II SA/Gd 594/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżona decyzję. Decyzją z dnia 16 czerwca 2009r. Wójt Gminy odmówił S. R. umorzenia zadłużenia w kwocie 7.627,42 zł z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Organ ustalił następującą sytuację faktyczną wnioskodawcy: S. R. w dniu 1 lipca 2008r. podjął pracę w zakładzie Produkcji Materiałów Budowlanych w C. na cały etat z wynagrodzeniem miesięcznym netto za lipiec 2000r. 1.119,08 zł. Od września 2008r. wnioskodawca przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości 924,67 zł (styczeń 2009r.). Dodatkowym dochodem jest uzyskiwany czynsz z wynajmu mieszkania w C. w wysokości 400 zł miesięcznie, co daje łączny dochód miesięczny w wysokości 1.324,67 zł. Do miesięcznych kosztów utrzymania zaliczono opłatę za pokój w C. 200 zł, koszty za butlę gazu 43 zł, wodę 17 zł, prąd 25 zł, opłatę za mieszkanie w C. 177,05 zł, lekarstwa zgodnie z przedstawionymi fakturami 40 zł, alimenty bieżące 200 zł, łącznie sumę 702,05 zł. Po odjęciu kosztów utrzymania od miesięcznych przychodów pozostaje wnioskodawcy 622,62 zł, co jest kwotą wystarczającą na wyżywienie oraz regulowanie choć w niewielkiej części zaległości wobec GOPS. Z rokowań lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 marca 2009r. wynika jednoznacznie, iż istnieją rzeczywiste szanse odzyskania zdolności do pracy od lipca 2009r. Wówczas S. R. będzie otrzymywał wynagrodzenie nie niższe niż 1.119,08 zł netto, co wynika z zaświadczenia z zakładu pracy i po odjęciu miesięcznych kosztów utrzymania pozostanie mu 817,03 zł na wyżywienie i spłatę zadłużenia wobec GOPS. Fakt, że spłaca on kredyt za luksusową pościel o wartości 2.360 zł nie może być brany pod uwagę. Przedmiotowe zobowiązanie kredytowe zostało zaciągnięte w listopadzie 2008r. gdy wiedział już o wysokości zadłużenia wobec organu z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. R. podnosząc, że w wyliczeniach miesięcznej kwoty pozostającej na jego utrzymanie nie wzięto pod uwagę potrąceń dokonywanych przez komornika. Z rokowań orzecznika ZUS wynika, iż nie jest zdolny do pracy, nadto wskazano na konieczność ubiegania się o rentę chorobową. W maju jego dochód wyniósł 812 zł, natomiast wydatki 502 zł, a więc "na życie" pozostało 310 zł. Skarżący stwierdził, że jest chory i zadłużony, w związku z czym byłby w stanie płacić jedynie bieżące alimenty, zaś spłata zaległości nie jest możliwa w tym zakresie. Ostatnią wypłatę z zakładu pracę otrzymał w kwocie 340 zł i obecnie oczekuje na wezwanie na komisje lekarską w ramach starań o uzyskanie renty chorobowej. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko i argumentację organu I instancji opierając się na pozytywnych rokowaniach co do stanu zdrowia odwołującego oraz uznając za miarodajny do rozstrzygnięcia dochód z maja 2009r. w kwocie 1030,11 zł. Odnośnie podniesionej przez odwołującego zmiany stanu zdrowia, oczekiwania na komisję lekarską w związku z ubieganiem się o rentę chorobową i obniżenia w związku z tym dochodów organ odwoławczy stwierdził, że jeśli zmienią się dalsze rokowania, to okoliczność ta może być przedmiotem nowego wniosku o umorzenie zaległości alimentacyjnych. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na powyższą decyzję S. R. wskazał, że obecnie przebywa na zasiłku dla bezrobotnych i oczekuje wezwania na komisję lekarską w sprawie renty chorobowej. Podniósł także, że zamierza powrócić do swojego mieszkania w C., wskutek czego straci dochód z wynajmu mieszkania. Jest osobą samotną, w związku z czym nie może od nikogo oczekiwać pomocy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Przede wszystkim wskazać należy, że organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podejmowania decyzji. W niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia 16 czerwca 2009r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej szczegółowo i precyzyjnie ustalając sytuację skarżącego na dzień wydania decyzji, a w szczególności opierając się na rokowaniach lekarza orzecznika ZUS z 13 marca 2009r. co do powrotu skarżącego do pracy w lipcu 2009r. W złożonym od tej decyzji odwołaniu skarżący podniósł, że lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że nie jest on zdolny do pracy, a nadto skierował go na rehabilitację i rentę chorobową. W kolejnym piśmie z dnia 29 lipca 2009r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący wskazał, że oczekuje wezwania na komisję lekarską w związku z ubieganiem się o rentę. Organ odwoławczy podzielił w całości argumentację organu I instancji orzekając w sierpniu 2009r. Stwierdził przy tym, że jeżeli zmienią się dalsze rokowania co do odzyskania przez skarżącego zdolności do pracy, to okoliczność ta może być przedmiotem nowego wniosku o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dokonał ustaleń odnośnie aktualnej na dzień orzekania przez ten organ sytuacji skarżącego dotyczącej zwłaszcza uzyskiwanych dochodów oraz zdolności do pracy. Organ prowadzący postępowanie administracyjne, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa). Ponadto stosownie do art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 Kpa). Z przedstawionych wyżej przepisów postępowania wynika, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania. Postępowanie przed organem odwoławczym nie może ograniczać się do kontroli postępowania organu I instancji. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez podmiot do tego legitymowany, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem weryfikacja decyzji, a ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej ( por. B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H.Beck Warszawa 1996, s. 83-84 oraz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 listopada 1992r. sygn. VSA 721/92 - ONSA nr 3-4, poz. 95, z dnia 28 września 1994r. sygn. IIISA 1496/93, "Wspólnota", nr 50, s. 16 ). Zdaniem Sądu, organ, wbrew wymogom wynikającym z cytowanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób niedostateczny przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.