II SA/Gd 61/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2024 r., nr SKO Gd/4929/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia krzewów oddala skargę. A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Kosakowo z dnia 5 września 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia krzewów. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z dnia 27 sierpnia 2024 r. A. J. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia krzewów tui na posesji E. O., przy ul. L. [...], posadowionych przy granicy z działką przy ul. P. [...], S. Skarżący wniósł o nakazanie usunięcia tych krzewów w całości bowiem: korzenie drzew rozsadzają kostkę u sąsiada, immisja powoduje wydzielanie śmiertelnie trującego tujonu, jest to zagrożenie dla psa i dzieci, tuja przenosi też inne choroby, kleszcze uwielbiają tujon i gnieżdżą się na tych drzewach całymi stadami, powinny być posadowione przynajmniej 0,5 m od ogrodzenia, nie powinny być wyższe niż 2,2 metra, jeżeli stanowią ogrodzenie nie powinny zacieniać sąsiedniej posesji, uniemożliwiają posadowienie fotowoltaiki i pompy ciepła. Wójt Gminy Kosakowo powołując się na art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 572), dalej "k.p.a." postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania. Organ wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 83a oraz art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 z późn. zm.), usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych, wymaga złożenia zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa lub krzewu. Zgłoszenie może złożyć jedynie właściciel nieruchomości. Organ nie posiada umocowania prawnego w kwestii nakazania lub żądania od właściciela nieruchomości, wykonania określonych czynności w granicach jego nieruchomości, w tym wycięcia drzew lub krzewów rosnących na działce będącej własnością prywatną. Powody dla których wnioskodawca żąda usunięcia przedmiotowych roślin z terenu sąsiedniej nieruchomości, mogą zostać podniesione podczas roszczeń na drodze cywilno-prawnej. Biorąc pod uwagę, iż składający wniosek nie jest stroną w sprawie, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia krzewów tui na posesji osoby trzeciej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając zażalenie skarżącego, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazało, że z całości pism wysłanych przez skarżącego do organu oraz także z treści zażalenia oraz jego uzupełnienia wynika, iż celem skarżącego jest zmuszenie właściciela działki przy ul. L. [...] do skrócenia lub też usunięcia tuj znajdujących się na działce przy ul. L. [...]. Jak wynika ze zdjęć i wypisów z ewidencji gruntów znajdujących się w aktach, nieruchomość przy ul. L. [...] stanowi własność osoby trzeciej. Skarżący nie jest także właścicielem działki przy ul. P. [...]. Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 83a i art. 83f ustawy o ochronie przyrody ponieważ wniosek w sprawie usunięcia drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może złożyć właściciel do organu. Skarżący nie jest właścicielem działki przy ul. L. [...]. Wniosek skarżącego dotyczy usunięcia z nieruchomości niestanowiącej własności wnioskodawcy tuj, które jego zdaniem są zbyt wysokie i negatywnie oddziałują na środowisko. Kolegium wskazało, iż spory takiego rodzaju są rozstrzygane przez sądy powszechne, mają charakter cywilno-prawny. Tym samym nie są to sprawy indywidualne rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych albo załatwiane milcząco. A. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wskazał, że zamieszkuje pod adresem przy ul. P. [...] i jego też dotyczą wszystkie problemy związane z tujami, nadto jest zarządcą majątku M. J. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Podstawą rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie, a będącego przedmiotem kontroli sądowej jest przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – zwanej dalej k.p.a., który stanowi: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio". W niniejszej sprawie odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku A. J. z dnia 27 sierpnia 2024 r. o wszczęcie postępowania w sprawie nakazania właścicielom nieruchomości przy ul. L. [...] w S. usunięcia krzewów. Skarżący wskazał, że korzenie drzew rozsadzają kostkę u sąsiada, immisja powoduje wydzielanie śmiertelnie trującego tujonu, jest to zagrożenie dla psa i dzieci, tuja przenosi też inne choroby, kleszcze uwielbiają tujon i gnieżdżą się na tych drzewach całymi stadami, powinny być posadowione przynajmniej 0,5 m od ogrodzenia, nie powinny być wyższe niż 2,2 metra, jeżeli stanowią ogrodzenie nie powinny zacieniać sąsiedniej posesji, uniemożliwiają posadowienie fotowoltaiki i pompy ciepła. W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy art. 61a § 1 k.p.a. zastosowany został prawidłowo. Przepis ten określa dwie przesłanki, które powodują, że postępowanie w danej sprawie nie może być wszczęte. Po pierwsze, podmiot wnoszący żądanie wszczęcia postępowania nie jest stroną, po drugie zaś, jeżeli z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Organ na tym etapie postępowania bada, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej (Z. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212). W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że żądanie skarżącego nie może zostać załatwione w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego uregulowanego w przepisach k.p.a. Zgodnie z art. 1 k.p.a., Kodeks postępowania administracyjnego normuje: 1) postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco; 2) postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1; 3) postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2; 4) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń; 5) nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych lub udzielanie ulg w ich wykonaniu; 6) tryb europejskiej współpracy administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 2 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje ponadto postępowanie w sprawie skarg i wniosków (Dział VIII) przed organami państwowymi, organami jednostek samorządu terytorialnego oraz przed organami organizacji społecznych. W ramach postępowania administracyjnego uregulowanego przepisami k.p.a. organy rozpatrują więc jedynie sprawy wymienione w powołanych wyżej przepisach. Wniosek skarżącego o nakazanie osobie trzeciej usunięcia krzewów z jej nieruchomości nie stanowi żądania, które oparte byłoby na materialnoprawnej podstawie jego rozpatrzenia w trybie administracyjnym. Słusznie organy zwróciły uwagę, że jakiekolwiek immisje wywoływane przez te krzewy na nieruchomość sąsiednią stanowią sprawę cywilną. Sprawa wynikająca z przytaczanych przez skarżącego okoliczności nie jest zatem sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej albo załatwianą milcząco. Zatem prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w tego rodzaju sprawie nie jest dopuszczalne.. Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając wniesioną skargę za niezasadną, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienie narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na treść art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).