II SA/Gd 576/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2011 r. M. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Oświadczył on, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem – T., który uczęszcza do szkoły. Posiada dom o powierzchni 87 m2 wraz z przynależną do niego działką o powierzchni 460,33 m2. Działka jest współwłasnością skarżącego i jego siostry i aktualnie toczy się postępowanie cywilne o jej podział. Z wniosku wynika również, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 2 274 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył ponadto, iż dotychczas osiągał dodatkowo dochód w wysokości 270 zł brutto miesięcznie z tytułu wynajmu garażu, jednakże obecnie toczy się postępowanie o jego rozbiórkę i dalszy dochód z tego tytułu jest niepewny. Skarżący oświadczył, iż poza utrzymaniem siebie i rodziny spłaca pożyczkę z zakładowego funduszu socjalnego w wysokości 600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał w formularzu, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z synem T. B., pomijając żonę oraz dorosłego syna M. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych, wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie obligowało do przedstawienia wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz wspólnie zamieszkujących synów rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, w tym opłat za media oraz kserokopii nakazu podatkowego posiadanej nieruchomości, do przedłożenia kopii zeznań podatkowych złożonych za 2010 r. przez skarżącego, jego żonę i syna M., dokumentów o wysokości otrzymywanych wynagrodzenia za pracę skarżącego w okresie ostatnich 3 miesięcy, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego żonę oraz synów pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości), zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego B. B. z okresu trzech ostatnich miesięcy bądź zaświadczenia z urzędu pracy, iż pozostaje ona osobą bezrobotną. zobowiązano również do wskazania, gdzie zamieszkuje syn M. i czym się zajmuje, czy kontynuuje naukę czy pracuje i jakie osiąga dochody oraz do wskazania, czy w garażu prowadzona jest działalność gospodarcza, kto ją prowadzi i w jakiej wysokości dochód z tego tytułu skarżący uzyskuje. Wnioskodawca nie wykonał powyższego zobowiązania, wobec czego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 października 2011 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył M. B. zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, że dokumenty, o których przedłożenie zwrócił się referendarz, złożył w Sądzie do spraw o sygn. akt II SA/Gd 190/11, II SA/Gd 291/11 i II SA/Gd 298/11 i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd. Wnioskodawca w toku postępowania przedstawił zaświadczenie o wysokości miesięcznego wynagrodzenia jego i jego żony oraz kserokopię wyciągu z rachunku bankowego. Oświadczył on nadto, że nie posiada informacji dotyczących sytuacji majątkowej syna M. B., gdyż wyprowadził się on z domu rodzinnego. Z zaświadczenia z dnia 5 grudnia 2011 r. wynika, że M. B. będąc zatrudnionym w Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy na umowę o pracę pobierał średnie miesięczne wynagrodzenie w okresie od sierpnia 2011 r. do października 2011 w wysokości 1 595,44 zł netto (2 109,53 zł brutto). Żona wnioskodawcy B. B. zatrudniona w Szkole Podstawowej nr [[...]] w G. pobierała przeciętne miesięczne wynagrodzenie netto za okres od września 2011 r. do listopada 2011 r. w wysokości 1 526,66 zł . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Skutki przyznania prawa pomocy znajdą bowiem odzwierciedlenie po stronie dochodowej i wydatkowej budżetu, ze względu na zmniejszenie dochodów z uwagi na zwolnienie od opłat sądowych, jak i na zwiększenie wydatków ze względu na konieczność pokrycia za stronę należnego od niej zwrotu wydatków. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji. (M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie Sądu, z treści wniosku oraz przedłożonych na wezwanie Sądu zaświadczeń o miesięcznych dochodach wynika, że wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jaką jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając wysokość dochodów wnioskodawcy oraz jego żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, która wynosi łącznie 3 122,1 zł, Sąd stwierdził, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Skarżący, który posiada stałe zatrudnienie i osiąga z tego tytułu co miesiąc stałe wynagrodzenie, może tak zaplanować swoje wydatki, aby pokryć koszty sądowe. Okoliczność, że skarżący posiada zobowiązania nie stanowi okoliczności uzasadniającej zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. Skarżący winien z równą starannością regulować wszelkie zobowiązania pieniężne tak wobec organów sądowych, jak i podmiotów prywatnych, i tak wydatkować posiadane środki finansowe, ażeby zaciągane zobowiązania prywatne nie uniemożliwiały wywiązywania się ze zobowiązań wobec organów władzy publicznej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.