II SA/Gd 576/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2011 r. M. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Oświadczył on, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem – T., który uczęszcza do szkoły. Posiada dom o powierzchni 87 m2 wraz z przynależną do niego działką o powierzchni 460,33 m2. Działka jest współwłasnością skarżącego i jego siostry i aktualnie toczy się postępowanie cywilne o jej podział. Z wniosku wynika również, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy w G. i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 2 274 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył ponadto, iż dotychczas osiągał dodatkowo dochód w wysokości 270 zł brutto miesięcznie z tytułu wynajmu garażu, jednakże obecnie toczy się postępowanie o jego rozbiórkę i dalszy dochód z tego tytułu jest niepewny. Skarżący oświadczył, iż poza utrzymaniem siebie i rodziny spłaca pożyczkę z zakładowego funduszu socjalnego w wysokości 600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał w formularzu, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z synem T. B., pomijając żonę oraz dorosłego syna M.. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych, wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie obligowało do przedstawienia wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz wspólnie zamieszkujących synów rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, w tym opłat za media oraz kserokopii nakazu podatkowego posiadanej nieruchomości, do przedłożenia kopii zeznań podatkowych złożonych za 2010 r. przez skarżącego, jego żonę i syna M., dokumentów o wysokości otrzymywanych wynagrodzenia za pracę skarżącego w okresie ostatnich 3 miesięcy, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego żonę oraz synów pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości), zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony skarżącego B. B. z okresu trzech ostatnich miesięcy bądź zaświadczenia z urzędu pracy, iż pozostaje ona osobą bezrobotną. zobowiązano również do wskazania, gdzie zamieszkuje syn M. i czym się zajmuje, czy kontynuuje naukę czy pracuje i jakie osiąga dochody oraz do wskazania, czy w garażu prowadzona jest działalność gospodarcza, kto ją prowadzi i w jakiej wysokości dochód z tego tytułu skarżący uzyskuje. Wnioskodawca nie wykonał powyższego zobowiązania, wobec czego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 października 2011 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył M. B. zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, że dokumenty, o których przedłożenie zwrócił się referendarz, złożył w Sądzie do spraw o sygn. akt II SA/Gd 190/11, II SA/Gd 291/11 i II SA/Gd 298/11 i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd. Wnioskodawca w toku postępowania przedstawił zaświadczenie o wysokości miesięcznego wynagrodzenia jego i jego żony oraz kserokopię wyciągu z rachunku bankowego. Oświadczył on nadto, że nie posiada informacji dotyczących sytuacji majątkowej syna M. B., gdyż wyprowadził się on z domu rodzinnego. Z zaświadczenia z dnia 5 grudnia 2011 r. wynika, że M. B. będąc zatrudnionym w Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy na umowę o pracę pobierał średnie miesięczne wynagrodzenie w okresie od sierpnia 2011 r. do października 2011 w wysokości 1 595,44 zł netto (2 109,53 zł brutto). Żona wnioskodawcy B. B. zatrudniona w Szkole Podstawowej nr [...] w G. pobierała przeciętne miesięczne wynagrodzenie netto za okres od września 2011 r. do listopada 2011 r. w wysokości 1 526,66 zł . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Skutki przyznania prawa pomocy znajdą bowiem odzwierciedlenie po stronie dochodowej i wydatkowej budżetu, ze względu na zmniejszenie dochodów z uwagi na zwolnienie od opłat sądowych, jak i na zwiększenie wydatków ze względu na konieczność pokrycia za stronę należnego od niej zwrotu wydatków. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji. (M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie Sądu, z treści wniosku oraz przedłożonych na wezwanie Sądu zaświadczeń o miesięcznych dochodach wynika, że wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jaką jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając wysokość dochodów wnioskodawcy oraz jego żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, która wynosi łącznie 3 122,1 zł, Sąd stwierdził, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Skarżący, który posiada stałe zatrudnienie i osiąga z tego tytułu co miesiąc stałe wynagrodzenie, może tak zaplanować swoje wydatki, aby pokryć koszty sądowe. Okoliczność, że skarżący posiada zobowiązania nie stanowi okoliczności uzasadniającej zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. Skarżący winien z równą starannością regulować wszelkie zobowiązania pieniężne tak wobec organów sądowych, jak i podmiotów prywatnych, i tak wydatkować posiadane środki finansowe, ażeby zaciągane zobowiązania prywatne nie uniemożliwiały wywiązywania się ze zobowiązań wobec organów władzy publicznej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.