II SA/Gd 598/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Orłowska asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia 28 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje Wójta Gminy z 6 stycznia 2003 r. sygn. [...], 2) zasądza od Wojewody na rzecz E. S. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wojewoda decyzją z dnia 28 lutego 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy nr [...] z dnia 6 stycznia 2003 r. orzekającą o wymeldowaniu E. S. i jej córki I. S. z pobytu stałego z lokal nr [...] w miejscowości [...] gm. G.. Wojewoda powołał się w tej decyzji na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj; Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 12 listopada 2002 r. z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania E. S. wraz z z córką z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania uznał, że spełnione są w sprawie przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o wymeldowaniu wymienionych. E. S. wniosła odwołanie od tej decyzji wskazując na krzywdzący charakter decyzji. Strona podnosiła, że jej pobyt w innej miejscowości ma charakter czasowy i jest związany z leczeniem rehabilitacyjnym. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych, podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która: - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się lub - bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie ma zastosowanie część pierwsza wskazanego przepisu, gdyż miejsce pobytu E. S. i jej córki jest znane. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716), który orzekł o sprzeczności z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ocena uprawnień do lokalu nie może mieć wpływu na zameldowanie lub wymeldowanie. Instytucja zameldowania ma jedynie charakter ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego) a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu (rejestracja stanu prawnego). Zatem do podjęcia decyzji w sprawie konieczne jest ustalenie, czy E. S. i jej córka opuściły lokal w sposób trwały i dobrowolny. Z materiału dowodowego wynika, że wskazane osoby nie zamieszkują w lokalu od 2001 r. Organ oparł się przy tym na ustalenia Policji w G. i oświadczeniu sołtysa wsi [...]. Z dalszych ustaleń wynika, że E. S. i jej córka zamieszkują w miejscowości P. Z., gdzie E. S. odbywa leczenie rehabilitacyjne po przebytej chorobie. Kontrola meldunkowa i zeznania sąsiadki strony B. Ł. stwierdzały, że wskazane osoby nie zamieszkują w lokalu nr [...] w [...] od 4 lat. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał decyzje organu I instancji za uzasadnioną faktycznie i prawnie. E. S. zaskarżyła decyzję Wojewody wskazując, że pobyt w P. Z. ma charakter okresowy i jest związany z rehabilitacją po przebytych operacjach. Podnosiła również, ze urzędnicy utrudniali pełnomocnikowi i jej samej dostęp do akt sprawy. Zdaniem E. S. organ I instancji naruszył art. 33, art. 73 § 1 i art. 79 k.p.a. Wbrew dyspozycji art. 7 i art. 8 k.p.a. sprawa nie została dokładnie wyjaśniona i nie uwzględniono słusznego interesu strony. Organ II instancji nie zważając na powyższe uchybienia załatwił sprawę w sposób biurokratyczny i bez analizy zarzutów skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wniósł o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Organy I i II instancji wydając decyzje o wymeldowaniu skarżącej oparły się na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w niniejszym przepisie. Organy uwzględniły wykładnię przepisu wynikającą z wyroku Trybunał Konstytucyjny z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) orzekającego, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwentnie istotną i jedyną przesłanką, którą organ musi ustalić w postępowaniu administracyjnym jest przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zgodnie z utrwalona linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego o opuszczeniu lokalu w świetle powyższej regulacji można mówić wtedy, gdy ma charakter trwały i dobrowolny. Dopiero jednoznaczne ustalenia organu w tej kwestii uzasadniają wydanie decyzji o wymeldowaniu. Ustalenia takie mogą być poczynione po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania z zachowaniem wymogów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd w sprawie uznał zarzuty skarżącej za uzasadnione. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest przewidziany w art. 7 obowiązek, aby organ administracji publicznej stał na straży praworządności i podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem i gwarancją realizacji tej zasady są przepisy art. 75 - 88a k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego. W szczególności art. 77 k.p.a. stwierdza, że organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd zwrócił uwagę, że organ I instancji oparł swoje orzeczenie na ustaleniu, że E. S. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co zresztą nie jest kwestionowane przez stronę. Jednak nie odniósł się do twierdzeń strony, że przebywa tylko czasowo poza miejscem zameldowania. Organ nie podjął starań w celu ustalenia jak długi i przez kogo jest zalecony pobyt rehabilitacyjny skarżącej w P. Z. Również nie został wyjaśniony stan przedmiotowego lokalu. Kwestia czy nadaje się do zamieszkania w związku z zalaniem w 2002 r., może mieć wpływ na ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu. W aktach sprawy brak zawiadomienia o przeprowadzonych oględzinach w przedmiotowym lokalu w dniu 30 grudnia 2002 r. Sąd uznał zarzuty skarżącej dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 79 k.p.a. i nie zapewniania stronie czynnego udziału w postępowaniu za zasadne. Organ odwoławczy mimo tych oczywistych uchybień oraz argumentów podnoszonych przez E. S. nie wykazał żadnej inicjatywy w celu rozpatrzenia sprawy opierając się na dokumentach przesłanych przez organ I instancji. Sąd stanął na stanowisku, że uchybienia postępowania są na tyle istotne, że sprawa powinna zostać ponownie rozpatrzona przez organ I instancji ze zwróceniem szczególnej uwagi na wyjaśnienie kwestii podniesionych wyżej. Uzupełnienie postępowania dowodowego i uwzględnienie procedur przewidzianych w k.p.a. powinno służyć ustaleniu czy opuszczenie przedmiotowego lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że decyzja nie może być wykonana.