II SA/Gd 578/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Wanda Antończyk Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 13 stycznia 2003 r., nr [...] w części rozstrzygającej o dacie początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 13 stycznia 2003 r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał A. L. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2002 r. do 30 czerwca 2004 r. w wysokości 135,64 zł. Decyzję wydano na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 2 i art. 20 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17 z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, iż ze złożonego w dniu 10 stycznia 2002 r. wniosku wynika, że A. L. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2002 r. Nr [...] wydane na okres do 30 czerwca 2004 r.). Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. L. wskazując, że jest osobą niepełnosprawną z orzeczoną datą powstania niepełnosprawności w styczniu 2002 r. Stwierdził, że przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od stycznia 2002 r. i od tej daty winien mu on zostać wypłacony, nie zaś od grudnia 2002 r. A. L. wskazał nadto, że w styczniu 2002 r. po raz pierwszy zwrócił się do MOPS i sprecyzował jednoznacznie wniosek o zasiłek. Decyzją z dnia 21 lutego 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 14 ust. 3 oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż A. L. wnioskiem z dnia 10 stycznia 2003 r. zwrócił się do MOPS w L. z prośbą o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w związku z zaliczeniem do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcy przysługuje pomoc we wnioskowanej formie od miesiąca grudnia 2002 r., a więc za okres nie dłuższy niż jeden miesiąc wstecz licząc od miesiąca, w którym uchylono wniosek. Data ustalenia stopnia niepełnosprawności nie ma w tej sprawie wpływu na rozstrzygnięcie. Istotne jest, że skarżący składając prośbę o przyznanie świadczenia wypełnił i podpisał druk wniosku, na odwrocie którego w punkcie 7 podana jest informacja za jaki okres wstecz jeden miesiąc od złożenia dokumentów będzie mógł otrzymać zasiłek. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł A. L. zarzucając naruszenie przez organ I instancji art. 9 Kpa oraz nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania. Skarżący stwierdził, że w styczniu 2002 r. zgłosił się do organu pomocy społecznej wnosząc o rentę socjalną i o zasiłek. Nie został wówczas poinformowany o konieczności pisemnego złożenia wniosku. Rentę socjalną wypłacono skarżącemu natomiast od lipca 2002 r. W ocenie skarżącego wniosek zgłoszony w styczniu 2002 r. winien był spowodować wypłatę zasiłku. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.0. Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem sprawa w części dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie został należycie wyjaśniona. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 9 Kpa nakazuje organom administracji publicznej należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Szczególnie pieczołowicie powinny wykonywać te obowiązki organy pomocy społecznej, zajmujące się głównie pomocą osobom nieporadnym, zwykle nie znającym prawa. Organy te winny dołożyć najwyższej staranności, by wskutek dokonywanej przez nie interpretacji pism i wniosków kierowanych przez osoby ubiegające się o pomoc nie poniosły one szkody. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17 z późn. zm.) ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego i pielęgnacyjnego oraz ich wypłata następuje na wniosek uprawnionego, jego przedstawiciela ustawowego lub innej osoby uprawnionej do jego reprezentowania, zaś ust. 2 stanowi, iż do zgłoszenia wniosku uprawnione są również inne osoby, a w tym pracownicy socjalni oraz przedstawiciel organizacji społecznych, jeżeli uprawniony nie ma możliwości zgłoszenia takiego wniosku lub zgłoszenie wniosku zaniedbuje. Skarżący twierdził, że jego wcześniejsze wnioski kierowane do organu pomocy społecznej powinny spowodować skutek polegający na przyznaniu mu zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż jego sytuacja w zakresie przesłanek mających wpływ na przyznanie tego zasiłku była organowi znana, a jedynie brak informacji ze strony organu spowodował uchybienie w postaci niezłożenia przez skarżącego wniosku na odpowiednim formularzu. Do akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę złożono akta administracyjne rozpoczynające się datowanym dnia 10 stycznia 2003 r. wnioskiem skarżącego o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Jedynie z oświadczenia skarżącego złożonego we wniesionej skardze wynika, iż świadczenie w postaci renty socjalnej zostało mu przyznane od lipca 2002 r., a także, że zostało ono przyznane w oparciu o to samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Sąd nie ma możliwości dokonania ustalenia, czy wcześniejsze wnioski skarżącego kierowane do organu pomocy społecznej nie powinny być potraktowane jako wnioski o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygające sprawę organy administracji nie oceniły, czy wnioski kierowane do organu pomocy społecznej przed dniem 10 stycznia 2003 r. przez skarżącego nie powinny zostać uznane, ze względu na swą treść za wnioski o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (wyrok NSA z 11 czerwca 1990 r. I SA 367/90 publ. ONSA 2-3/1990 poz. 47, wyrok NSA z 17 września 1992 r. III S.A. 949/92, za B. A., J. B., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 325). Brak zbadania przez organ administracji, czy wcześniejsze niż wniosek z 10 stycznia 2003 r. wnioski skarżącego o świadczenia w związku z posiadanym orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie stanowiły w istocie z uwagi na swą treść wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 Kpa, które nakazują organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na datę początkową przyznania przedmiotowego świadczenia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.