II SA/Gd 583/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odroczenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania J. Ł. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2008 r. J. Ł. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący w uzasadnieniu wniosku określił koszty związane z utrzymaniem rodziny na łączną kwotę 2594,90 zł miesięcznie, a dochody rodziny na kwotę 4600 zł brutto, netto 3726 zł. Pozostała kwota 1131,10 zł podzielona na 4 osoby daje 282 zł na osobę miesięcznie. Rodzina wnioskodawcy liczy 4 osoby, w tym dwoje dzieci. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 70 m2. Innego majątku i innych nieruchomości nie posiada. Na zarządzenie referendarza sądowego wzywające do nadesłania odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego żonę oraz syna zeznań podatkowych za rok 2007 J. Ł. nadesłał niekompletną kserokopię PIT 37, gdyż nie została przedłożona strona druga zeznania, na której wpisywane są wysokości dochodów osiągniętych w roku podatkowym. W zakresie przedstawienia wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez członków rodziny rachunków bankowych skarżący przedstawił umowę rachunku bankowego zawartą w dniu 9 września 2008 r. oraz oświadczył, że z uwagi na założenie konta w tym dniu pełnych wyciągów z tego rachunku przedstawić nie może. Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący zataił posiadanie przed dniem 9 września 2008 r. konta bankowego, którego istnienie wynika z jego oświadczenia zawartego w uzasadnieniu druku PPF, gdzie wnioskodawca wśród stałych wydatków miesięcznych wskazał opłaty z tytułu prowadzenia rachunku bankowego na kwotę 30 zł. Zatem w dniu 8 sierpnia 2008 r. skarżący posiadał osobisty rachunek bankowy, gdyż wskazywał na opłaty związane z jego prowadzeniem. Ponadto w ocenie referendarza sądowego z przedstawionego wyciągu z konta bankowego wynika, że skarżący zataił osiąganie dodatkowych dochodów z tytułu umowy zlecenia zawartej z A. w wysokości 555,28 zł w miesiącu wrześniu 2008r. Referendarz sądowy uznał również, że skarżący, przedkładając pismo swojego zakładu pracy o przyznaniu płacy zasadniczej w wysokości 1934 zł nie wypełnił skierowanego do niego zarządzenia, w którym wezwany był do przedłożenia zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący J. Ł. podnosząc, że jego zdaniem przesłał kompletny formularz PIT 37, a jego wynagrodzenie, które "jak przypuszcza w porównaniu do innych firm, nie składa się z dodatków, jest wykazane w całości w PIT 37". Przyznał również, że przed dniem 9 września 2008 r. posiadał rachunek bankowy, lecz z powodów rodzinnych musiał go zamknąć, a przedłożenie wyciągu z rachunku , który nie istnieje, nie jest możliwe. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Rzeczą wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Wnioskodawca nie wykonał sformułowanego w sposób jednoznaczny i doręczonego mu prawidłowo zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2008 r., przedłożył bowiem niekompletny formularz podatkowy za rok 2007, który nie zawierał zasadniczej dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy części, w której wykazane są osiągnięte dochody. Nie wykonał również zarządzenia referendarza w przedmiocie przedłożenia wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych. J. Ł. przedłożył jedynie umowę rachunku bankowego z dnia 9 września 2008 r., nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunku bankowego posiadanego przed dniem 9 września 2008 r., którego istnienie potwierdził sam skarżący w sprzeciwie. Sąd wskutek dysponowania niekompletnym egzemplarzem formularza PIT 37 nie dysponuje również wiedzą na temat wysokości pełnego wynagrodzenia wnioskodawcy. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny – kierując się treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.