II SA/Gd 586/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa "A" Spółki z o.o. w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2007 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić Przedsiębiorstwu "A" Spółce z o.o. w G. przyznania prawa pomocy. Przedsiębiorstwo "A" Spółka z o.o. w G., reprezentowana przez Prezesa Zarządu R. R., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, że spółka ponosi straty z prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji brak jest środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co uzasadnia wniosek o zwolnienie od kosztów. W zakresie ustanowienia radcy prawnego wnioskodawczyni wskazała, że nie jest biegła w stosowaniu przepisów związanych z opłatami adiacenckimi. Stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 cytowanej ustawy). W ocenie Sądu, brak jest podstaw, by uznać, że strona spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze fakt, iż spółka wykazuje straty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, Sąd zwrócił się do strony z prośbą o przedłożenie rachunku zysków i strat z załącznikami w postaci zestawienia środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz w kasie na dzień 31 sierpnia 2007 r., wyciągów wszystkich rachunków bankowych spółki oraz wyjaśnienia niezgodności w przedłożonej deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu CIT – 2. Z nadesłanych na żądanie Sądu dokumentów wynika, że spółka na bieżąco realizuje swoje zobowiązania związane z wypłatą wynagrodzeń dla pracowników (w wysokości ponad 99 000 zł na dzień 31 sierpnia 2007 r. przy przychodzie netto na poziomie 139 000 zł), a także związane z uiszczaniem świadczeń na rzecz ZUS oraz urzędów skarbowych. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest okoliczność, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Jak poinformowała spółka, nieruchomość ta została zbyta przez spółkę w dniu 12 września 2007 r. Nie ulega wątpliwości, że czynność przeniesienia własności nieruchomości nie została dokonana pod tytułem darmym, a zatem z tytułu tej transakcji spółka odnotowała zysk, który dodatkowo był większy z powodu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej scaleniem i podziałem po wybudowaniu sieci wodociągowej. Wszystkie zatem informacje o wysokości środków na kontach strona winna uzupełnić informacją o dochodzie z tytułu sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Niezależnie od powyższego, brak jest podstaw, by dawać pierwszeństwo pozostałym zobowiązaniom Spółki, np.: do wypłaty wynagrodzeń pracowników, czy ponoszenia bardzo wysokich kosztów usług obcych, przed zobowiązaniem do uiszczenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie sądowoadministracyjnej. Zauważyć też w tym miejscu należy, że brak znajomości przepisów prawa w jakiejkolwiek dziedzinie nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego z urzędu. Przesłanki te bowiem wynikają jedynie z treści wyżej cytowanego art. 246 § 2 cytowanej ustawy. Na marginesie należy zauważyć, że obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania, bowiem normalnym następstwem wykonywania tej działalności może być konieczność prowadzenia spraw sądowych, a koszty tego typu winny być traktowane jako koszty bieżącego funkcjonowania firmy i spełniane przed innymi świadczeniami (np.: przez wskazanymi już powyżej wynagrodzeniami pracowników). Przedsiębiorca prowadzący w sposób racjonalny działalność gospodarczą i uzyskujący z tej działalności określone przychody (a tak jest w analizowanym przypadku, gdzie te przychody na dzień 31 sierpnia 2007 r. wynoszą ponad 139 000 zł) powinien zatem zabezpieczyć na potrzeby związane z ewentualnymi kosztami procesów odpowiednie sumy pieniężne. Fakt ponoszenia strat przez spółkę osiągającą przychody wcale nie oznacza, że spółka ta nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazuje natomiast na konieczność racjonalizacji ponoszonych wydatków, które jednak nie mają pierwszeństwa przed ewentualnymi wydatkami związanymi z kosztami postępowania w toczących się sprawach sądowych. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku oraz wynikające z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów Sąd uznał, iż spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.