II SA/Gd 590/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę. Decyzją z dnia 1 lipca 2004r. Nr [...] Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił A.D. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w L.. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4, 36 i 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że A. D. złożył w dniu 6 maja 2004 r. wniosek o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią usługową. Do wniosku inwestor dołączył oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wypis z obowiązującego dla planowanej inwestycji planu zagospodarowania przestrzennego oraz cztery egzemplarze projektu budowlanego. Budynek został usytuowany bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] oraz w odległości od 1,5 do 3,0 m od granicy z działką nr [...]. Ustalenia planu miejscowego nie odnoszą się bezpośrednio do kwestii zabudowy usytuowanej na granicy działek. Inwestor uzyskał zgodę Starosty, upoważnionego przez Ministra Infrastruktury, na odstępstwo od warunków technicznych umożliwiające wykonanie w projektowanym budynku ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr [...], zgoda ta nie przesądza jednak prawidłowości zabudowy, w związku z koniecznością uwzględnienia uzasadnionego interesu osób trzecich. Ze względu na usytuowanie ścian bez otworów okiennych i drzwiowych projektowanego budynku w odległościach mniejszych niż 3 m od granicy, organ umożliwił stronom wzięcie udziału w toczącym się postępowaniu i zawiadomił właścicieli działek nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie. K. S. -współwłaściciel działki nr [...] wyraził sprzeciw odnośnie lokalizacji budynku zbyt blisko granicy. W toku prowadzonego postępowania Starosta wydał postanowienie zobowiązujące inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego o opis analizy zacienienia budynku zlokalizowanego na działce nr [...] przez projektowany budynek, opinię projektanta dotyczącą zgodności projektowanej inwestycji z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego oraz dodatkowe opinie rzeczoznawców. Projektant przedłożył uzupełniony projekt architektoniczno-budowlany i analizę nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi dla pomieszczeń w budynku przesłanianym. W projekcie skorzystano z zapisów § 12 ust. 7 i § 271 ust. 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) , umożliwiających usytuowanie nowego budynku w odległości 1,5 m od granicy z działką nr [...] (część niższa) oraz z zapisów § 12 ust. 3 pkt. 1 (część wyższa) umożliwiających usytuowanie w odległości 3 m od granic z działkami nr [...]. W złożonej analizie nasłonecznienia projektant rozważył sprawę dostępu światła dziennego przez okno na parterze w ścianie południowo-wschodniej istniejącego budynku (od strony ulicy i części usługowej nowego budynku) i stwierdził, że nowy budynek umożliwia nasłonecznienie pomieszczeń mieszkalnych zgodnie z warunkami technicznymi. Lokalizacja budynku została zaopiniowana pozytywnie przez rzeczoznawcę d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zgodnie z obowiązującą zmianą miejscowego planu ogólnego, przedmiotowa działka znajduje się na terenie 11.01.MC o dominującej funkcji mieszkaniowej i usługowej, planowana inwestycja jest zgodna z tymi ustaleniami. Organ administracji stwierdził, że inwestor załączył do wniosku komplet dokumentów przewidzianych przepisami prawa budowlanego, projekt zagospodarowania działki jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane uzgodnienia. K. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy Prawo budowlane poprzez lokalizację projektowanego budynku zbyt blisko budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej, której jest współwłaścicielem. Odwołujący się wskazał, iż projektowany budynek nie stanowi budynku mieszkalnego. Budynek ten projektowaną wysokością 12,19 m nad poziom terenu przewyższa wysokość sąsiadującej zabudowy, zaś zabudowanie aż 47% powierzchni działki nr [...] świadczy o bardzo intensywnej zabudowie i większym od przeciętnego oddziaływaniu budynku na sąsiednie działki. Odwołujący się podkreślił niezgodność usytuowania budynku względem granicy nieruchomości i sąsiedniego obiektu z warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powodującą między innymi niedopuszczalne zacienienie sąsiedniego obiektu. Decyzją z dnia 6 sierpnia 2004r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i § 12 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) uchylił decyzję Starosty nr [...] z dnia 1 lipca 2004r. znak [...] w całości i odmówił A. D. udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca złożył wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalno-usługowego jednorodzinnego, nie zaś domu jednorodzinnego nie można więc przypisywać mu definicji domu jednorodzinnego zawartej w prawie budowlanym. Zapisy miejscowego planu zagospodarowania odnoszące się do tego terenu stanowią, iż funkcją dominującą jest mieszkalnictwo i usługi. Wynika z tego, że na terenie tym mogą być lokalizowane budynki zarówno o funkcji usługowej jak i mieszkalnej, co nie wyklucza powstawania obiektów o funkcji mieszanej. Brak jest więc konieczności zachowywania udziału procentowego funkcji usługowej do mieszkalnej jak to wynika z definicji budynku jednorodzinnego. Warunek ten należałoby spełnić, gdyby miejscowy plan zagospodarowania przewidywał dla danego terenu jedynie funkcję mieszkalną budownictwa jednorodzinnego. Organ administracji wskazał, że intensywność zabudowy mierzona jest udziałem procentowym powierzchni zabudowy, do powierzchni całkowitej działki. Zapisy planu ustalają jedynie udział procentowy powierzchni biologicznie aktywnej (50%) rozumianej jako powierzchnia niezabudowana i nieutwardzona. Skala oraz treść projektu zagospodarowania terenu inwestycji nie umożliwia dokładnego zweryfikowania tych danych co nie ma jednak znaczenia w przedmiotowej sprawie, z uwagi na niezachowanie w projekcie odległości od sąsiednich obiektów i granicy nieruchomości przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Warunki techniczne, na które powołuje się skarżący, dopuszczają sytuowanie obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nieruchomości, z zachowaniem warunków zawartych w § 12, 13 i 60 cytowanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie z nimi budynek może być sytuowany w granicy nieruchomości oraz w odległości od 1,5 do 3,0 m jeżeli wynika to wprost z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (co nie zachodzi w niniejszej sprawie) lub spełnione są warunki -odległościowe i wysokościowce obiektów zawarte w § 12 rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 7 pkt 2 niniejszego rozporządzenia nowoprojektowany budynek w pasie przygranicznym o szerokości 3 m przebiegającym równolegle do granicy działki: - nie może być wyższy od budynku istniejącego - powinien być "usytuowany w prostopadłym do granicy pasie terenu, o szerokości wyznaczonej przez część budynku istniejącego, położoną w odległości do 3 m od granicy" Warunek ten nie został spełniony ponieważ nowoprojektowany budynek (część niska oznaczona jako biuro sklepu) jest szerszy (w części łączącej się z klatką schodową) od istniejącego budynku o około 2,5 m. nie może być sytuowany bliżej od granicy niż budynek istniejący. Organ odwoławczy wskazał, że przedstawiona przez projektanta analiza nasłonecznienia jest sporządzona błędnie, ponieważ opiera się na jednej wartości kąta padania promieni słonecznych w dniu równonocy - źle przyjętej dla szerokości geograficznej 54°33'N i długości 17°45'E, na której leży miasto L.. Analiza nie uwzględnia całego przedziału czasowego tj. pomiędzy godz. 7°° a godziną 17°°. Projektant nie wykazał, że w tym przedziale czasowym w okresie równonocy zapewnione będzie minimalne wymagane nasłonecznienie. Nie spełnia to wymogów art.60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który określa, że między godz. 7°° a 17°° minimalny czas nasłonecznienia powinien wynosić 3 godziny. Organ odwoławczy wskazał, że brak spełnienia warunku zachowania szerokości nowoprojektowanego obiektu w pasie przygranicznym, oraz warunków nasłonecznienia istniejącego budynku uzasadnia uchylenie decyzji Starosty i odmowę wydania pozwolenia na budowę. A. D. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności § 12, 13, 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle i ich usytuowanie oraz naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7, 8, 9 i 10, 73, 77, 79, 81 i 107 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik postępowania. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację dotyczącą niespełnienia warunku odległościowego, wskazując, iż istniejący budynek znajduje się na narożniku działki i szerokość budynku istniejącego obejmuje cały narożnik budynku, natomiast organ interpretuje len przepis w stosunku do prostej granicy bez narożników, co nie zachodzi w tej sprawie. Zastosowanie przez organ administracji wykładni rozszerzającej, narusza, zdaniem skarżącego, art. 6 i 7 k.p.a.. Skarżący zarzucił, iż przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia na budowę był zarzut wykonania błędnej analizy zacienienia i powołanie się na szczegółową analizę jaką przeprowadził Wojewoda, z którą to analizą skarżący nie mógł się zapoznać i ustosunkować się do niej. Zarzuty stawiane analizie zacienienia przedstawionej przez skarżącego są niezasadne, gdyż analiza ta wykazuje, że okno na parterze na ścianie południowo-wschodniej budynku sąsiada będzie nasłonecznione w wymaganym przepisami czasie tj. 3-godziny. Ponadto w zacienianym pokoju, dla którego wykonano analizę Jest zlokalizowane drugie okno od strony południowo-zachodniej, które też uzyska nasłonecznienie. Zgodnie z przepisem § 60 warunków technicznych wymaganie nasłonecznienia można ograniczyć do jednego pokoju w mieszkaniu. W przedmiotowym mieszkaniu jest drugi pokój zlokalizowany od strony południowo-zachodniej z werandą, dla którego warunek nasłonecznienia jest spełniony, a co za tym idzie jest spełniony warunek nasłonecznienia dla mieszkania sąsiada na parterze. Skarżący zakwestionował stanowisko organu administracji o źle przyjętych założeniach do analizy nasłonecznienia i oparcie się przez projektanta na jednej wartości kąta i wskazał, że analiza organu drugiej instancji jest sporządzona w sposób szkicowy, bez symulacji rzutowania cienia na przedmiotowe okno sąsiada, wobec czego stwierdzenie spełnienia warunku nasłonecznienia nie jest możliwe. Skarżący wskazał, że gdyby stanowisko organu odnośnie kwestii nasłonecznienia było mu znane wnioskowałby o przeprowadzenie oględzin obiektu w celu wykazania, iż posiada on jeszcze jedno okno, którego istnienie nie zostało przez organ administracji uwzględnione. Nadto organ sporządził analizę nasłonecznienia na podstawie danych zawartych na stronie internetowej, która to strona nie jest stroną urzędową ani zawierającą licencjonowane oprogramowanie. Skarżący stwierdził, że organ administracji przedłożył jej wartość dowodową i sporządzonych przez siebie odręcznych szkiców nad analizę wnioskodawcy sporządzoną przez osobę ze stosownymi uprawnieniami i na licencjonowanym oprogramowaniu. Skarżący zarzucił, że przed wydaniem w niniejszym postępowaniu zaskarżonej decyzji nie został powiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a nadto zapoznanie się z nimi nie było możliwe ze względu na brak w aktach dowodów, na jakie powołał się organ w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Dodatkowo organ administracji wskazał, że zarzut, że inwestor pozbawiony został uczestnictwa w postępowaniu dowodowym jest bezzasadny, gdyż organ odwoławczy nie przeprowadzał żadnego postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy dokumentów przedłożonych przez inwestora i zebranych przez Starostę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Art. 35 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 106. poz. 1126 ze zm.) stanowi, iż przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ budowlany sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. W związku ze złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w dniu 6 maja 2004 r. t.j. przed dniem wejścia w życie w dniu 26 maja 2004 r. przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 109, poz. 1156), zgodnie z § 2 niniejszego rozporządzenia, w niniejszej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w brzmieniu poprzednio obowiązującym. § 12 niniejszego rozporządzenia, przewidujący wymogi odnośnie odległości obiektu budowlanego od granicy z działką sąsiednią, w ust. 7 pkt stanowi, iż dopuszcza się sytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki budowlanej, lecz nie mniejszej niż 1,5 m jeżeli 1) wynika to z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu 2) ściana zewnętrzna bez otworów budynku wznoszonego będzie usytuowana w odległości nie mniejszej od granicy z sąsiednią działką niż najbardziej do granicy zbliżony punkt ściany zewnętrznej budynku istniejącego, znajdującej się w odległości mniejszej niż 3 m, a wznoszony budynek będzie a) usytuowany w prostopadłym do granicy pasie terenu, o szerokości wyznaczonej przez część budynku istniejącego, położoną w odległości do 3 m od granicy b) miał wysokość nie większą niż ma budynek istniejący w odległości do 3 m od granicy. Z przepisu tego wynika, iż nowoprojektowany budynek w pasie przygranicznym o szerokości 3 m przebiegającym równolegle do granicy działki powinien być usytuowany w prostopadłym do granicy pasie terenu, o szerokości wyznaczonej przez część budynku istniejącego, położoną w odległości do 3 m od granicy. Przybliżenie budynku do granicy może nastąpić jeżeli szerokość części budynku przybliżonej do granicy - nie przekracza szerokości przybliżonej do granicy części obiektu znajdującego się na działce sąsiedniej. Nowoprojektowany budynek może zbliżać się do granicy wyłącznie na terenie wyznaczonym przez szerokość zbliżonej do granicy części budynku istniejącego na działce sąsiedniej, oba budynki winny zatem zbliżać się do granicy na tym samym pasie terenu. Przepis ten dotyczy wszystkich przypadków usytuowania obiektów w/ sposób w nim wskazany, t.j. zbliżony do granicy. Wbrew stanowisku skarżącego z przepisu tego nie wynika, iż znajduje on zastosowanie jedynie w stosunku do prostej granicy bez narożników i nie dotyczy sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Fakt, iż oba budynki zarówno istniejący na działce sąsiedniej, jak i nowo projektowany mają nieregularny kształt i jedynie w części zbliżają się do granicy na odległość mniejszą niż 3 m nie wyłącza zastosowania warunku przewidzianego w § 12 ust. 7 pkt 2 lit. a rozporządzenia. Zarzut skarżącego, iż organ administracji zastosował rozszerzającą wykładnię tego przepisu, naruszając prawa wnioskodawcy oraz art. 6 i 7 k.p.a., jest zatem bezzasadny. Warunek przewidziany w § 12 ust. 7 pkt 2 lit. a rozporządzenia nie został w niniejszej sprawie spełniony, a stanowisko organu II instancji w tym zakresie jest prawidłowe. Nowoprojektowany budynek - część niska oznaczona jako biuro sklepu - jest zbliżony się do granicy ścianą łączącą się z klatką schodową, na odcinku, na którym budynek istniejący na działce sąsiedniej nie jest do granicy zbliżony. Okoliczność ta świadczy o sprzeczności projektu z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i uzasadnia, zgodnie z art. 35 Prawa budowlanego odmowę udzielenia pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy prawidłowo zatem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego - art. 8, 9 10. 73. 77. 79. 81 i 107 k.p.a. miały związek z kwestią analizy nasłonecznienia budynku. Zarzuty skarżącego związane z dokonanymi przez organ odwoławczy ustaleniami odnośnie nasłonecznienia budynku są uzasadnione. Art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, iż w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji może dopuścić dowód z opinii biegłego. W wyroku z dnia 4 października 1999 r. w sprawie sygn. akt IV SA [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż jeżeli wymaga to wiadomości specjalnych, dla dokonania właściwych ustaleń, w sprawie, stosownie do treści art. 84 § 1 k.p.a. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niezbędne, a zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu powoduje, iż rozstrzygnięcie zapadło bez prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (vide: Baza orzeczeń Lex Nr 48233) Dokonanie analizy nasłonecznienia wymaga wiadomości specjalnych, organ administracji winien zatem w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe, powiadomić skarżącego o przeprowadzeniu dowodu i umożliwić mu ustosunkowanie się do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu odwoławczym. Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy, wobec sprzeczności projektu budowlanego z § 12 ust. 7 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ administracji winien bowiem odmówić udzielenia pozwolenia na budowę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, oddalił skargę.