II SA/Gd 592/12

WyrokWSA w Gdańsku2013-03-13

Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Janina Guść, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły datę wzniesienia samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, co miało kluczowe znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego (Prawo budowlane z 1994 r. czy nowsze przepisy)?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia daty wzniesienia samowolnie wybudowanych obiektów. Brak jednoznacznych dowodów na tę okoliczność uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych (rekreacyjnych, sanitariatu, konstrukcji stalowej pod beczkę) wzniesionych samowolnie na działce skarżącej. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że obiekty powstały po 1 stycznia 2004 r., co uzasadniało zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne dotyczące daty budowy oraz kwalifikację obiektów jako niebędących obiektami małej architektury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję z powodu wadliwego ustalenia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2012 r. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi L.D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej L.D. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 19 czerwca 2012 r., Nr [...]., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał L. D. i L. D. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasem i łącznikiem łączącym ten obiekt z obiektem budowlanym znajdującym się na sąsiedniej działce nr [...] oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu (wc) i konstrukcji stalowej pod beczkę, wzniesionych bez pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości K. B. D., gmina K. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że L. i L. D. samowolnie wznieśli wskazane obiekty budowlane po 1 stycznia 2004 r. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2008 r. organ zobowiązał właścicieli do przedłożenia zaświadczenia od Wójta Gminy o zgodności przedmiotowych obiektów budowlanych z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ zawiesił postępowanie do dnia 15 marca 2009 r. uwzględniając wniosek pełnomocnika inwestorów o zawieszenie postępowania do czasu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Po bezskutecznym upływie wskazanego terminu organ podjął postępowanie, o prawidłowości czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wypowiedział się w wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r., w sprawie o sygnaturze akt II SA/GD 415/09, oddalając skargę L. D. na postanowienie organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Stwierdzając brak wykonania obowiązku przedłożenia wskazanych dokumentów organ pierwszej instancji orzekł o rozbiórce obiektu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła L. D. zarzucając wydanie decyzji na podstawie postanowienia z dnia 7 lutego 2008 r., które zostało wydane bez podstawy prawnej, dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego niezgodnie 79 § 1 k.p.a., uzasadnienie decyzji w sposób naruszając art. 107 § 3 k.p.a., naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego art. 48 prawa budowlanego, polegające na nakazaniu na podstawie wskazanego przepisu rozbiórki obiektu małej architektury. Wskazując na powyższe odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Odwołująca wskazała, że okoliczność wybudowania obiektu "po 1 stycznia 2004 r." nie została w żaden sposób udowodniona. Organ w treści decyzji nie przywołał żadnego dowodu na tą okoliczność. W postanowieniu z dnia 7 lutego 2008r. organ okoliczność tą ustalił na podstawie "inwentaryzacji zabudowy", która to czynność była w istocie oględzinami dokonanymi z naruszeniem zasad wynikających z art. 79 § 1 k.p.a. Nie dokonano także ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na przyjęcie, czy zlokalizowane na posesji obiekty wymagały pozwolenia na budowę, czy też wystarczające na ich wybudowanie byłoby zgłoszenie. W ten sposób prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego jest niemożliwe. Nadto obiekt opisany jako sanitariat oraz "konstrukcja stalowa pod beczkę" są obiektami małej architektury i tym samym zastosowanie wobec tych obiektów art. 48 prawa budowlanego jest wadliwe. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r., Nr [...], utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z zapisem w protokole oględzin z dnia 15 października 2007 r. omawiane obiekty powstały po 1 stycznia 2004 r. (data znana z urzędu). Tym samym w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Analiza przepisów art. 28 ust. 1, art. 3 pkt 5 oraz art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że budowa obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a inwestorzy takiego pozwolenia nie posiadają. Ponieważ organ I instancji stwierdził naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (inwestorzy wybudowali przedmiotowe obiekty budowlane bez pozwolenia na budowę), zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy. W trakcie postępowania zostało wydane postanowienie wstrzymujące roboty budowlane przy budowie przedmiotowych obiektów budowlanych i nakładające na inwestorów obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Inwestorzy nie przedłożyli żadnego z dokumentów wskazanych w sentencji postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lutego 2007 r. Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie należy uznać za prawnie uzasadnione. Odnosząc się do argumentów odwołania stwierdzono, że wraz z pismem nr [...] z dnia 15 listopada 2007 r. przesłano inwestorom protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 15 października 2007 r., w którym wskazano datę powstania przedmiotowych obiektów, w celu ustosunkowania się do niego, jak również złożenia ewentualnych uwag i wniosków. Powyższe pismo zostało odebrane w dniu 29 listopada 2007 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru). Jak wynika z akt sprawy zobowiązani przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zakwestionowali żadnych ustaleń dokonanych podczas oględzin, w szczególności w zakresie daty powstania omawianych obiektów, a we wniesionym odwołaniu strona nie podała innej, niż ustalona przez organ daty powstania tychże obiektów. Skargę na powyższą decyzję złożyła L. D. zarzucając naruszenie prawa procesowego w postaci art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. polegające na zapewnieniu stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu poprzez brak zawiadomienia o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wydanie decyzji na podstawie postanowienia z dnia 7 lutego 2008 r., które zostało wydane bez podstawy prawnej, dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonego niezgodnie z art. 79 § 1 k.p.a., sporządzenie uzasadnienia z uchybieniem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, naruszenie art. 48 ustawy Prawo budowlane polegające na nakazaniu rozbiórki obiektu małej architektury. Wskazując na powyższe uchybienia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi wyjaśniono, że pismem z dnia 7 lutego 2012 r. strony poinformowane zostały o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że z inwentaryzacji samowolnej zabudowy zlokalizowanej w miejscowości K. B. D. gmina K. przeprowadzonej w 2003 r. do dzisiaj nie zachowały się żadne protokoły pokontrolne. Owa inwentaryzacja zabudowy polegała jedynie na zaznaczeniu na mapie wskazanej miejscowości działek samowolnie zabudowanych w tamtym czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), polega na ocenie zgodności wydanej decyzji z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Kontrolą legalności w przedmiotowej sprawie objęto decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 sierpnia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia 19 czerwca 2012 r. nakazującą L. i L. D. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu (wc) i konstrukcji stalowej pod beczkę wzniesionych bez pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości K. B. D., gmina K. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że samowola budowlana miała miejsce po dniu 1 stycznia 2004 r., co uzasadniało zastosowanie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Ustalenie daty wybudowania przedmiotowych obiektów budowlanych ma znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego i przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z zasadą aktualności wynikającą z zasady legalności, organy administracji publicznej obowiązane do podejmowania swoich rozstrzygnięć na podstawie norm prawa powszechnie obowiązującego, są zobligowane do podejmowania tych rozstrzygnięć - o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej - w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie rozstrzygnięcia. W tym przypadku, przepis szczególny, jakim jest norma art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Kwestia daty realizacji obiektów ma zatem istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy. Informację o dacie wzniesienia przedmiotowych obiektów budowlanych organy administracji zaczerpnęły z przeprowadzonej inwentaryzacji zabudowań przeprowadzonej w K. B. w 2003 r., z której wynikało, że wówczas na działce nr [...] nie znajdowały się żadne obiekty budowlane. W postępowaniu przed sądem powiatowy organ nadzoru budowanego wyjaśnił, że z inwentaryzacji zabudowy przeprowadzonej w 2003 r. w K. B. nie zachowały się żadne protokoły pokontrolne, a inwentaryzacja polegała na zaznaczeniu na mapie miejscowości działek samowolnie zabudowanych w owym czasie. Tym samym, w ocenie Sądu, brak było dostatecznych dowodów potwierdzających datę wzniesienia samowolnie obiektów istniejących obecnie na działce należącej do skarżącej. Dokonane ustalenie w zakresie daty wykonania obiektu nie było zatem oparte na zebranym materiale dowodowym. Zawarcie zapisu o dacie realizacji obiektu w protokole oględzin nie uzasadnia uznania tej okoliczności za wskazaną przez inwestorów. Inwestorzy, nie byli bowiem obecni przy oględzinach, a wpis w protokole został oparty wyłącznie na oświadczeniu pracowników organu przeprowadzających oględziny nieruchomości. Fakt, iż inwestorzy nie ustosunkowali się do pisma organu I instancji z dnia 15 listopada 2007 i nie zakwestionowali daty budowy obiektów nie pozbawiał ich prawa podniesienia zrzutów w tym zakresie. Zarzuty takie strona mogła podnieść także w odwołaniu, a obowiązkiem organu odwoławczego, było w tej sytuacji przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. Organ odwoławczy w ramach kompetencji do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego powinien podjąć inicjatywę w kierunku wyjaśnienia daty powstania przedmiotowych obiektów, czego zaniechał. Wobec powyższego uznać należało, że organ odwoławczy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 i 80 k.p.a., zaniechał należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz ustalił okoliczność nie mającą oparcia w zebranym materiale dowodowym. W szczególności, wbrew wymogowi przepisu art. 7 k.p.a., organy administracji nie podjęły kroków niezbędnych do ustalenia rzeczywistej daty wybudowania przedmiotowych obiektów budowanych, co dopiero pozwoliłoby na zastosowanie odpowiednich przepisów prawa. Wskazać także należy na zaistniałe w toku postępowania administracyjnego naruszenia uprawnień skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu. Przeprowadzone w dniu 15 października 2007 r. oględziny działki stanowiącej własność małżonków D., odbyły się pod nieobecność właścicieli - inwestorów zaistniałej samowoli budowlanej, bez prawidłowego zawiadomienia o ich terminie oględzin. Zawiadomienie wysłane przez organ 2 sierpnia 2007 r. na adres przy ul. [...] w K. wróciło z adnotacja "wyprowadzili się", natomiast w aktach organu brak jest informacji o ponownym zawiadomieniu inwestorów o terminie oględzin na prawidłowy adres przy u. [...]. W myśl art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych i oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Za realizację tych uprawnień nie można uznać umożliwienia stronie wypowiedzenia się do co treści protokołu z oględzin nieruchomości. Nadto, z akt sprawy nie wynika, ażeby organ odwoławczy działając w trybie art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się oraz zgłoszenia żądań co do niego. Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego dodatkowego postępowania dowodowego, a tym samym skarżąca nie musiała zapoznawać z innym niż w pierwszej instancji materiałem dowodowym. Odmienna sytuacja będzie przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, gdzie organ odwoławczy zobowiązany będzie podjąć inicjatywę dowodową w kierunku ustalenia rzeczywistej daty powstania w sposób samowolny zabudowań na działce skarżącej. Organ winien mieć na uwadze dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mając powyższe uchybienia procesowe na uwadze, stwierdzić należało, że przedwcześnie organy nadzoru budowlanego podjęły ocenę wzniesionych obiektów budowlanych na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Skarżąca wywodziła, że obiekt wc i konstrukcja stalowa pod beczkę stanowią obiekty małej architektury, na wybudowanie, których nie jest wymagane zarówno pozwolenie na budowę, jak i zgłoszenie właściwemu organowi. Dopiero ustalenie daty realizacji inwestycji pozwoli na ustalenie przepisów prawa, jaki znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. Niemniej ustosunkowując się do tego zarzutu na gruncie zastosowanego przez organ Prawa budowlanego z 1994 r. wskazać należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Nie wymaga ona też zgłoszenia właściwemu organowi. Nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej sanitariat (wc) oraz konstrukcja stalowa pod beczkę nie stanowią obiektów małej architektury. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 pkt lit. c) w zw. z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, obiekt małej architektury jest niewielkim obiektem budowlanym, a szczególności jest to obiekt kultu religijnego (kapliczki, przydrożne figury), są to posągi wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, jak też obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki). Funkcja sanitariatu czy podstawy pod beczkę wyłącza je z zakresu pojęcia obiektu małej architektury. Obiekty takie jak sanitariat (wc) czy konstrukcja stalowa pod beczkę nie są obiektami mającymi na celu podniesienie atrakcyjności projektowanego ogrodu, jak przykładowo wodotryski. Nie pełnią one funkcji rekreacyjnej, jak piaskownice, huśtawki czy drabinki, ani funkcji utrzymaniu porządku jak śmietniki. Istnienie obiektów małej architektury nie jest wymogiem koniecznym do istnienia obiektu o funkcji mieszkalnej czy rekreacyjnej. Natomiast zrealizowany sanitariat i konstrukcja stalowa pod beczkę na wodę są elementami ściśle związanymi z funkcjonowaniem podstawowego obiektu zrealizowanego przez inwestorów. Przewidziane w przepisie art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego pojęcie obiektu małej architektury, nie obejmuje swoim zakresem takich elementów, które mają charakter konieczny, niezbędny do funkcjonowania obiektu budowlanego przeznaczonego na pobyt ludzi. Takie elementy jak sanitariat czy zbiornik wody pełnią rolę towarzyszącą wobec obiektu głównego, zastępując instalacje związane z obiektem budowlanym, służące do doprowadzenia wody i odbioru nieczystości. Z tych też względów za nietrafne należało uznać twierdzenie skarżącej, że sanitariat pełniący funkcje wc i konstrukcja stalowa pod beczkę jest obiektem małej architektury. Są to natomiast obiekty nietrwale związane z gruntem, a więc obiekty budowlane tymczasowe nie objęte zwolnieniem od obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Podkreślić należy, że bezsporne w sprawie jest, że obiekty znajdujące się na nieruchomości skarżących nie są trwale z gruntem związane. Powyższa okoliczność nie była kwestionowana w toku postępowania. Wobec tego oceniając potrzebę uzyskania pozwolenia na budowę w pierwszej kolejności należało dokonać kwalifikacji powstałych obiektów budowlanych. Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, jest, stosownie do pkt 5 art. 3 tej ustawy, tymczasowym obiektem budowlanym. Cytowana definicja wskazuje na dwa zespoły cech przesądzających, że dany obiekt jest "tymczasowy". Pierwszą kategorię tworzą obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania, w okresie krótszym niż ich trwałość techniczna, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Drugą kategorię obiektów tymczasowych tworzą obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem, przykładowo wyliczone w cytowanym wyżej przepisie. W świetle wskazanych przepisów przedmiotowe obiekty, nie będące trwale związane z gruntem, są tymczasowymi obiektami budowlanymi. Zasadą przewidzianą w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej reguły zawarto w art. 29-31 tej ustawy. W myśl art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Jednakże, nawet tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo budowlane, lecz nie rozebrany lub nie przeniesiony w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę. Taki obiekt budowlany należy uznać za postawiony bez wymaganego pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 121/08, LEX nr 510201). Brak decyzji o pozwoleniu na budowę wymaga zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie ww. obowiązków stosuje się przepis ust. 1 czyli nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego. Jeśli ustalenia poczynione przez organ odwoławczy doprowadzą do wniosku o konieczności zastosowania w sprawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., organ zobowiązany będzie do wydania decyzji na podstawie art. 48 Prawo budowlanego. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uzupełnić postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym w uzasadnieniu, a dopiero po dokonaniu ustaleń znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym winien według przepisów obowiązujących w dacie powstania samowoli budowlanej dokonać kwalifikacji wybudowanych obiektów i ich oceny pod kątem obowiązku posiadania pozwolenia na budowę, co umożliwi dokonanie prawidłowej oceny wydanej w sprawie decyzji organu I instancji. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że wydana w sprawie decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej L. D. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy w wysokości 500 zł oraz wynagrodzenie adwokata wraz z opłatą od pełnomocnictwa w łącznej kwocie 257 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło