II SA/Gd 617/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 23 września 2009r. K. S. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. nr [...] z dnia 24 sierpnia 2009r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych Następnie wnioskiem z dnia 21 października 2009r., uzupełnionym pismem z dnia 10 listopada 2009r. skarżący wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem majątkowym, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie rodzinnym liczącym jedenaście osób, wliczając w to cztery córki, czworo wnucząt, zięcia oraz żonę. Wnioskodawca osiąga dochody z emerytury w wysokości 1.900 zł. miesięcznie zaś jego żona osiąga dochód 1.050 zł miesięcznie ze stosunku pracy. K. S. posiada majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 109,8m2 oraz zabudowaną nieruchomość o powierzchni 0,1387ha. Innego majątku nie posiada. We wniosku wskazał też, osiągane przez niego i żonę dochody w całości przeznaczane są na opłaty stałe np. na ogrzewania oraz wyżywienie. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2009r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. S. jako powód podając nie uzupełnianie braków formalnych skargi w terminie wskazanym przez Sąd, pouczając równocześnie wnioskodawcę sposobie i terminie zaskarżenia oraz o przymusie adwokackim. W następstwie powyższego K. S., wnioskiem z dnia 31 grudnia 2009r. ponowienie wystąpił do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy tym razem przez ustanowienie radcy prawnego. Uznać zatem należy, że ponownie złożony wniosek zmierza do objęcia skarżącego prawem pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, mając na utrzymaniu czworo dorosłych dzieci i zięcia oraz kilkoro wnucząt. Z przedłożonych dokumentów oraz oświadczenia K. S. wynika, że na jego dochody składają się emerytura – 1.926,25zł miesięcznie netto oraz pobory z "A" Sp. z o.o. – 1.520,72zł miesięcznie netto a na dochody jego żony emerytura – 1.181zł miesięcznie w łącznej wysokości 4.607zł miesięcznie netto. Jak ustalono, córki wnioskodawcy uzyskują zasiłki rodzinne na dzieci oraz A. S. – zasiłek wychowawczy i rodzinny w kwocie 496 zł miesięcznie. Poza domem o powierzchni 109m2 oraz nieruchomością gruntową o powierzchni 0,1387ha wnioskodawca żadnego majątku, czy oszczędności nie posiada. We wniosku, tak jak poprzednio wskazano nadto, iż większość środków finansowych wydatkowanych jest na opłaty za media, które przy tak licznej rodzinie są wysokie - około 1.500zł miesięcznie. Pozostała kwota przeznaczana jest na niezbędne koszty utrzymania rodziny. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2010r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie powyższe utraciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący ponownie powołał się na swoją trudną sytuację. Jak podkreślił, postępowanie referendarza sądowego jest nielogiczne skoro na wcześniejszym etapie postępowania przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych odmawiając go obecnie, zwłaszcza że ustanowienie pełnomocnika z wyboru jest kosztowniejsze niż uiszczenie wpisu. Dalej wyjaśnił, że po przeliczeniu dochodów na jednego członka rodziny S. wynoszą one zaledwie 301 zł na osobę, co było bezpośrednim powodem otrzymania przez córkę wnioskodawcy, A. S. prawa do zasiłku wychowawczego na dziecko. Okoliczności te w pełni uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrując ponownie wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy, mając na uwadze argumenty podniesione w sprzeciwie od wydanego postanowienia, uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokumenty przedłożone przez skarżącego na wezwanie Sądu oraz informacje zawarte w sprzeciwie od postanowienia z dnia 3 lutego 2010r., Sąd uznał, że K. S. nie ma dostatecznych środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie oraz na poniesienie kosztów sądowych. Zdaniem Sądu głównym powodem spełniania przez skarżącego ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jest fakt posiadania licznej rodziny, której utrzymanie spoczywa w głównej mierze na K. S. oraz jego małżonce. Prawdą jest, że małżonkowie osiągają dochody w wysokości 4.607 zł miesięcznie, niemniej racje ma skarżący podnoszą, że po przeliczeniu na ilość mieszkańców pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym kwota przypadając na każda z osób jest skromna. Okoliczność powyższą potwierdza decyzja Burmistrza Miasta B. z dnia 10 listopada 2009r. przyznając A. S. prawo do zasiłku rodzinnego. Zwłaszcza, że jednym majątkiem skarżącego jest dom jednorodzinny średniej wielkości oraz niezabudowana działka o powierzchni 0,1387ha, które również musi utrzymać. Na ogólnie trudną sytuację K. S. składają się również nieprzewidziane wydatki związane z utrzymaniem domu, czy konieczne inwestycje w zakresie instalacji gazowej (zakup pieca gazowego). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.