II SA/Gd 588/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu E. M. i W. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 588/16 w sprawie ze skargi E. M. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 14 sierpnia 2017 r. skarżący E. M.i W. M. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek ten skarżący złożyli wraz z wniesionym zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 588/16, mocą którego odrzucono wniesioną przez nich skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2016 r., nr [..] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki. Uzasadniając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że nie mają możliwości sfinansowania wynajęcia adwokata. Oświadczyli przy tym, że oboje pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym a ich comiesięczne zarobki kształtują się na poziomie 5060,49 zł. E. M. uzyskuje bowiem co miesiąc dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4074,87 zł a W. M. uzyskuje co miesiąc dochód z umowy zlecenia i zasiłku chorobowego w wysokości 985,62 zł. Skarżący oświadczyli także, że posiadają działkę w K. o powierzchni 401 m2, dwa boxy w domu towarowym w G. a także dwa samochody osobowe: Toyotę Yaris (rok produkcji 2006 r.) o wartości 11 000 zł oraz Seata Cordobę (rok produkcji 2006 r.) o wartości 13 000 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżących ich stałe miesięczne wydatki to z kolei: czynsz - 500 zł, ubezpieczenie działki w K.– 190 zł oraz energia - 200 zł. Z pozostałych nadesłanych przez skarżących do Sądu dokumentów wynika, że skarżąca od 1999 r. prowadzi biuro rachunkowe. Skarżący zaś, zgodnie z jego oświadczeniem, przebywa na zasiłku chorobowym a wcześniej był zatrudniony jako konserwator. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe. Na jednym z nich, w okresie od 1 maja do 31 lipca 2017 r. skarżąca co miesiąc sama dokonywała wpłat w wysokości: 6000 zł (w okresie od 1 do 31 lipca 2017 r.), 9000 zł (w okresie od 1 do 30 czerwca 2017 r.) oraz 8000 zł (w okresie od 1 do 31 maja 2017 r.). Na innym z rachunków na dzień 22 czerwca 2017 r. saldo początkowe wskazywało kwotę 5907,92 zł. Z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2016 r. (PIT – 36) wynika, że skarżący razem osiągnęli dochód w wysokości 62719,16 zł. Skarżący posiadają mieszkanie spółdzielcze i opłacają za nie czynsz w wysokości 820,26 zł oraz opłatę za energię w wysokości 140 zł. Skarżący płacą ponadto ubezpieczenie, którego wysokość miesięcznie kształtuje się na poziomie 1500 zł. Skarżący, w czerwcu 2017 r., wpłacili na konto Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego grzywnę w wysokości 5000 zł. Skarżący decyzję Prezydenta Miasta zobowiązani zostali do opłacenia za rok 2017 podatku od nieruchomości stanowiących boxy w domu towarowym w G. o wartości 1328 zł. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 9 października 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata wskazując, że skarżący nie należą do osób ubogich. Nie zgadzając się z powyższym twierdzeniem skarżący złożyli sprzeciw od wydanego postanowienia podnosząc, że ich sytuacja finansowa nie pozwala na skorzystanie z usług zawodowego pełnomocnika, gdyż koszty usług prawnych są na tyle wysokie, że zlecenie prowadzenia sprawy adwokatowi oznaczałoby konieczność wyzbycia się wszystkich ich oszczędności. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 246 § 3 tej ustawy wynika ponadto, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GZ 379/11, Legalis). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Z uwagi na powyższe nie można uznać skarżących za osoby, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący, prowadząc dwuosobowe gospodarstwo domowe, uzyskują co miesiąc dochód w łącznej wysokości 5060,49 zł. Dochód ten uzyskiwany jest z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej oraz umowy zlecenia i zasiłku chorobowego skarżącego. Z kolei, zgodnie z ich oświadczeniem, ich stałe miesięczne wydatki to: czynsz – 820,26 zł, ubezpieczenie działki w K. – 190 zł oraz energia - 200 zł. Uzyskiwany przez skarżących co miesiąc dochód znacznie przewyższa koszt niezbędnych comiesięcznych wydatków. Skarżący posiadają ponadto mieszkanie spółdzielcze, działkę w K. o powierzchni 401 m2, dwa boxy w domu towarowym w G. a także dwa samochody osobowe: Toyotę Yaris (rok produkcji 2006 r.) o wartości 11 000 zł oraz Seata Cordobę (rok produkcji 2006 r.) o wartości 13 000 zł. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.