II SA/Gd 596/03

Dnia 10 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, NSA Marek Gorski, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia 7 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 7 marca 2003 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 37 k ust.1 i 2 w związku z art. 37 l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) - po rozpoznaniu odwołania A.M. od decyzji Starosty z dnia 30 stycznia 2003 r. w sprawie zmiany kwoty przyznanego świadczenia przedemerytalnego w wysokości 718,40 zł - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego. A.M. została zarejestrowana w dniu 10 grudnia 2002 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. nabywając od dnia 11 grudnia 2002 r. prawo do świadczenia przedemerytalnego wypłacanego zaliczkowo w wysokości 120% zasiłku, o którym mowa art. 24 ust.1 cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uprzednio wnioskodawczyni odmówiono uznania za osobę bezrobotną od dnia 8 października 2002 r. oraz odmówiono przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego ze względu na brak wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu o jej prowadzeniu. Postępowanie w tym zakresie zostało zakończone decyzją ostateczną Wojewody z dnia 26 listopada 2002 r. Decyzją z dnia 22 stycznia 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. ustalił A.M. wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego na dzień 11.12.2002 r. w kwocie 897,90 zł. Mając na względzie powyższe rozstrzygniecie, Starosta decyzją z dnia 30 stycznia 2002 r. wydaną na podstawie art. 104, art. 155 k.p.a. oraz art. 37 k ust. 1 i 2, art. 6 pkt 6 lit.b cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu orzekł o zmianie wysokości świadczenia przedemerytalnego przyznanego A.M. decyzją z 8.01.2003 r. wskazując, iż od 11.12.2002 r. będzie ono wynosić 718,40 zł brutto miesięcznie. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie oraz przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia następującego po wykreśleniu wpisu w ewidencji działalności gospodarczej tj. 18.10.2002 r. W uzasadnieniu wskazała m.in., iż wymagany wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożyła w urzędzie pracy po raz pierwszy dnia 8.10.2002 r. Zdaniem odwołującej, w związku z tym, że jednym z niezbędnych dokumentów potrzebnych do przyznania tego prawa stronie, było zaświadczenie o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, organ administracji powinien wezwać osobę wnoszącą podanie do usunięcia jego braków w trybie art.64 § 2 k.p.a., czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Ustaliwszy, iż w dniu złożenia wniosku strona nie spełnia wymogów uzasadniających przyznanie świadczenia przedemerytalnego, z dniem przedstawienia stosownego zaświadczenia organ administracji miał, w myśl art.9 k.p.a. obowiązek udzielenia odwołującej się informacji w przedmiocie ponownego wniesienia wniosku oraz ponownej rejestracji w urzędzie pracy. Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentów podnoszonych w odwołaniu, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, m.in. że organ I instancji zasadnie przyznał stronie prawo do świadczenia przedemerytalnego, albowiem w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy – 10.12.2002 r., spełniła warunki do jego nabycia. Przyznanie tego prawa nastąpiło od dnia następnego po dniu zarejestrowania się strony w urzędzie pracy, stosownie do postanowień art.37 l ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie zasługuje na uwzględnienie żądanie strony co do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie wcześniejszego wniosku z dnia 8.10.2002 r. albowiem w tym dniu nie spełniała ona wymogów ustawowych uzasadniających przyznanie jej tego prawa. W dniu rejestracji w urzędzie pracy odwołująca nie wyrejestrowała działalności pozarolniczej. Czynności tej dokonała w dniu 17.10.2002 r. i po tej dacie mogła ponownie ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Powyższe argumenty zostały również podniesione w ostatecznej decyzji Wojewody z 26.11.2002 r. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art.64 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez zobowiązanie do dostarczenia dowodu wyrejestrowania pozarolniczej działalności, ponieważ nawet gdyby organ I instancji takie wezwanie wystosował, strona w dniu poprzedniej rejestracji (8 października 2002 r.) nie spełniała warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, jak wymaga tego art.37 l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ odwoławczy uznał za bezpodstawne twierdzenia strony, iż o konieczności wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej nie została poinformowana, przez co naruszono art. 9 k.p.a. W dniu 8.10.2002 r. A.M. otrzymała egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowych urzędach pracy", w treści której zawarto stosowne pouczenie (część II pkt 12.). Zatem jeżeli tylko strona zapoznała się z jej treścią, który to fakt potwierdziła na egzemplarzu "Informacji" znajdującym się w aktach sprawy, powinna być świadoma, że dokonanie takiej czynności jest obligatoryjne dla skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca A.M. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga nie jest zasadna. W niniejszej sprawie niesporna jest kwestia przysługującego skarżącej świadczenia przedemerytalnego, gdyż nie jest ona kwestionowana (skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego), a jedyną sporną kwestią jest termin wypłaty skarżącej tego świadczenia, a konkretnie od kiedy przysługuje jej to świadczenie. Skoro A.M. spełniła warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy tj. dnia 10 grudnia 2002 r., prawidłowo więc Wojewoda przyjął, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym skarżącej przysługuje świadczenie przedemerytalne od dnia 11 grudnia 2002 r. W myśl bowiem art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez organy administracji, świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełniła także chociaż jeden z czterech warunków wymienionych w pkt 1-4 tego ustępu. Nie ulega wątpliwości, że art. art. 37k ust. 1 ustawy określa materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W przepisie tym zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o to świadczenie spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego (jednym z takich wymogów określonych w art. 2 ust.1 pkt 2 lit.f cyt. ustawy jest niepodejmowanie pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo niepodleganie - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego) i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Z kolei art. 37l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. Świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4. Biorąc pod uwagę, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek strony oraz uwzględniając fakt, iż skarżąca spełniła warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego w dniu ponownej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy tj. 10 grudnia 2002 r., w świetle cytowanych wyżej przepisów, organy administracji prawidłowo przyjęły, że świadczenie przysługuje jej od dnia 11 grudnia 2002 r. Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji ostatecznych. W myśl tej zasady, określonej w art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zatem, jeżeli Wojewoda przesądził decyzją ostateczną z dnia 26 listopada 2002 r., iż w dniu złożenia poprzedniego wniosku z dnia 8.10.2002 r. A.M. nie spełniała wymogów ustawowych uzasadniających przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, nie było podstaw do jego wcześniejszej wypłaty, do czasu złożenia przez nią ponownego wniosku, z uwzględnieniem postanowień art. 37 k oraz art. 37 l ust. 1 i 2 cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji nie naruszyły zasady informowania stron, o której mowa w art. 9 k.p.a. Co prawda Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej określone obowiązki w tym zakresie, aby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jednak zasada ta nie może być rozumiana jako obowiązek świadczenia pomocy prawnej. Obowiązek należytego oraz wyczerpującego informowania stron przez organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących wpływać na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania nie zwalnia przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą (jakim była skarżąca przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy), od dołożenia należytej staranności w zaznajomieniu się z przepisami prawa regulującymi uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzenia tej działalności (por. wyrok SN z 9 czerwca 1999 r. sygn. akt III RN 12/99 OSNAP 2000/10/375, wyrok SN z 25 marca 1999 r. sygn. akt III RN 157/98 OSNAP 2000/2/43, wyrok NSA z 20 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1512/97). Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ administracji udzielił skarżącej niezbędnej "informacji dla osób rejestrujących się w powiatowych urzędach pracy". A.M. trzykrotnie (w dniach 11.02.2000 r., 8.10.2002 r. oraz 10.12.2002 r.) potwierdziła fakt otrzymania tej informacji, zapoznania się z jej treścią oraz zobowiązała się do przestrzegania danych w niej zawartych. Uznawszy, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.