II SA/Gd 579/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 19 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wójta Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Wójt Gminy wystąpił z wnioskiem o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego J.K .decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] na piętrzenie wód rzeki W. i na pobór wody dla potrzeb małej elektrowni wodnej. We wniosku wskazano, iż w wyniku realizacji w/w pozwolenia wodnoprawnego zalewana jest działka nr [...], stanowiąca własność Gminy. Przedmiotowa działka od lipca 2000 r. jest użytkowana bezumownie przez J.K., który odmawia zawarcia umowy dzierżawy na warunkach oferowanych przez Gminę. Starosta decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Organ ustalił, iż działka nr [...] stanowi część urządzenia wodnego, jakim jest zbiornik wodny, powstały w wyniku piętrzenia wód rzeki W. w km 117+220, zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym. Starosta stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 136 prawa wodnego uprawniające organ do cofnięcia pozwolenia, a wobec treści art. 123 ust. 2 tej ustawy brak jest również podstaw do zmiany udzielonego pozwolenia i nałożenia decyzją na J.K. obowiązku podpisania umowy dzierżawy. Wszelkie sprawy związane z uzyskaniem prawa do użytkowania nieruchomości winny być rozstrzygane na drodze cywilnoprawnej. W odwołaniu od powyższej decyzji Wójt Gminy przyznał, iż działka nr [...] stanowi zbiornik wodny dla potrzeb prowadzonej przez J.K. małej elektrowni wodnej na rzece W. Zarzucił jednak, iż organ nie uwzględnił że J.K. użytkuje tę działkę bezumownie, a nawet wbrew treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 listopada 2002 r. zobowiązującego go do wydania Gminie działki nr [...]. W odwołaniu wskazano, że J.K. z tytułu użytkowania działki nie płaci Gminie żadnego czynszu. W ten sposób pozbawia Gminę możliwości uzyskiwania dochodów i naraża ją na szkodę w rozumieniu art. 136 ust. 1 pkt 3 prawa wodnego. Organ powinien był więc uznać, iż korzystający z pozwolenia wodnoprawnego "nie realizuje obowiązków wobec osób narażonych na szkody". Okoliczność ta odpowiada z kolei dyspozycji art. 136 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo wodne i uzasadnia cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na następujące okoliczności: Jaz piętrzący zlokalizowany na rzece W. w km 117+220 w miejscowości Z. wykonany i eksploatowany był dla potrzeb melioracyjnych przez A z zasobów Skarbu Państwa. W pozwoleniu wodnoprawnym, o którego cofnięcie wnosi Wójt Gminy, nałożone zostały ograniczenia związane z istniejącym jeszcze wtedy w obrocie pozwoleniem na pobór wód do nawodnień rolniczych – decyzja nr [...] z [...] kwietnia 1971 r., realizowanych dla potrzeb mieszkańców gminy. Istniejące w miejscowości Z. urządzenia wodne w tym jaz piętrzący i zbiornik zalewowy, utworzony w części na spornej działce nr [...], stanowiącej własność Gminy, zostały wydzierżawione J. K. Zbiornik wodny utworzony w wyniku piętrzenia rzeki, w rozumieniu przepisów ustawy prawo wodne jest i był, w momencie wydawania pozwolenia, urządzeniem wodnym. Inwestor nie zmieniał funkcji tej działki w czasie przejmowania uprawnień do piętrzenia wody, które wcześniej posiadał Inspektorat Wodnych Melioracji w K. W wydanym więc przez Wojewodę pozwoleniu J.K. nie został zobowiązany do rekompensowania szkody w stosunku do Gminy w związku z korzystaniem z działki [...]. Nie można zatem przyjąć argumentów strony skarżącej, że ponoszone są szkody ponieważ działka [...] jest podtapiana w związku z realizowaniem wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 136 ustawy prawo wodne. Powyższe oczywiście nie zmienia faktu, że korzystanie z cudzej własności wymaga zgody właściciela i rzetelnej, uzgodnionej formy rekompensaty. Prawo wodne wskazuje jednak w art. 123, że pozwolenie wodnoprawne nie jest dokumentem, który ww zgodę, czy umowę zastępuje, a tym samym, że prawo wodne nie reguluje sporów wynikłych w związku z podpisywaniem umów i wysokością stawek ustalanych za korzystanie z cudzej własności, a również nie uwzględnia roszczeń o zwrot poniesionych kosztów w przypadku braku możliwości realizowania uzyskanego pozwolenia, ze względu właśnie na brak prawa do korzystania z nieruchomości lub urządzeń. Rozstrzyganie tego typu sporów reguluje kodeks cywilny. Starosta słusznie zatem wskazał drogę cywilnoprawną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wójt Gminy domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów prawa. Jak wynika z treści wniosku wszczynającego postępowanie oraz z treści odwołania i skargi, Wójt Gminy domagał się cofnięcia udzielonego pozwolenia wodnoprawnego z tej przyczyny, iż korzystający z pozwolenia J.K. nie realizuje wobec Gminy swoich obowiązków cywilnoprawnych tj. nie zawiera z Gminą jako właścicielem działki umowy dzierżawy i nie płaci Gminie opłat z tytułu bezumownego korzystania z jej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, iż w dacie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego strony łączyła umowa dzierżawy, która wygasła w 2000 roku. Gmina zainteresowana jest zawarciem nowej umowy, jednakże na warunkach, których nie akceptuje J.K. Spór stron dotyczy w istocie wysokości stawki czynszu. Organy w niniejszej sprawie słusznie uznały, iż w powyższych okolicznościach brak jest podstaw do zastosowania art. 136 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Przepis ten w ustępie 1 stanowi: Pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli: 1 ) zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu, 2 ) urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane, 3 ) zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody, albo nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu, 4 ) zasoby wód podziemnych uległy zmniejszeniu w sposób naturalny, 5 ) zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, z powodów innych niż określone w art. 135 pkt 3, lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat, 6 ) nastąpiła zmiana przepisów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 3 i ust. 2. Powyższy przepis wymienia podstawy do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania. Przesłanki wydania decyzji w tym przedmiocie, wymienione w punktach 1-3, dają podstawę do zakwalifikowania cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego jako sankcji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków określonych w pozwoleniu. Innymi słowy, cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego jest uzasadnione, wówczas gdy korzystający z pozwolenia zmienia jego warunki lub nie realizuje obowiązków ustalonych w pozwoleniu. Cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie punktu 3 ustępu 1 artykułu 136 prawa wodnego dotyczy nie realizowania przez zakład wobec osób narażonych na szkody tych obowiązków, które zostały ustalone w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym. Przepis ten nie daje podstawy prawnej do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji gdy korzystający z pozwolenia narusza cudzą własność lub nie realizuje obowiązków wynikających z umów cywilnoprawnych, bądź nie płaci odszkodowania za bezumowne korzystanie z cudzej własności. Przepis ten wyraźnie odnosi się i odsyła do obowiązków ustalonych w pozwoleniu. Świadczy o tym nie tylko jednoznaczna treść cytowanego przepisu, ale również art. 128 prawa wodnego, określający szczegółowo treść pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z jego ustępem 1 punktem 7 w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności: m. in. obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 3 jest sankcją za brak realizacji przez zakład tych obowiązków, które ustalone zostały w pozwoleniu w oparciu o art. 128 ust. 1 pkt 7 prawa wodnego. Jest natomiast bezspornym w sprawie, iż J.K. korzysta z pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z jego celem i treścią. W tych okolicznościach organy nie miały żadnych podstaw do cofnięcia udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).