II SA/Gd 6/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Wandy Antończyk Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 lipca 2012 r., nakazującą J. P. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], położonej w Z., gmina K., parterowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, nietrwale związanego z gruntem, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką, o wymiarach w rzucie 11,50m x 8,43m plus 3,46m x 1,99m minus 0,9m x 6,28m wraz z urządzeniami budowlanymi związanymi integralnie z tym obiektem budowlanym (obudową studni głębinowej i zbiornikiem na ścieki sanitarne). W toku postępowania zostało ustalone, że powyżej wymieniony obiekt budowlany wraz z urządzeniami został wybudowany w 1998 r. przez T. P. i na ich budowę nie zostało wydane pozwolenie na budowę. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz omawianego obiektu jest obecnie J. P. Postanowieniem z 8 czerwca 2011 r., w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz.1623 ze zm.) organ I instancji wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych oraz nałożył na J. P. obowiązek przedłożenia w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz, w przypadku uzyskania pozytywnego zaświadczenia, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie autora projektu na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności i oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane. J. P. nie wywiązał się z nałożonych obowiązków, w konsekwencji organ I instancji decyzją z 17 lipca 2012 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektów wraz z urządzeniami związanymi z nim. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy podkreślił, że inwestorem był poprzedni właściciel nieruchomości T. P., ale zgodnie z art. 548 kodeksu cywilnego z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego wszelkie korzyści i ciężary związane z tą rzeczą. Od chwili nabycia przedmiotowej nieruchomości jej nowi właściciele jako następcy prawni odpowiadają za powstałą samowolę budowlaną. Dalej organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie obiekt powstał bez takiego pozwolenia. Ponieważ organ I instancji stwierdził naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że w stosunku do obiektów lub ich części wybudowanych bez pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do prowadzenia procedury legalizacyjnej. Procedura ta polega na tym, że inwestor na żądanie organu (wydane postanowienie) przedstawia wymagane dokumenty, a następnie organ na ich podstawie w trybie przepisów art. 49 ustawy Prawo budowlane dokonuje oceny zgodności samowolnej budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także bada czy obiekt nie narusza innych przepisów, w szczególności techniczno - budowlanych. O ile obiekt spełnia powyższe warunki to organ nadzoru budowlanego w dalszej kolejności nakłada na inwestora obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Podkreślił organ odwoławczy, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma obowiązku legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony. Nie ma też prawnej możliwości legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej (złożenie dokumentów, uiszczenie opłaty legalizacyjnej). Inwestor nie przedkładając organowi wymaganych prawem dokumentów uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej. Na każdym etapie postępowania legalizacyjnego inwestor może zrezygnować ze swojego uprawnienia. Przejawem tej rezygnacji może być albo nie złożenie przez inwestora żądanych przez organ dokumentów, bądź na dalszym etapie tego postępowania nie uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Niespełnienie tych warunków skutkuje obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust.4, 49 ust. 3 Prawa budowlanego). W przedmiotowej sprawie zobowiązany nie przedłożył żadnego z dokumentów wskazanych w sentencji postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 czerwca 2011 r.. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 i nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał za prawnie uzasadnione. W skardze na opisaną powyżej decyzję J. P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art.. 7, 77 i 80 k.p.a. przez wadliwe ustalenie, że skarżący wszedł w posiadanie przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, gdy tymczasem stało się to w drodze darowizny. W ocenie skarżącego umowa darowizny nie oznacza przejścia ciężarów związanych z rzeczą nabytą, w związku z tym obecny właściciel nie odpowiada za samowolę budowlaną popełnioną przez poprzedniego. Zarzucił także naruszenie przepisu art. 548 kodeksu cywilnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył swoją argumentacje wskazując, że przepis art. 548 k.c. odnosi się do każdej sytuacji nabycia nieruchomości, zatem tak do umowy sprzedaży jak i darowizny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z jego treścią obowiązującą w dniu orzekania przez organ drugiej instancji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. 2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. W myśl ust. 1 powyższego przepisu, obowiązkiem właściwego organu (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Jednakże w ust. 2 i 3 ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów w przypadku spełnienia opisanych w ust. 2 przesłanek, to jest zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi. W takim przypadku po wstrzymaniu robót budowlanych organ administracji zobowiązuje stronę do złożenia w określonym przez organ terminie wskazanej w ust. 3 dokumentacji. W rozpatrywanej sprawie organy poczyniły prawidłowe ustalenia. Prawidłowo ustaliły stan zagospodarowania działki skarżącego. Właściwie przyjęły, że wybudowany w 1998 roku obiekt pełniący funkcję rekreacji indywidualnej nie związany trwale z gruntem oraz związane z nim urządzenia budowlane ( obudowa studni i zbiornik na ścieki sanitarne) wymagały uzyskania pozwolenia na budowę stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Skarżący nie uzyskał zaświadczenia o zgodności zrealizowanej samowolnie inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność ta oraz upływ wyznaczonego terminu do złożenia dokumentacji uprawniała i obligowała organ nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki stosownie do art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów skargi, które w istocie sprowadzają się do kwestionowania przez skarżącego własnej odpowiedzialności za samowolę budowlaną popełnioną przez jego poprzednika prawnego, uprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości, należy uznać za niezasadne. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje sposób, w jaki wszedł skarżący we własność działki nr [...] w Z. Organy orzekające w sprawie nie mogły naruszyć art. 548 k.c. gdyż nie orzekały na jego podstawie. Nałożenie obowiązku rozbiórki na skarżącego znajduje oparcie w przepisie art. 52 Prawa budowlanego. Wymieniony przepis wskazuje, że obowiązki nakazane w decyzjach wymienionych przepisami art. 48, 49b, 50a i 51 mają wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Inwestorem w kontrolowanej sprawie jest T. P., a właścicielem nieruchomości J. P., decyzja została skierowana zgodnie z prawem do tego drugiego jako obecnego właściciela nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązkami z decyzji o nakazie rozbiórki powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (por. wyroki NSA z dnia 27 marca 2007 r., II OSK 522/06, Lex nr 339391 i z dnia 6 marca 2008 r., II OSK 158/07, Lex nr 468723). W sytuacji gdy inwestor utracił już prawo do dysponowania obiektem i nieruchomością na cele budowlane nałożenie na niego obowiązku doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem mogłoby okazać się niewykonalne. Inwestor nie miałby żadnych własnych praw do zabudowanej nieruchomości a właściciel nie byłby związany tą decyzją. Skierowanie w takiej sytuacji decyzji do właściciela nie naruszyło przepisu art. 52 Prawa budowlanego. Obowiązek wykonania nakazu rozbiórki wynika z faktu, że J. P. jest właścicielem budynku i związanych z nim urządzeń nabytego z określoną wadą prawną. Budynek ten został bowiem wzniesiony niezgodnie z przepisami regulującymi możliwość wznoszenia obiektów i jego właściciela obciążają z tego tytułu obowiązki związane z koniecznością rozbiórki. Reasumując, organy w niniejszej sprawie podejmując rozstrzygnięcia nie naruszyły przepisów ani materialnych ani postępowania administracyjnego. Zarzuty skargi są bezpodstawne. Z tych względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.