II SA/Gd 614/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w K.- J. na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2021 r., nr [...] w sprawie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A S.A. z siedzibą w K.- J. kwotę 2096,00 (słownie: dwa tysiące dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga A., dalej Spółka, na decyzję Wojewody z 6 sierpnia 2021 r. uchylającej decyzję Starosty z 7 października 2020 r. i przyznającą odszkodowanie z tytułu zajęcia nieruchomości na rzecz A. N. w kwocie 6.968,00 zł, została wniesiona w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 4 kwietnia 2019 r. B. N., dalej: wnioskodawca, wystąpił do Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o wszczęcie postępowania oraz wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie w związku ze szkodami powstałymi na nieruchomościach, położonych w T., gmina K., stanowiących działki nr [..] oraz nr [..] (obecnie [..]), obręb ewidencyjny T. Szkoda polegająca na obniżeniu wartości przedmiotowych nieruchomości powstała na skutek wydania przez Naczelnika Gminy decyzji nr [..] z dnia 18 listopada 1974 oraz nr [..] z dnia 31 maja 1975 r. - na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (dalej jako: u.z.t.w.n.). Na podstawie wymienionych decyzji na nieruchomościach wnioskodawcy została wybudowana napowietrzna linia elektroenergetyczna [..]. Decyzją z 7 października 2020 r. Starosta ustalił na rzecz wnioskodawcy odszkodowanie w kwocie 6 968,00 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [..] i [..], położonych w obrębie T., gmina K., w związku z wybudowaniem linii energetycznej 400 kV, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z 18 listopada 1974 r. nr [..], zmienionej decyzją Naczelnika Gminy z dnia 31 maja 1975 r., nr [..] oraz o zobowiązaniu do jego wypłaty A. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyły A. podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia, brak dowodu na to, że odszkodowanie z tytułu ograniczenia przedmiotowych nieruchomości nie zostało wypłacone w przeszłości oraz brak wpisu ograniczenia prawa własności do księgi wieczystej. Pismem z 27 stycznia 2021 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformował, że B. N. zmarł w dniu 13 sierpnia 2020 r. W związku z powyższym "wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty z dnia 7.10.2020 r. albowiem decyzja została skierowana do osoby zmarłej. Jednocześnie na podstawie art. 30 § 4 kpa. zgłosił udział w sprawie A. N., tj. brata oraz jedynego następcy prawnego zmarłego, który popiera złożony wniosek i jako jedyny spadkobierca zmarłego wnosi o przyznanie odszkodowania na swoją rzecz". Do pisma załączono akt zgonu i testament B. N. oraz pełnomocnictwo i oświadczenie (o nie przyznaniu odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności działek nr: [..] i [..] ani na jego rzecz ani na rzecz brata B. N.) A. N. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał w uzasadnieniu, że w wykazie właścicieli użytkowników gruntów dla linii energetycznej 400 kV [..], stanowiącym załącznik do decyzji z 18 listopada 1974 r. w punkcie czterdziestym pierwszym, jako właściciel działki nr [..] ujawniony jest B. N. Natomiast w wykazie uzupełniającym do decyzji nr [..] z dnia 18 listopada 1974 r., stanowiącym załącznik do decyzji z dnia 31 maja 1975 r. nr [..], w punkcie szóstym i siedemnastym, jako właściciel działki nr [..] ujawniony jest B. N. Powyższy stan prawny pokrywa się z zapisami ksiąg wieczystych nr: [..] i [..]. B. N. zmarł w dniu 13 sierpnia 2020 r. (vide: odpis skrócony aktu zgonu z dnia 21 sierpnia 2020 r). W związku z powyższym uznał organ odwoławczy, że decyzja Starosty z 7 października 2020 r. została skierowana do osoby zmarłej, czyli podmiotu który nie był stroną postępowania według art. 28 Kpa. W ocenie Wojewody rozstrzygnięcie przez Starostę w zaskarżonej decyzji o uprawnieniach osoby nieżyjącej, powoduje konieczność jej uchylenia. Postępowanie dowodowe przeprowadzone na etapie postępowania przed organem II instancji doprowadziło do ustalenia spadkobiercy. Zgodnie z testamentem sporządzonym w formie aktu notarialnego w dniu 18 stycznia 1983 r. (Repertorium A nr [..]) "B. N. ustanawia spadkobiercą swoim brata swego A. N. i powołuje go do całości spadku". W związku z powyższym, w niniejszej sprawie A. N. jako spadkobierca B. N. jest uprawniony według organu odwoławczego do uzyskania odszkodowania za ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [..] i [..] i zaskarżoną decyzją takie odszkodowanie zostało mu przyznane. W złożonej skardze Spółka zarzuciła naruszenie: art. 28 kpa w zw. z art. 105 kpa w zw. z art. 1025 ustawy kodeks cywilny poprzez ustalenie legitymacji procesowej A. N. oraz nadanie statusu podmiotu wywłaszczonego wobec uczestnika, pomimo braku dowodu zakończenia postępowania spadkowego po zmarłym B. N., co skutkować powinno umorzeniem postępowania, art. 77 § 1 i 2 oraz 8 kpa w zw. z art. 7 kpa, poprzez odstąpienie przez Wojewodę od nałożonego przepisami prawa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, iż w okolicznościach nieodnalezienia w toku postępowania decyzji potwierdzającej wypłatę odszkodowania na rzecz wnioskodawcy z tytułu ograniczenia korzystania z dawnej nieruchomości nr [..] i [..] należy uznać, iż takie odszkodowanie nie zostało wypłacone w sytuacji, gdy ze względu na znaczny upływ czasu od chwili posadowienia słupów przesyłowych na linii [..] nie można żądać, aby Spółka była w posiadaniu wszelkich dokumentów dotyczących tej inwestycji i potwierdzających wypłatę odszkodowania na rzecz każdego z właścicieli nieruchomości, przez które przebiega przedmiotowa linia; art. 97 § pkt 1 kpa przez brak zawieszenia postępowania, w sytuacji wystąpienia obligatoryjnych przesłanek zawieszających, wobec braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. N.; art. 118 w zw. z art. 120 kc przez nieuwzględnienie zarzutu skarżącej dotyczącego przedawnienia roszczenia o odszkodowanie; art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 7 kpa, poprzez odstąpienie przez Wojewodę od nałożonego przepisami prawa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pomimo istnienia rzeczywistych przesłanek wskazujących na błędy popełnione przez organ w toku postępowania, które miały bezpośredni wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na ewentualność braku legitymacji procesowej A. N. Bowiem, pierwotny inicjator postępowania administracyjnego, B. N. zmarł w dniu 13 sierpnia 2020 r., przed wydaniem decyzji Starosty. Pełnomocnik wnioskodawcy zawiadomił Wojewodę o śmierci B. N. w dniu 27 stycznia 2021 r. jednocześnie składając do akt sprawy testament notarialny B. N., akt zgonu oraz oświadczenie A. N. o przystąpieniu do postępowania w miejsce zmarłego. Skarżąca wskazała, że sam testament nie stanowi podstawy nabycia spadku, takową moc prawną, zgodnie z art. 1025 kc, posiada wyłącznie postanowienie sądu w sprawie nabycia spadku lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. W sytuacji braku dowodu o zakończeniu postępowania spadkowego, a w konsekwencji braku ustalonego kręgu spadkobierców, należy zdaniem Spółki zbadać zasadność wstąpienia A. N., w prawa zmarłego B. N. Ta okoliczność spowodowała powstanie przesłanki do zawieszenia postępowania do czasu ostatecznego ustalenie kręgu spadkobierców. Zaś brak weryfikacji tego kręgu uzasadnia zarzut w pkt 5 skargi. Odnośnie kolejnego zarzutu autor skargi podkreśla, że roszczenia administracyjnoprawne, co do zasady, nie ulegają przedawnieniu. Jednak roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczenie lub ograniczenie prawa własności stanowi wyjątek od powyżej przytoczonej zasady. Mając na uwadze cywilnoprawny charakter roszczenia odszkodowawczego, na podstawie art. 118 w zw. z art. 120 kc przyjąć należy, że uległo ono przedawnieniu z upływem 6 lat. Uznanie cywilnoprawnego charakteru roszczenia odszkodowawczego pozwala na przyjęcie jego przedawnienia na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Odnosząc się do przesłanki wypłaty odszkodowania skarżąca zanegowała przyjęcie, że takowe nie wystąpiło. Podała, że nie posiada dokumentacji z tak odległego czasu, jednak w pkt 3 decyzji Naczelnika Gminy z 18 listopada 1974 r. zostało wykazane, że "Zobowiązuje się Zakład Energetyczny do wynagrodzenia ewentualnych szkód związanych z wejściem na grunt i wykonaniem wyżej wymienionych robót." Podkreśliła skarżąca, że co do zasady takie odszkodowania były wypacane fakt, że Spółka nie posiada dokumentacji potwierdzającej wypłaty w stosunku do linii [..] nie stanowi dowodu, iż w stosunku do wnioskodawcy nastąpił brak wypłat. Natomiast mogło być to spowodowany brakiem stosownej inicjatywy uprawnionego. W odpowiedzi na skargę ustosunkowując się do zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 28 Kpa "poprzez ustalenie legitymacji procesowej A. N. oraz nadanie statusu podmiotu wywłaszczonego wobec Uczestnika, pomimo braku dowodu zakończenia postępowania spadkowego po zmarłym B. N., co skutkować powinno umorzeniem postępowania'’ Wojewoda podkreślił, iż pełnomocnik A. N. w piśmie z dnia 27 stycznia 2021 r. wyraźnie wskazał, że A. N. jest jedynym spadkobiercą B.N. Powyższe zapewnienie pełnomocnika profesjonalnego, następcy prawnego zmarłego wnioskodawcy, nie zostało potwierdzone tytułem prawnym w postaci sądowego dziedziczenia lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał zasadność zarzutu A. o braku legitymacji A. N. do udziału w postępowaniu. Organ II instancji rozważał możliwość autokontroli wydanej decyzji ostatecznej. Jednakże nie miał możliwości uwzględnienia skargi w całości, gdyż nie podziela pozostałych zarzutów. W konsekwencji organ uznał za zasadne przekazanie skargi do rozpatrzenia Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podnieść należy, że postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy. Ciąg czynności procesowych tego postępowania można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 k.p.a.). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie jest niedopuszczalne powoduje, iż czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Niedopuszczalność odwołania może nastąpić z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Do przyczyn podmiotowych należy złożenie odwołania, m.in. przez podmiot nie mający legitymacji, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania - musi istnieć obiektywnie i mieć odzwierciedlenie w przepisach prawa materialnego. Dany podmiot musi mieć aktualny interes prawny do udziału w postępowaniu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd orzekający stwierdził, że przedmiotowe postępowanie toczyło się na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Uprawnionym do odszkodowania jest wywłaszczony oraz jego spadkobierca (art. 136 i nast. u.g.n.). Podmiot, który wniósł w sprawie odwołanie, nie legitymował się dokumentem pozwalającym uznać, że jest on bez wątpienia spadkobiercą osoby wywłaszczonej. Za takiego może być uznany spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktem poświadczenia dziedziczenia. Organ odwoławczy przyznał, że w toku postępowania odwoławczego żaden z tych dokumentów nie został ujawniony, zatem przedwcześnie przyjęto, że A. N. jest uprawniony do uzyskania odszkodowania po zmarłym bracie, właścicielu nieruchomości wywłaszczonej. Stwierdzenie takiej wady formalnej postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy przede wszystkim uzyska prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym i wobec uprawnionego spadkobiercy wyda decyzje o ustaleniu odszkodowania Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), orzekł jak w sentencji.