nr 9, poz.213), iż dodanie ust. 1 a w art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oznacza, że ustawodawca wprowadził dwie możliwe formy wykazywania okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jedną jest prawomocny wyrok sądu w sprawie o ustalenie faktu prawotwórczego, a drugą pozostaje postępowanie administracyjne przed starostą, który ustala prawo do zasiłku przedemerytalnego i je przyznaje. Należy wobec tego, podzielając powyższy pogląd uznać, że na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organy administracji skarżący został pozbawiony możliwości wykazania, że spełnia warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Naruszone zostały zasady postępowania administracyjnego przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącego i - co za tym idzie - niewyjaśnienie istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest tego, czy skarżący spełnia warunki do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego. Odmowa przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego nastąpiła z naruszeniem art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 75 kpa, w tym znaczeniu, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowiło stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, że co najmniej 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych, podczas gdy organ uchylił się całkowicie od przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność, a więc tej okoliczności w ogóle nie wyjaśnił. Narusza to podstawowe zasady postępowania określone w art. 7 i 8 k.p.a. ( tak też Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04). Należy wskazać, że z mocy art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno -Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół ( Dz. U. Nr 154, poz. 1793), z dniem 1 stycznia 2002 r. został skreślony art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie oznacza to jednak, że postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego stało się bezprzedmiotowe, bowiem do skarżącego może mieć zastosowanie art. 11 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. stanowiący, że osoby, które były zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy przed dniem w życie tej ustawy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego nabywają oraz zachowują to prawo na dotychczasowych zasadach, ze zmianami określonymi w tym przepisie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji obowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania dowodowego, obejmującego też dowody wskazane przez skarżącego, w celu wyjaśnienia, czy skarżący w latach 1971 - 1990 oraz 1990 - 2001 wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ będzie miał też na uwadze przepisy ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych( Dz. U. Nr 120 poz. 1252 ). Wobec powyższego, skoro naruszono przepisy art. 37 j ust. 1 pkt. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zasady określone w art. 7 i 8 k.p.a., Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 oraz art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.