II SA/Gd 592/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 13 stycznia 2004 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371, z póz. zm.) odmówił przyznania T. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, że T. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1 ust. 2 cyt. wyżej ustawy, który stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Według organu strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających działalność w Batalionach Chłopskich. Z materiału dowodowego wynika, że T. K. nie pełnił służby w Batalionach Chłopskich, lecz co najwyżej dorywczo wykonywał na jej rzecz czynności pomocnicze. Pomoc oddziałom partyzanckim była moralnym obowiązkiem wszystkich obywateli polskich zamieszkujących tereny okupowane, dlatego zachowanie strony, choć chwalebne, nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł T. K. wskazując, iż przebywał w Warszawie w czasie powstania, podczas okupacji był dwukrotnie aresztowany i bity na posterunku żandarmerii w Wilanowie. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lipca 2004 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu wskazał, że współpraca z organizacją nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich i nie może być utożsamiana z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskowa. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych np. zaopatrzeniowych, zawsze było jednak uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikami ruchu oporu, a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchy oporu, która nie była wymuszona ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Podnoszona przez stronę okoliczność dwukrotnego zatrzymania przez władze okupacyjne w Wilanowie nie jest tytułem do nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie o kombatantach. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. K. wskazując, że powyższa decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca. Podał, że w czasie okupacji niemieckiej pełnił te same funkcje, co żołnierze ugrupowań konspiracyjnych, działając w ramach organizacji Batalionów Chłopskich jako młodzieniec 15-16 letni. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 29 września 2004 r. skarżący również złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron (vide: pismo k. 9). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z póz. zm.) za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Skarżący twierdził w złożonym wniosku, że w okresie wojny wykonywał zadania na rzecz Batalionów Chłopskich. Nie przedstawił na powyższą okoliczność żadnych dowodów, podał jedynie, iż kolega, z którym roznosił ulotki, zrywał niemieckie ogłoszenia już nie żyje. Jedyną osobą, która ewentualnie mogłaby poświadczyć jego działalność jest E. K., który podczas wojny mieszkał w tym samym budynku, a obecnie mieszka w Gorzowie Wielkopolskim. Organ rozpatrujący wniosek uznał, iż powołana we wniosku i w późniejszych pismach okoliczność współpracy skarżącego z organizacją Batalionów Chłopskich nie wyczerpuje przesłanek działalności kombatanckiej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, uznającego za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Zdaniem Sądu rozpatrujący sprawę organ administracji nie naruszył prawa. Obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i wyjaśnia motywy podjętego rozstrzygnięcia. Skarżący nie twierdzi, że pełnił służbę w oddziałach Batalionów Chłopskich, utrzymuje jedynie, że współdziałał z takim oddziałem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w tym zakresie (vide m. in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt V SA 807/01, nie publ.), które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, współpraca ludności cywilnej z ruchem oporu w okresie wojny 1939-1945 nie może być kwalifikowana jako pełnienie służby w oddziałach partyzanckich, w związku z tym nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach. Nie oznacza to wszakże zakwestionowania faktu wspomagania przez skarżącego działalności ruchu oporu, co nie jest jednak wystarczające dla przyznania uprawnień kombatanckich w świetle obowiązujących unormowań ustawy o kombatantach. W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 oraz art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.