II SA/Gd 612/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-12-18
Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Krzysztof Ziółkowski, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy legalizacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które zostały odbudowane lub wykonane jako nowe bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, może nastąpić bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym własności tych urządzeń oraz ich zgodności z zasadą zrównoważonego rozwoju?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji w zakresie legalizacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, uznając, że organy administracji nie dopełniły obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności pominięto kwestię własności urządzeń, rozróżnienie między odbudową a budową nowych urządzeń, a także nie wykazano zgodności legalizacji z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 63 Prawa wodnego). Brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wadliwe uzasadnienia decyzji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący S. G. zaskarżył decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która uchyliła decyzję Starosty w części dotyczącej legalizacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i nakazała ich usunięcie. Starosta pierwotnie zalegalizował część odbudowanych urządzeń, odmawiając legalizacji nowym. Skarżący, właściciel działek, sprzeciwiał się legalizacji, wskazując na zalewanie jego gruntów. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach Prawa wodnego, jednak skarżący zarzucił naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju i brak uwzględnienia decyzji środowiskowej. Sąd rozpoznał sprawę w zakresie legalizacji urządzeń melioracyjnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 4 lutego 2014 r. w zakresie legalizacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Uchylił również postanowienie Starosty z dnia 4 lutego 2014 r. Zasądził od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 26 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie legalizacji urządzeń wodnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...] w zakresie, w którym legalizuje urządzenia melioracji wodnych szczegółowych wymienione w punkcie pierwszym decyzji Starosty, 2. uchyla postanowienie Starosty z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego S. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...], uchylającą decyzję Starosty [...] z dnia 4 lutego 2014 r. nr [...] w punkcie VI i orzekającą w tym zakresie poprzez nakazanie wykonania prac polegających na usunięciu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wykonanych przez P. N. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji.
Do złożenia skargi doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta [...] decyzją z dnia 4 lutego 2014 r. w punkcie I zalegalizował odbudowane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia melioracji wodnych szczegółowych (zlokalizowane na działkach nr [...] obręb D., gmina K.) takie jak: studzienka 1S o Ø800 mm, studzienka 2S o Ø800 mm, studzienka 3S o Ø800 mm, studzienka 4S o Ø800 mm, zbieracz o Ø120 mm łączący studzienki 1S i 2S, zbieracz o Ø100 mm łączący studzienki 2S i 3S, sączek prawy o Ø80 mm do studzienki 2S, sączek lewy o Ø80 mm do studzienki 2S, zbieracz o Ø100 mm łączący studzienki 4S i 5S, sączek prawy o Ø80 mm do studzienki 4S, sączek lewy o Ø80 mm do studzienki 4 S. W punkcie II decyzji odmówił legalizacji nowych elementów melioracji wodnych szczegółowych wykonanych na w/w działkach bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, takich jak: studzienka 5S o Ø800 mm, zbieracz o Ø80 mm prowadzący od granicy działek nr [...] i nr [...] do studzienki 3S, sączek lewy o Ø80 mm do studzienki 2S, sączek lewy o Ø80 mm do zbieracza o Ø100 na odcinku od S2 do S3, zbieracz Ø80 mm prowadzący od studzienki 4S do punktu początkowego na działce nr [...]. W punkcie III decyzji nakazał P. N. usunięcie wykonanych przez niego urządzeń wodnych wskazanych w punkcie II decyzji. Starosta [...] określił również w decyzji tej warunki, na podstawie których powinno się dokonać w/w prac oraz termin ich wykonania – 30 czerwca 2014 r. Jednocześnie, działając zgodnie z art. 64a ust. 2 Prawa wodnego, organ ten w drodze postanowienia również z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...] ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 2170 zł.
Decyzja została wydana na podstawie art. 4 ust. 4 i 4a, art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 29, art. 64a, art. 65 ust. 1, art. 70 i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145).
W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Organ wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było już wcześniej prowadzone dwukrotnie i dwukrotnie została wydana decyzja kasacyjna. Pierwszą decyzją kasacyjną z dnia 19 lipca 2012 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia 17 maja 2012 r. odmawiającą P. N. legalizacji wszystkich wskazanych we wniosku urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz zobowiązującą P. N. do ich usunięcia w terminie do dnia 30 listopada 2012 r. Drugą decyzją kasacyjną z dnia 5 kwietnia 2013 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., uchylił w całości decyzję Starosty [..] z dnia 4 lutego 2013 r. orzekającą o zalegalizowaniu części wykonanych przez P. N. urządzeń melioracyjnych, które w ocenie organu zostały przez niego odtworzone oraz zobowiązującą do usunięcia urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które zgodnie z oświadczeniem P. N. były urządzeniami nowo powstałymi. Jednocześnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. decyzją z dnia 5 kwietnia 2013 r., uchylił postanowienie Starosty [...] z dnia 4 lutego 2013 r. o nałożeniu na P. N. obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Następnie Starosta [...] wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek z dnia 23 maja 2011 r. złożony przez P. N., który to wystąpił o wydanie pozwolenia na istniejące urządzenia wodne, znajdujące się w miejscowości D. na działkach nr [...] i nr [...]. W dniu 27 lutego 2012 r. wnioskodawca rozszerzył swoje żądanie, wnosząc o wydanie decyzji legalizującej również wykonanie urządzeń drenarskich na działkach nr [...] oraz [...].
Organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania wynika, że P. N. dokonał odbudowy istniejącego zbieracza przechodzącego przez działki nr: [...] (własność skarżącego), przebudowy rowów melioracyjnych na działkach nr [...] (również własność skarżącego) polegającej na wykonaniu w ich miejscu zbieraczy melioracyjnych, ale po nowej trasie, tj. z działki nr [....] bezpośrednio na działkę nr [...], wykonania nowych urządzeń w postaci studzienki 5S (działka nr [...]), dwóch zbieraczy (działka nr [...]), trzech sączków lewych (działka nr [...]).
W trakcie przeprowadzonej przed organem rozprawy administracyjnej wnioskodawca wyjaśnił, że wykonane przez niego prace miały charakter rozbudowy istniejącej sieci drenarskiej i nie należy ich traktować jak roboty związane z konserwacją czy też remontem służącym utrzymaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w celu zachowania ich funkcji. Urządzenia melioracji wodnych szczegółowych zlokalizowane na działkach nr [...] oraz nr [...] były zawalone, zarwane i niedrożne. W trakcie prac ziemnych związanych z odbudową sieci melioracyjnej odsłonięte zostały elementy starej, niesprawnej melioracji. Jako dowód w sprawie P. N. wskazał kopię mapy sporządzonej w 1874 r., dokumentującej urządzenia melioracji wodnej na przedmiotowym terenie.
Skarżący S. G., właściciel działek nr [...] i [...], który sprzeciwiał się zalegalizowaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, w trakcie całego postępowania administracyjnego wskazywał zaś, że po wykonaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych przez P. N. woda została skierowana na jego działkę, co uniemożliwia mu rolnicze wykorzystanie tych gruntów z powodu zalewania ich przez wodę.
Organ wyjaśnił w decyzji, że dokonał również oględzin w terenie, podczas których nie stwierdzono zalewania na gruntach wskazanych przez skarżącego, ani też występowania tamy wykonanej przez bobry na przedmiotowym terenie. Na działce nr [...] naturalnie występują nieużytki, natomiast na działce nr [...] nie stwierdzono występowania zalewania.
Organ powołał się również na pismo Burmistrza [...] nr [...], w którym wskazano, że teren objęty przedmiotową inwestycją w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego był przeznaczony na cele rolne. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą z dnia 9 listopada 1994 r., nr [...] Rady Miejskiej w K. stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r. Zgodnie zaś z art. 70 ust. 1 Prawa wodnego melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. W związku z powyższym organ uznał, że wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na nieruchomościach przeznaczonych na cele rolnicze nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie koliduje z przeznaczeniem tych terenów.
Podsumowując organ wyjaśnił, że podjął decyzję o zalegalizowaniu urządzeń melioracyjnych, które zostały odtworzone przez wnioskodawcę oraz odmówił zalegalizowania nowo wykonanych urządzeń melioracyjnych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący S. G., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucił naruszenie art. 63 Prawa wodnego, z którego wynika, że przy projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zachowaniem dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych. Ponadto podniósł, że Burmistrz [...] decyzją z dnia 8 sierpnia 2011 r. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek tego odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r. uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 4 lutego 2014 r. w punkcie VI i nakazał wykonanie prac polegających na usunięciu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wykonanych przez P. N. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że uchylił zaskarżoną decyzję jedynie w części i orzekł ponownie w tym zakresie, bowiem wskazany w tym punkcie termin wykonania zobowiązania został określony w sposób precyzyjny, tj. do dnia 30 czerwca 2014 r., a przez to był niemożliwy do zachowania. W związku z tym orzekł o usunięciu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych przez P. N. wykonanych nielegalnie, w terminie 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w pozostałym zakresie należało utrzymać zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kluczową kwestią do ustalenia w przedmiotowej sprawie było wyjaśnienie, w jaki sposób rozłożona była sieć rowów melioracji wodnych szczegółowych na przedmiotowym terenie, co umożliwiłoby ustalenie stanu faktycznego i zweryfikowanie prac wykonanych przez P. N., tj. czy wszystkie urządzenia zostały odbudowane, czy też może część z nich została wykonana jako nowe. Organ I instancji w tym celu dokonał oględzin w terenie, podczas których nie stwierdzono zalewania na gruntach wskazanych przez skarżącego, ani też występowania tamy wykonanej przez bobry na przedmiotowym terenie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzja dotyczy legalizacji wykonanych już urządzeń w miejscach, gdzie stwierdzono, iż istniały melioracje, w związku z tym skoro nie wykazano w trakcie ich funkcjonowania zalewania na działkach wskazanych przez skarżącego, nie ma podstaw do odmowy legalizacji i negowania ich prawidłowego funkcjonowania. Jedynie urządzenia nowo wykonane z uwagi na brak zgody skarżącego nie mogą podlegać legalizacji, w obawie przed zwiększeniem ilości wód kierowanych na nieużytki. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, Starosta [...] w przedmiotowej sprawie odmówił legalizacji urządzeń nowo wykonanych i nakazał ich likwidację. Skarżący, mając zapewniony czynny udział, nie przedstawił natomiast dowodów na to, że w związku z odbudową systemu melioracyjnego na jego gruncie powstały szkody.
W skardze na tę decyzję S. G. powtórzył zarzuty zwarte w odwołaniu. Skarga została złożona jedynie w zakresie dotyczącym legalizacji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w tej części, nie zgadzając się na legalizację jakichkolwiek urządzeń melioracyjnych na stanowiących jego własność działkach nr [...] i [...]. Skarżący zakwestionował ustalenia organu, że na jego działkach odbudowano zdekapitalizowane urządzenia melioracji wodnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego w zakresie dotyczącym legalizacji odbudowanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zlokalizowanych na działkach nr [...] i nr [...] obręb D., gmina K., a więc w części dotyczącej utrzymania w mocy punktu pierwszego decyzji organu I instancji.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145).
Przepis art. 64a Prawa wodnego stanowi, w ust. 1 - 4, że jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2. Organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisu art. 63 Prawa wodnego, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego, opłata ta stanowi dochód budżetu państwa. W postępowaniu tym stosuje się przepisy art. 127 ust. 6-8 Prawa wodnego, dotyczące stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i sposobu dokonywania obwieszczeń.
Zgodnie z przepisem 64a ust. 5 Prawa wodnego, jeżeli właściciel nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji tego urządzenia, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania obowiązku.
Z art. 63 Prawa wodnego wynika, że przy projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zachowaniem dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych.
Jak prawidłowo wskazały orzekające w sprawie organy administracji, stosownie do treści art. 9 ust.2 pkt 1 lit. a Prawa wodnego przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustalenie, na jakich działkach znajdują się wykonane przez uczestnika postępowania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, ma w sprawie istotne znaczenie.
Stosownie do art. 73 Prawa wodnego do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się, służące regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby: między innymi rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. Natomiast zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawa wodnego, urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa i co do zasady wykonywane są na jego koszt. Ustawodawca nie określa wprost kto jest właścicielem urządzeń melioracji szczegółowych, stanowiąc jedynie w art. 74 ust. 1 Prawa wodnego, że ich wykonywanie należy do właścicieli gruntów, zaś w art. 77 tej ustawy, że do zainteresowanych właścicieli gruntów należy także, co do zasady, utrzymanie tych urządzeń. W tej sytuacji, co do własności wybudowanych urządzeń melioracji szczegółowych zastosowanie będzie miała ogólna zasada prawa cywilnego stanowiąca, że o własności urządzeń i obiektów posadowionych na gruncie przesądza własność gruntu. Zgodnie z art. 191 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93, z późn. zm.), własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
W konsekwencji ustalenie, na jakich działkach znajdują się wykonane przez uczestnika postępowania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych jest istotne ze względu na treść przepisu art. 64a prawa wodnego, gdyż legitymację do wystąpienia z wnioskiem o legalizację ma wyłącznie właściciel urządzenia wodnego, a jest nim właściciel gruntów pod urządzeniem.
Powyższa kwestia została przez orzekające w sprawie organy zupełnie pominięta. Organy nie dokonały w związku z tym żadnych ustaleń odnośnie własności urządzeń, objętych wnioskiem uczestnika postępowania, które to zalegalizowano w punkcie pierwszym decyzji organu I instancji, utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją. Organy stwierdziły, że sprzeciw osób, na nieruchomościach których znajdują się te urządzenia, w tym skarżącego, nie ma znaczenia w przypadku urządzeń odbudowanych i te właśnie zostały zalegalizowane. Sprzeciw uznano jedynie w odniesieniu do urządzeń nowo wybudowanych, których to nie zalegalizowano. W tym zakresie decyzja stała się ostateczna, jako że skarżący wniósł skargę jedynie w części dotyczącej legalizacji urządzeń. Powyższe rozróżnienie nie zostało w żaden sposób przez orzekające w sprawie organy uzasadnione. To samo dotyczy rozróżnienia urządzeń odbudowanych i nowo wybudowanych. Z punktu widzenia prawa budowlanego budowa i odbudowa nie różnią się jakościowo. W niniejszej sprawie można się jedynie domyślać, że pod pojęciem odbudowy organy rozumiały remont, jako że wskazywały na istnienie uprzednio w tych samych miejscach urządzeń. Wskazać jednakże należy, że z oświadczeń samego inwestora oraz innych osób, błędnie uznanych przez organ odwoławczy za zeznania świadków (k. 148-153 akt organu I instancji) wynika, że zostały one wykonane na innej głębokości, a także zastosowano większy przekrój rur. W tej zaś sytuacji nie można było uznać, że jedynie wyremontowano system drenarski. Taki stan wskazywał na odbudowę zniszczonego systemu drenarskiego, która niczym się nie różni od budowy. Nadto wskazać należy, że art. 64a Prawa wodnego dotyczy urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Ponadto dokonując ustaleń organy zignorowały znajdujące się w aktach administracyjnych mapy archiwalne, na których zaznaczony był system melioracyjny w innych miejscach niż obecnie po zrealizowaniu przez uczestnika robót objętych wnioskiem. Organ I instancji ustalił bowiem, że na mapie z 1981 roku widniały jedynie śladowe odcinki rowów i brak było naniesionego jakiegokolwiek systemu melioracyjnego na działkach objętych niniejszym postępowaniem. Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że fakt, że na mapie tej nie są widoczne urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, które przebudował uczestnik postępowania, nie oznacza, że system ten -zaniedbany- nie istniał. Organ odwoławczy ustalił przy tym, że na mapie z 1874 r. był system melioracyjny, który nie odzwierciedla kształtu obecnie odbudowanego systemu melioracji. Nie wiadomo zatem na podstawie jakich dowodów organy uznały, że sieć melioracyjna została wykonana w tym samym miejscu, gdzie wcześniej znajdował się system melioracji.
Poza tym w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących przesłanek legalizacji wskazanych w art. 63 Prawa wodnego. Kwestia ta została podniesiona także w odwołaniu od decyzji organu I instancji, który w uzasadnieniu przytoczył jedynie treść art. 63. Z kolei organ odwoławczy, przywołując treść art. 63, ograniczył się do stwierdzenia, że w aktach nie ma dowodu, że przepis ten został naruszony. Nie wiadomo więc na jakiej podstawie organy uznały, że legalizacja nie narusza art. 63 Prawa wodnego.
Organ prowadzący postępowanie administracyjne, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Zgodnie bowiem z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa).
Zgodnie z art. 80 Kpa organ ma obowiązek uwzględnienia całego materiału dowodowego, a nie tylko tej jego części, która pasuje do przyjętej koncepcji.
Z przedstawionych wyżej przepisów postępowania wynika, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania.
Wadliwie przeprowadzone przez organy w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające uchybiło przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 107 1 i 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Na gruncie Kpa obowiązek uzasadniania decyzji powiązany jest z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa). Obowiązkiem organu jest takie uzasadnienie decyzji, by można na jej podstawie ustalić motywy, jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Uzasadnienie winno dawać możliwość kontroli decyzji oraz możliwość ustalenia w oparciu o jakie dowody organ poczynił swe ustalenia. Postulat prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego dotyczy decyzji organów obu instancji w równym stopniu. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji naruszają także ten wymóg, co również stanowi podstawę do ich uchylenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydanie z opisanymi powyżej naruszeniami przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania i jako wadliwe winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Z tych też przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, a także związane w nimi postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł oraz zwrot kosztów dojazdu skarżącego na rozprawę w kwocie 200 zł.
Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ pierwszej instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, które w tej sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło