II SA/Gd 620/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-04-26
Skład orzekający: WSA Jolanta Górska, WSA Mariola Jaroszewska, WSA Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uchylić postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy skarżący podnosi argumenty dotyczące zagrożenia katastrofą budowlaną w przypadku rozbiórki samowolnie wybudowanego muru oporowego oraz jego trudnej sytuacji finansowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły wysokość opłaty legalizacyjnej zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora, a uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem koniecznym do jej przeprowadzenia. Przepisy nie przewidują odstąpienia od ustalenia opłaty ani uwzględnienia sytuacji finansowej inwestora przy jej kalkulacji, choć istnieją możliwości skorzystania z ulg podatkowych na podstawie Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Skarżący E. M. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł z tytułu samowolnej budowy muru oporowego. Skarżący podnosił, że rozbiórka muru spowoduje osunięcie się skarpy i zagrożenie katastrofą budowlaną, a także wskazywał na swoją trudną sytuację finansową. Organy administracji ustaliły, że mur został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i po przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej, w tym przedłożeniu wymaganych dokumentów, ustalono opłatę legalizacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska (spr.) WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
E. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2016 r., nr [..], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2016 r. ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej.
Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w 2003 r. prowadził postępowanie w przedmiocie samowolnie wybudowanych na działce nr [..] w S. obiektów budowlanych, tj. dwóch ścian - ściany z bloczków betonowych, wzmocnionej żelbetowymi słupami, posadowionej na granicy działek nr [..] i [..] w S. (pełniącej również funkcję muru oporowego, o wysokości 3,20 m i długości 24,30 m) oraz drugiej ściany dobudowanej prostopadle do w/w muru wykonanej również z bloczków betonowych o wysokości 3,80 m i długości 14,90 m, połączonych wieńcem i posadzki betonowej wylanej na gruncie (pomiędzy tymi ścianami) o wymiarach wynoszących 20,00 m x 11,60 m.
Dwukrotnie postępowanie administracyjne prowadzone w tym przedmiocie kończyło się w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem kasacyjnym organu odwoławczego, w tym raz potwierdzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrokiem oddalającym skargę z dnia 19 stycznia 2006 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 1733/03.
Ponownie rozpoznając sprawę powiatowy organ nadzoru budowlanego ustalił, że E. M. właściciel działki nr [..] bez pozwolenia na budowę wybudował mur oporowy na tej działce dł. 16,10 m, oraz na działce nr [..] na dł. 4,20 i nr [..] na odcinku 4,00 m, w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [..] i nr [..], oraz ścianę zlokalizowaną w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [..] w S. oraz od strony działki nr [..] pełniącą funkcję ogrodzenia o wysokości 3,90 m. Nie zgłaszał również utwardzenia gruntu tj. wylanej posadzki betonowej o wymiarach 20 x 11,6 m.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 4 października 2007 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) wstrzymał E.M. roboty budowlane prowadzone bez wymaganego pozwolenia na budowę muru oporowego na terenie działek nr [..], nr [..] i części działki nr [..] w S. oraz nałożył na niego obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 grudnia 2007 r. dokumentów związanych z samowolnie wybudowanym murem oporowym.
W dniu 3 lipca 2015 r. E. M. przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego "muru oporowego" wraz z zaświadczeniem o zgodności muru oporowego z § 13 pkt 2 uchwały nr XIII/152/11 Rady Gminy z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu wsi S.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. nałożył na E. M. obowiązek usunięcia, w terminie do dnia 30 listopada 2015 r., nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji projektowej (w tym dostarczenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), a następnie po stwierdzeniu, że dokumentacja została uzupełniona, postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r. ustalił inwestorowi – E. M. opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł z tytułu samowolnej budowy muru oporowego na terenie działek nr [..], [..] i części działki nr [..] w S.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po przeprowadzonych oględzinach nieruchomości w dniu 17 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 12 stycznia 2016 r. zmienił swoje postanowienie z dnia 4 października 2007 r. w części dotyczącej pkt 1 i 4 tego postanowienia, czyli nakładając na E. M. m.in. obowiązek przedłożenia zaświadczenia wydanego przez Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, z jednoczesnym ustaleniem terminu wykonania tego i pozostałych obowiązków do dnia 30 czerwca 2016 r.
Po stwierdzeniu, że wszystkie nałożone obowiązki zostały wykonane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016r., na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) ponownie ustalił inwestorowi – E.M.opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł.
Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest mur oporowy usytuowany na terenie działek nr [..], [..] i części działki nr [..] w S. W stosunku bowiem do ogrodzenia części działki nr [..] w S. z bloczków betonowych, o długości 14,9 m i wysokości w najwyższym punkcie 3,8 m oraz do betowego utwardzenia powierzchni gruntu, o wymiarach wynoszących 20,3m x 11,7 m. usytuowanych na działkach nr [..] i nr [..] w S. zostały wydane odrębne decyzje - odpowiednio decyzja z dnia 4 października 2015 r. i decyzja dnia 4 października 2015 r.
Wyjaśniono, że w sprawie muru oporowego zostało już przesądzone (we wcześniejszych decyzjach tutejszego organu z dnia 12 listopada 2003 r. i z dnia 13 grudnia 2006 r. oraz w wyroku z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 1733/03), że zastosowanie znajdują przepisy art. 48 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisu art. 28 tej ustawy, bowiem mur powstał bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wobec stwierdzonego naruszenia konieczne było przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego I instancji postępowania w oparciu o przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W trakcie tego postępowania, zostało wydane postanowienie w oparciu o przepisy art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego z dnia 4 października 2007 r. nakładające na inwestora obowiązek dostarczenia w określonym terminie wskazanych dokumentów. Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2007 r.), w którym uznano niezgodność art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przepisów art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", uchyleniu podlegało postanowienie z dnia 28 września 2015 r. ustalające inwestorowi wysokość opłaty legalizacyjnej. W konsekwencji ponownie przeprowadzono postępowanie w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu zgodnym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrzono przedmiotową sprawę ponownie prawidłowo, uwzględniając zarówno obowiązujące przepisy, jak i wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz wskazania co do dalszego postępowania przedstawione w uzasadnieniu kasacyjnego postanowienia z dnia 21 grudnia 2015 r.
Wyjaśniono, że po uaktualnieniu stanu faktycznego zobowiązano inwestora do przedłożenia określonych dokumentów do dnia 30 czerwca 2016 r., a po stwierdzeniu, że zostały spełnione wymogi określone w przepisach art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, ustalono wysokość opłaty legalizacyjnej.
Organ wyjaśnił, że procedura legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wzniesionych bez pozwolenia na budowę jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli w ocenie strony (inwestora), postępowanie legalizacyjne jest z jakiegokolwiek względu zbyt dla niej uciążliwe, to legalizacji przeprowadzać nie musi, licząc się oczywiście z konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki tego obiektu lub jego części. Organ wskazał, że jednym z warunków skutecznej legalizacji zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego jest uiszczenie ustalonej w postanowieniu opłaty legalizacyjnej. Do opłaty tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej (przepis art. 49 ust. 3). Zgodnie z art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego w razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, właściwy organ wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót lub o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona.
Wskazano, że wysokość opłaty legalizacyjnej jest ustalana według ustawowego wzoru (art. 59f ust. 1) i stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosząca 500 zł (art. 59f ust. 2) podlegała pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2).
Wysokość opłaty legalizacyjnej została w niniejszej sprawie obliczona w następujący sposób: 500 zł (s - stawka opłaty) x 50 (pięćdziesięciokrotne podwyższenie) x 5 (k współczynnik kategorii obiektu budowlanego) x 1 (w - współczynnik wielkości obiektu budowlanego) = 125.000 zł.
Zgodnie z załącznikiem do Prawa budowlanego, obiekt w postaci muru oporowego zalicza się do kategorii VIII obiektów budowlanych, tj. inne budowle. Tym samym organ odwoławczy uznał, że wysokość opłaty legalizacyjnej z tytułu samowolnej budowy muru oporowego na terenie działek nr [..], [...] i części działki nr [..] w S. została ustalona prawidłowo.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w zażaleniu, organ odwoławczy nie uznał ich za zasadne, w tym wyjaśnił, że ewentualne skutki rozbiórki muru oporowego nie mogą przesądzać o prawidłowości przeprowadzonej procedury legalizacyjnej.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wniesiono o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków D. F. i L. R. na okoliczność, że rozbiórka muru oporowego spowoduje osunięcie się skarpy i zagraża budynkom znajdującym się w bliskiej odległości od muru oporowego, oraz o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia technicznego L. R. na okoliczność zagrożenia katastrofą budowlaną, którą może spowodować naruszenie stateczności skarpy na skutek rozebrania wybudowanego muru oporowego.
Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie zgadza się z podjętymi rozstrzygnięciami zarzucając organom, że nie uwzględniły kluczowej dla sprawy okoliczności, a mianowicie faktu, że mur oporowy został wykonany jako niezbędne prace zabezpieczające skarpę przed osuwaniem się zagrażając bezpieczeństwu zarówno skarżącego, jak i właścicieli nieruchomości sąsiednich. Jego niewykonanie doprowadziłoby do znacznych szkód materialnych, ale przede wszystkim zagrażało zdrowiu i życiu użytkowników nieruchomości. Skarżący nie zamierzał budować muru oporowego. Wyremontował tylko istniejące wzmocnienie skarpy bojąc się osunięcia skarpy na jego podwórze i dom. Wówczas okazało się, że zabezpieczeniem prac naprawczych jest tylko wzmocnienie skarpy poprzez wybudowanie muru. Skarżący wyjaśnił, że z powodów bezpieczeństwa zgodę na wybudowanie muru wyrazili właściciele działki sąsiedniej. Brak możliwości rozbiórki muru oporowego, co groziłoby katastrofą budowlaną, potwierdza też orzeczenie techniczne rzeczoznawcy L. R., z którego wynika, iż mur oporowy został wykonany zgodnie z podstawowymi zasadami sztuki budowlanej i można go uznać za odpowiadający obowiązującym normom budowlanym. Rzeczoznawca stwierdził, że rozbiórka muru doprowadzi do naruszenia stateczności skarpy i zagrożenia bezpieczeństwa działki nr [..].
W tej sytuacji skarżący podkreślił, że choćby nawet chciał uniknąć uiszczenia opłaty legalizacyjnej, to nie mógłby rozebrać muru oporowego ze względów bezpieczeństwa. Wyjaśnił, że nie posiada dostatecznych środków finansowych ani na rozbiórkę muru, ani na pokrycie opłaty legalizacyjnej, co potwierdził danymi wskazanymi w celu uzasadnienia przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwany dalej p.p.s.a., sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonego postanowienia sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zarówno Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszyli prawa zaskarżonymi postanowieniami.
Kontrolowane postępowanie administracyjne odbywało się w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290), zwanej dalej Prawem budowlanym.
Podstawą materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2. kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3. wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane,
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Zastosowanie wskazanego przepisu jest jednak kolejnym etapem w toku procedury legalizacyjnej wszczętej i prowadzonej w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. W art. 49 Prawa budowlanego została uregulowana dalsza procedura legalizacji samowoli budowlanej. I tak, organ nadzoru budowlanego, który otrzymał w wyznaczonym terminie dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3, traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i (lub) wydanie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jest zobowiązany zbadać zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W razie stwierdzenia naruszeń w tym zakresie organ postanowieniem nakłada obowiązek usunięcia w określonym terminie wskazanych nieprawidłowości. Niewykonanie tego nakazu skutkuje wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki.
W przypadku natomiast, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie lub nieprawidłowości takie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Do tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar - art. 59f oraz art. 59g, z tym że stawka opłaty, wynosząca obecnie - zgodnie z art. 59f ust. 2 - 500 zł, ulega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Warto w tym miejscu zauważyć, że przepisy nie różnicują wysokości opłaty od stopnia zaawansowania robót budowlanych i jest ona zawsze obliczana według wzoru określonego w art. 59f ust. 1 i zwiększana pięćdziesięciokrotnie. Stąd też w przypadku muru oporowego klasyfikowanego zgodnie z załącznikiem do Prawa budowlanego jako "inne obiekty" opłata legalizacyjna wyniesie 125.000 zł (stawka opłaty 500 zł razy 50, razy współczynnik kategorii obiektu budowlanego - 5, razy współczynnik wielkości obiektu budowlanego - 1, tj.: 500 × 50 × 5 × 1= 125.000 zł).
Zgodnie z art. 59g ust. 2 Prawa budowlanego, który ma tu odpowiednie zastosowanie, opłatę legalizacyjną należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej oznacza zastosowanie przepisu art. 48, czyli wydanie nakazu rozbiórki. Jeżeli natomiast inwestor spełni przedstawione powyżej wymagania, to organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany wydać decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (jeżeli budowa została zakończona - tylko o zatwierdzeniu projektu). Słusznie podkreślił organ odwoławczy, że legalizacja zaistniałej samowoli jest wyłącznie uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora i na każdym z etapów procedury legalizacyjnej inwestor może się z niej wycofać licząc się jednak z konsekwencjami w postaci orzeczenia rozbiórki.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że zrealizowana samowolnie budowa muru oporowego podlegała procedurze legalizacyjnej określonej w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, a warunki tej legalizacji zostały spełnione, albowiem inwestor wzywany przez organ przedłożył stosowne dokumenty legalizacyjne. Z tego powodu organ nadzoru przystąpił do procedowania w drugim etapie legalizacji, tj. do ustalenia opłaty legalizacyjnej stanowiącej warunek konieczny zatwierdzenia projektu budowlanego i/lub udzielenia pozwolenia na wznowienie robót.
Sąd w pełni podzielił argumentację organów odnośnie nieobowiązkowego charakteru opłaty legalizacyjnej. Postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej doprowadza postępowanie legalizacyjne do stadium, w którym adresat uzyskuje możliwość wyboru co do jego dalszego biegu. Jej uiszczenie doprowadzi do legalizacji obiektu wzniesionego samowolnie, a brak jej uiszczenia doprowadzi do rozbiórki. Przepisy prawa budowlanego nie dają w obecnym brzmieniu orzekającym organom podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty legalizacyjnej i pomięcia przewidzianych w przepisach skutków jej nieuiszczenia w sytuacji, gdy ewentualna rozbiórka obiektu samowolnie wzniesionego stwarzałaby niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi oraz narażałaby na powstanie szkody w mieniu. Organy nadzoru budowlanego zmierzają tylko zgodnie z przepisami do przywrócenia stanu zgodności z prawem zaburzonego samowolnymi działaniami inwestycyjnymi skarżącego, po stronie którego leży powinność aktywnego współdziałania w celu skutecznej legalizacji samowoli. W razie natomiast braku takiego współdziałania obiekt wzniesiony samowolnie będzie podlegał rozbiórce, której przeprowadzenie również będzie podlegało zasadom przewidzianym w przepisach prawa budowalnego, zapewniającym bezpieczeństwo właścicieli nieruchomości, w tym nieruchomości sąsiednich.
Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień organów w zakresie ustalonej wysokości opłaty legalizacyjnej, która odpowiada zasadom określonym w art. 59f ust. 1-3 Prawa budowlanego, w tym za prawidłowe uznał zakwalifikowanie muru oporowego do kategorii VIII obiektów "inne budowlane", któremu przypisano współczynnik kategorii obiektu budowlanego k - 5,0. Sąd przy tym zwraca uwagę, że z przepisów ustawy nie wynika, ażeby jakikolwiek wpływ na wysokość opłaty legalizacyjnej miała sytuacja finansowa i możliwości płatnicze sprawcy samowoli. Sąd jednak wyjaśnia, że według art. 49c w ust. 1 Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Oznacza to możliwość rozłożenia opłaty legalizacyjnej na raty, jej umorzenia w całości lub w części bądź odroczenia terminu płatności. Przepis ten, wprowadzony do ustawy Prawo budowlane ustawą nowelizującą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) z mocą obowiązującą od dnia 28 czerwca 2015 r., położył kres dotychczasowym wątpliwościom interpretacyjnym na tle możliwości stosowania instytucji ulg w spłacie zobowiązań do opłat legalizacyjnych.
Z projektu uzasadnienia do ustawy nowelizującej wynika, że wprowadzając możliwość stosowania systemu ulg w spłacie zobowiązań nie przewidziano zmiany dotychczasowych zasad ustalania opłaty legalizacyjne ani nie zliberalizowano wymogów stawianych inwestorom w procesie legalizacji samowoli budowlanej. Nadal warunkiem skutecznej legalizacji samowoli budowlanej jest spełnienie warunków określonych w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego oraz uiszczenie opłaty legalizacyjnej.
Następnie odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze sąd kierując się dyspozycją przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjaśnia, że nie mógł uwzględnić wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, bowiem w toku postępowania sąd uprawniony jest wyłącznie i w szczególnie uzasadnionych okolicznościach do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów.
Reasumując w ocenie sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa a przytoczona w nim argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie. Nie miały miejsca naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia ani poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło