II SA/Gd 585/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. odrzuca skargę w zakresie żądania odszkodowania, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie. Na wniosek skarżącego z dnia 5 grudnia 2003r. działający z upoważnienia Rady Miasta Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją nr [...] z dnia 10 grudnia 2003r. przyznał S. M. pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu obuwia zimowego w kwocie 60 zł, kurtki zimowej w kwocie 50 zł, oraz odzieży osobistej w kwocie 80 zł i biletów komunikacji miejskiej 20 zł, łącznie 210 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Podjęta została na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 4, art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, ze zm.). Organ ustalił na podstawie wywiadu środowiskowego, że sytuacja materialna, rodzinna oraz bezdomność i brak dochodu uzasadniają przyznanie zasiłku celowego na wskazane we wniosku potrzeby. Wysokość przyznanego zasiłku uzasadnili organ ograniczonymi możliwościami finansowymi gminy. Odwołanie od tej decyzji złożył S. M., zarzucając naruszenie przepisu art. 107 Kpa. Twierdzi, że ograniczenie praw może nastąpić w myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a te okoliczności nie zostały uzasadnione w decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2006r. Nr [...] Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. SKO podjęło decyzję na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, art. 8, art. 150 i art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Wskazało, że ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej utraciła moc z dniem wejścia w życie (1 maja 2004r.) ustawy z dnia 12 marca 2004r. Powołało się przy tym na art. 150 tej ostatniej ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy tej ustawy. Organ wskazał na cele pomocy społecznej, uregulowane w art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. oraz przesłanki do udzielenia tej pomocy określone w art. 8 ust. 1 (kryterium dochodowe) i w art. 7 pkt 2-15. Spełnienie kryterium dochodowego nie jest zatem jedynym warunkiem przyznania pomocy społecznej. Zasiłek celowy zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Oznacza to, że organ działa w ramach uznania administracyjnego przy uwzględnieniu posiadanych środków finansowych. Ustawa nie określa wysokości zasiłku a jej wyznacznikami są sytuacja materialna wnioskodawcy, cel przyznania zasiłku i możliwości finansowe organów pomocy. Organ odwoławczy ustalił, że S. M. jest osobą bezdomną, bezrobotną, nieposiadającą żadnego dochodu, a zatem spełniającą ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Trudna sytuacja materialna strony uzasadniała uwzględnienie wniosku, co wskazuje na realizację celu pomocy społecznej, gdyż nie pozostawiono wnioskującego bez wsparcia. Pomoc społeczna według SKO nie musi w każdym przypadku zaspokajać wszystkich potrzeb. Skargę na opisaną wyżej decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M., domagając się stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i zasądzenia odszkodowania w kwocie 10.000 zł. Zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 Konstytucji RP. Wskazuje, że będąc osobą bezrobotną nie ma dochodu, co dowodzi, że nie ma żadnych środków i nie może przekroczyć kryterium dochodowego określonego w wysokości 461 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, ponawiając przedstawione argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która kontrolowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), a to na podstawie art. 150, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 39 tej ustawy stanowi w ust. 1 i 2, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Okoliczności niniejszej sprawy są niesporne, a prawidłowe ustalenia organów doprowadziły do słusznej oceny, że skarżącemu przysługuje pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup niezbędnej odzieży zimowej, obuwia oraz biletu komunikacji, zgodnie z treścią złożonego wniosku, na podstawie cytowanego wyżej przepisu oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 7 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który naruszono zdaniem skarżącego przy wydaniu decyzji, statuuje zasadniczą dla demokratycznego porządku prawnego zasadę wolności. Zgodnie z tą zasadą każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych i nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. Ograniczenia tego prawa mogą wynikać jedynie z ustawy tylko wtedy, gdy jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Zaskarżona decyzja nie ogranicza strony niniejszego postępowania w wolności wyboru drogi życiowej, w szczególności podjęcia zatrudnienia i starań o uzyskiwanie dochodu. Organ nie naruszył także zasady równości, określonej w art. 32 Konstytucji RP. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżący podlegał dyskryminacji, bądź został potraktowany inaczej, gorzej, niż inne osoby spełniające przesłanki wynikające z przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że pomoc przyznania została skarżącemu w rozmiarze uwzględniającym możliwości finansowe gminy. Słusznie wskazuje SKO, że ustawodawca nie określając wysokości zasiłku celowego pozostawił go uznaniu organu orzekającego w sprawach pomocy społecznej. Możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej z pewnością wywierają wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń nie mających charakteru obligatoryjnego, wśród których mieści się zasiłek celowy. Trafnie również wskazuje SKO na fakt, że organ pomocy społecznej nie pozostawił strony odpowiadającej warunkom ustawy bez wsparcia. Zwrócić też należy uwagę, co wynika z akt administracyjnych, że skarżącemu udzielana jest również inna pomoc, w postaci schronienia i posiłku (vide: decyzja Nr [...] z dnia 29 września 2003r.). Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Dalsza część cytowanego przepisu ustala zasadę jawności rozprawy, ustalając od niej wyjątki. Zasady te odnoszą się do postępowania przed sądem. Postępowanie przed organami administracji publicznej co do zasady odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071), która w art. 89 reguluje, w jakich przypadkach organ administracji ma obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Podkreślić przy tym należy, że w sprawie skarżącego stosuje się przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, które regulują postępowanie administracyjne w sprawach z pomocy społecznej w sposób szczególny, uwzględniający cele tej ustawy. Przepisy tej ostatniej ustawy nie nakładają na organ pomocy społecznej obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Organy właściwe w sprawach pomocy społecznej mają natomiast obowiązek przeprowadzenia w określonych sytuacjach wywiadu środowiskowego bądź jego aktualizacji. Jak wynika z akt administracyjnych, przyznanie przedmiotowych świadczeń z pomocy społecznej poprzedzone zostało aktualizacją wywiadu środowiskowego, a zatem organy nie naruszyły szczególnych przepisów postępowania w sprawach pomocy społecznej. Także przepisy ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856, ze zm.), w szczególności jej art. 17, nie nakłada na SKO obowiązku poprzedzenia wydania decyzji przeprowadzeniem rozprawy. Zarzut nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest uzasadniony, lecz nie może podlegać kontroli sądu w niniejszym postępowaniu. Stronie służyły odpowiednie środki mające na celu przeciwdziałaniu bezczynności organu administracji, w tym skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Bezczynność organu, aczkolwiek naganna, w niniejszej sprawie nie miała wpływu na jej wynik, bowiem decyzja wydana przez SKO jest przedmiotem skargi i podlega kontroli sądu. Wobec powyższego, uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd odrzucił skargę w zakresie żądania odszkodowania. W niniejszej sprawie zgłoszenie żądania zasądzenia odszkodowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego nie może być przedmiotem rozpoznania, albowiem nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zakres kognicji tego sądu, określony przepisami art. 3 § 2 i art. 4 powołanej wyżej ustawy, nie obejmuje wydawania rozstrzygnięcia w takim przedmiocie. Z tych przyczyn skargę w tym zakresie należało odrzucić, na mocy art. 58 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.