II SA/Gd 580/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.),, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 27 maja 2004 r. Nr [...] w częściach dotyczących odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Decyzją z dnia 27 maja 2004r. Nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. B. zasiłek rodzinny na dzieci G. S. i M. S. na okres od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r., oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka w wieku do 16 roku życia legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności na G. S., na okres od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 maja 2004r. Organ odmówił przyznania na dzieci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jako podstawa prawna wskazane zostały przepisy art. 6 ust. 1, art. 47 oraz art. 12, art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych *Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) a także przepis par. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433). Organ ustalił, że dochód miesięczny rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 wymienionej wyżej ustawy, wynoszącej 504,00 zł, a w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności kwoty 583,00 zł. Zdaniem organu na dzieci przysługują również dodatki do zasiłku rodzinnego określone w sentencji decyzji. Przytaczając treść art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych definiujący pojęcie "samotnego wychowania dziecka" jako wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub matką organ I instancji, organ powołał się na treść dotychczasowych wywiadów środowiskowych oraz oświadczeń o sytuacji materialnej i rodzinnej, z których wynika, że E. B. zamieszkuje wspólnie z konkubentem B. S., ojcem dzieci wymienionych w decyzji. Z tej przyczyny nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci. W odwołaniu od tej decyzji E. B. twierdzi, że mieszka razem z konkubentem, ponieważ posiadają wspólne mieszkanie. Wychowuje dzieci samotnie, gdyż konkubent od marca 2004r. nadużywa alkoholu a dzieci przestały go interesować. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lipca 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazało Kolegium art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.). Podzielając ustalenia dokonane prze organ I instancji wskazało Kolegium, że istotą pojęcia "samotnego wychowywania dziecka" zgodnie z definicją ustawową jest wychowywanie dziecka przez osobę stanu wolnego, bez udziału w jego wychowaniu ojca (matki) dziecka. W ocenie Kolegium wnioskodawczyni, jej konkubent oraz wspólne dzieci tworzą rodzinę, w której oboje rodzice wspólnie wychowują swe dzieci. Odmienne twierdzenie odwołującej uznał organ odwoławczy z złożone w celu poprawy sytuacji finansowej rodziny. Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołująca nie tylko zamieszkuje z ojcem swych dzieci, ale wielokrotnie oświadczała pod rygorem odpowiedzialności karnej, że prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Skargę na powyższą decyzję w zakresie odnoszącym się do nieprzyznania dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. B.. Jak wynika treści skargi domaga się uchylenia decyzji w tej części, przytaczając okoliczności, które jej zdaniem świadczą o samotnym wychowywaniu dzieci. Twierdzi, że ojca dzieci prawie nigdy nie ma, a jeżeli jest to dzieci go nie obchodzą. Skarżąca dzieci wychowuje, pomaga w lekcjach i jeździ do specjalistów. Nie prowadzi z ojcem dzieci wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Rozpatrując skargę Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga należało uznać za zasadną, albowiem decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego w zaskarżonej części oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w skardze W tym miejscu należy podkreślić, że zakresem rozpoznania, zgodnie z żądaniem strony skarżącej, była decyzja w zakresie odmawiającym przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Zgodnie z dyspozycją stanowiącego odmowną podstawę rozstrzygnięcia przez I instancję art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255, zm. Dz. U z 2004r. Nr 35, poz. 305, Nr 64, poz. 593 i Nr 192, poz. 1963), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z kolei w myśl definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 17 tej ustawy, powoływanego przez oba organy, samotne wychowywanie dziecka – oznacza to wychowanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Wymienione przepisy o treści przytoczonej powyżej były przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 18 maja 2005r., K [...], OTK-A 2005/5/51, orzekł m.in., że art. 3 pkt 17 oraz art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004r. Nr 35, poz. 305, Nr 64, poz. 593 i Nr 192, poz. 1963) są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz. U. z 1991r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r. Nr 2, poz. 11). Zgodnie z przytoczonym wyżej orzeczeniem, wskazane przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005r. Mając na uwadze powyższą okoliczność stwierdzić trzeba, iż zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145a § 1 Kpa. Wymieniony przepis przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zatem w konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności podstawy prawnej obu decyzji z Konstytucją jest powstanie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, a to z kolei umożliwia uwzględnienie skargi. Stosownie bowiem do dyspozycji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd będzie obowiązany wówczas uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi istnienie jednej z przesłanek wznowienia niezależnie od tego, czy naruszenie przepisów prawa procesowego miało wpływ na decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Należy podkreślić, że nie jest przy tym istotne, iż podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2002r., sygn. akt II S.A./Gd 375/00, nie publ., LEX nr 76114). Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny uwzględnić zaistniały nowy stan prawny i stosownie do obowiązujących przepisów oraz dokonując aktualnych ustaleń rozstrzygnąć przedmiotową sprawę z wniosku złożonego dnia 19 maja 2004r. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego (w części odmownej) decyzja nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości jej wykonania w trybie powołanego wyżej przepisu.