II SA/Gd 596/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia odmówić przyznania J. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. J. P. zwrócił się, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 17 listopada 2011 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że mieszka z żoną we wspólnym lokalu mieszkalnym, ale prowadzi oddzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 1 800 zł miesięcznie. Z żoną ma od 2002 r. orzeczoną rozdzielność majątkową. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni 43 m2. Poza tym zaś, nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, ani oszczędności. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego i jego żony, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. (doręczonym stronie w dniu 13 grudnia 2011 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - oświadczenia w przedmiocie wysokości i źródeł dochodów żony wnioskodawcy, jeśli zamieszkuje ona z wnioskodawcą w mieszkaniu przy ul. [...] w S. oraz przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość ewentualnych dochodów, - dokumentu obrazującego aktualną wysokość renty otrzymywanej przez wnioskodawcę, - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał do sądu pismo, w którym wskazał, że z żoną od 2002 r. ma rozdzielność majątkową i nie wie, jakie dochody ona posiada, gdyż żona go o tym nie informuje. Posiada rachunek bankowy, na który wpływa renta, która wystarcza na opłaty za czynsz, światło, gaz, wodę, opłatę za 20-letni samochód i pomoc dla wnuczki. Wydatki za opłaty mieszkaniowe wnioskodawca ponosi sam, żona w nich w żaden sposób nie partycypuje. Wnioskodawca nie nadesłał jednak żadnych wyciągów z posiadanego konta bankowego, ani też nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałaby w sposób precyzyjny aktualna wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia rentowego. Oceniając nadesłane przez skarżącego dokumenty źródłowe zauważyć należy, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania referendarza sądowego. Złożone w piśmie z dnia 28 grudnia 2011 r. oświadczenie jedynie częściowo wyjaśnia zaistniałe wątpliwości, co do sytuacji zarobkowej i majątkowej skarżącego. W szczególności, wnioskodawca, wbrew zobowiązaniu referendarza, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, o które był wzywany. Oświadczył jedynie, że nie posiada dewiz, nie wyjaśniając przy tym powodów, dla których uchyla się od złożenia oświadczenia w przedmiocie posiadanych rachunków bankowych i przedłożenia wyciągów z kont, obejmujących okres 3 miesięcy. Zabrakło również oświadczenia w przedmiocie obciążających wnioskodawcę wydatków na media ze wskazaniem ich wysokości. Te zaniechanie wnioskodawcy sprawiają, że nie sposób ocenić, czy spełnia on przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem brak jest pełnej i precyzyjnej informacji na temat stanu dochodów wnioskodawcy, jego ewentualnych oszczędności i relacji dochodów do wydatków. Mając zatem na uwadze okoliczność, że skarżący nie wykonał zobowiązania referendarza w całości, w szczególności uchylił się od przedstawienia – istotnych w niniejszym stanie faktycznym - danych dotyczących ewentualnych środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych oraz oszczędności, a także wskazania w sposób precyzyjny wysokości uzyskiwanych dochodów i obciążających budżet domowy stałych wydatków, należało uznać, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty i oświadczenia wskazują zaś, że wnioskodawca nie należy do takiej grupy osób. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.