II SA/Gd 620/16

Dnia 10 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2016 roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2016 r., nr [...]. E. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2016 roku, nr [..], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2016 r., nr [..] ustalającą inwestorowi – E. M. wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolną budowę muru oporowego, usytuowanego na terenie działek nr [..], nr [..] i części działki nr [..] w S., w wysokości 125.000 zł. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2016 r. wskazując, że jest to niezbędne dla ochrony interesów strony. Zdaniem skarżącego, brak wstrzymania wykonania postanowienia pierwszej instancji, wobec oczywistego braku zdolności strony do uiszczenia opłaty legalizacyjnej w ustalonej wysokości, spowoduje wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu, która w ustalonym stanie faktycznym sprawy jest niemożliwa. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Aby wniosek w przyznanie ochrony tymczasowej mógł zostać pozytywnie rozpoznany przez Sąd, w pierwszej kolejności konieczne jest rozważenie, czy postanowienie, którego dotyczy, nadaje się do wykonania i tego wykonania wymaga, tj. czy możliwe jest doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji, do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w takim akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się jednakże do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania (vide: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie podlega wykonaniu w rozumieniu przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a., gdyż orzeka wyłącznie o wysokości tej opłaty i nie jest źródłem obowiązku polegającego na przymusowej realizacji (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1000/09; postanowienie Naczelnego Sądy Administracyjnego z 3 września 2013 r., sygn. II OSK 1910/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1061/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2969/14 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej, jako niepodlegające wykonaniu, nie wywołuje zatem bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej nie powoduje bowiem bezpośrednio skutku w postaci nakazu rozbiórki. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest dobrowolne, zaś wydanie postanowienia w tym przedmiocie może wywołać potencjalnie dwa alternatywne skutki, a mianowicie: w związku z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej - zalegalizowanie samowoli budowlanej; bądź - w przypadku nieuiszczenia tej opłaty - wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Wobec tego, dopiero w wyniku wydania decyzji o nakazie rozbiórki taki skutek może zaistnieć, zatem przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą wystąpić jedynie po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie tego nakazu (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. akt II OZ 96/15; z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 540/15 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem niebezpieczeństwo, że wykonanie rozstrzygnięcia organu administracji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, dotyczyć będzie ewentualnego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, a nie postanowienia określającego wysokość opłaty legalizacyjnej - stąd też, to na etapie postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki strona będzie mogła oczekiwać ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania. Tym samym, w świetle powyższych rozważań Sądu, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Dodatkowo wskazać należy, że przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony również dlatego, że zgodnie z art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. 2016 r., poz. 290 ze zm.) do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Z powyższego wynika, że strona może złożyć do wojewody wniosek o umorzenie w całości lub w części opłaty legalizacyjnej, o odroczenie terminu jej płatności lub wnieść o rozłożenie tej opłaty na raty. Podejmując decyzję w przedmiotowej sprawie, wojewoda kieruje się przesłanką istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Ocenie podlegać będzie w szczególności sytuacja osobista, w tym rodzinna i zdrowotna strony, a także jej sytuacja majątkowa. Nie bez znaczenia mogą tu być również przyczyny i charakter samowoli budowlanej, czy też spodziewany skutek odmowy udzielenia ulgi, a tym samym nakazu rozbiórki - jak brak możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych strony lub jej rodziny (zob. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2016). Tym samym, choć ustalona przez organ kwota opłaty legalizacyjnej może być dla strony wysoka (125.000 zł), to jednakże miała ona prawo skorzystać z przewidzianych prawem ulg, które umożliwiłyby jej wykonanie nałożonego nań obowiązku. Z akt sprawy nie wynika jednakże, aby skarżący zwracał się do właściwego organu z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części, o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej. Reasumując, w ocenie Sądu wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem akt, którego wstrzymania domaga się skarżący, nie posiada cechy wykonalności a ponadto skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy wystąpienie trudnych do przezwyciężenia skutków. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.