II SA/Gd 623/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-10-12
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Janina Guść, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozkładając nienależnie pobrane świadczenia rodzinne na raty, może naliczać odsetki ustawowe za okres od daty wydania decyzji do daty płatności poszczególnych rat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszyły prawo, rozkładając należność na raty i wadliwie orzekając o wysokości odsetek za opóźnienie. W przypadku rozłożenia należności na raty, odsetki ustawowe powinny być naliczane jedynie do daty wydania decyzji rozkładającej należność na raty, a nie do daty płatności poszczególnych rat.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A. S. o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (zasiłku pielęgnacyjnego). Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, ale rozłożył należność na raty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że sytuacja materialna A. S. nie była na tyle szczególna, aby uzasadnić umorzenie. A. S. wniósł skargę do sądu, podtrzymując wniosek o umorzenie i kwestionując sposób naliczenia odsetek oraz zasadność uznania świadczenia za nienależnie pobrane.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 26 kwietnia 2011 r., nr [...].
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2011 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta B., na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. S., odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 4 284 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami upomnienia, rozłożył na 174 raty nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, tj. zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 8 926,62 zł (t.j. nienależnie pobrane świadczenie w wysokości 4 284 zł wraz ustawowymi odsetkami w wysokości 4 633,82 zł z kosztami upomnienia w wysokości 8,80 zł).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 15 września 2010 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydał decyzję NR [...], o nienależnie pobranych przez A. S. świadczeniach rodzinnych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 4 284 zł z ustawowymi odsetkami, za okres od 1 marca 2008 r. do 30 czerwca 2010 r. W dniu 1 kwietnia 2011 r. A. S. złożył wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, wskazując w nim na chorobę oraz pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej. Organ ustalił, że wnioskodawca zamieszkuje z żoną H. S., z którą od 8 lat żyje w separacji, utrzymuje się z emerytury, w tym dodatku pielęgnacyjnego. A. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga regularnego przyjmowania leków. H. S. również posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. A. S. posiada zaległości w B. TBS Sp. z o.o. z tytułu nie uregulowania kosztów eksploatacji mieszkania i funduszu remontowego w wysokości łącznie ok. 1 800 zł. Nie korzysta on ze świadczeń pomocy społecznej. Organ ustalił, że miesięczna wysokość dochodu w rodzinie wynosi 1 052,14 zł. Ponoszone opłaty miesięczne za czynsz, energię elektryczną oraz lekarstwa wynoszą około 374 zł. W ocenie organu odmową umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia przemawia fakt, że A. S. był pouczony o obowiązku powiadomienia organu o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymaniu wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Analizując sytuację majątkową organ uznał, że A. S. nie ma możliwości zwrócenia jednorazowo nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego bez zbytniego uszczerbku dla normalnego funkcjonowania rodziny w związku z tym należało uwzględnić wniosek i rozłożyć nienależnie pobrane świadczenie na raty. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy organ rozłożył na 174 raty kwotę w wysokości 4 284 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 4 633,82 zł z kosztami upomnienia w wysokości 8,80 zł. Organ ustalił również szczegółowy harmonogram spłaty rozłożonej na raty należności.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S. wskazując, iż jest inwalidą I grupy i porusza się na wózku inwalidzkim, a jego dochody nie wystarczają na bieżące potrzeby. Zarzucił, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił, że ma on słaby wzrok i nie czytał podpisanego pouczenia o obowiązku powiadomienia organu o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych. W ocenie odwołującego organ znając jego sytuację powinien był sam zaprzestać wypłacania zasiłku pielęgnacyjnego.
Rozpoznając odwołanie decyzją z dnia 2 czerwca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując przedmiotową utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja z dnia 15 września 2010 r., którą organ uznał za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne wypłacone za okres od 1 marca 2008 r. do 30 czerwca 2010 r., stała się ostateczna i zarzuty odnoszące się do braku skutecznego poinformowania A. S. o obowiązku powiadamiania organu o zmianie sytuacji dochodowej nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Organ wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, że decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Ponadto przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako zasadę ustanawia obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Tym samym umorzenie takich świadczeń dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny". Dochód odwołującego został ustalony w oparciu o kartę informacyjną sporządzoną przez specjalistę pracy socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. dnia 7 kwietnia 2011 r. i podpisaną przez odwołującego. Z ustaleń dokonanych przez organ podczas sporządzania karty informacyjnej wynika iż wnioskodawca, lat 78 prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z żoną pozostaje od 8 lat w separacji. Odwołujący się jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, porusza się na wózku inwalidzkim. Posiada zadłużenie w TBS. Jego dochód to 1 052,14 zł, na który składa się emerytura oraz dodatek pielęgnacyjny. Na leki wydaje ok. 50 zł. miesięcznie. Ustalenia te odwołujący potwierdził własnoręcznym podpisem. W oparciu o powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja materialna A. S. nie jest sytuacją "szczególną", która uzasadniałaby umorzenie stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jego niepełnosprawność, gdyby powodowała szczególne obciążenia finansowe mogłyby stanowić sytuację szczególną. A. S. podczas sporządzania karty informacyjnej nie wskazał jednak na istnienie takich obciążeń, a jedynie na zadłużenie w TBS, które jednak trudno uznać za sytuację szczególną, uzasadniającą umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W ocenie organu, użyty w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. A zatem sama trudna sytuacja materialna danej osoby nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja wnioskodawcy będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Kolegium wskazało, że podczas sporządzania karty informacyjnej odwołujący złożył alternatywny wniosek o rozłożenie należności na raty. Kwota należna do zwrotu została rozłożona na 174 raty płatne od 25 maja 2011 r. do 22 października 2025 r. comiesięcznie w wysokości od 43,77 zł (1 rata) do 56,27 zł. (129 rata). W ocenie organu miesięczna spłata orzeczonych rat przy dochodzie odwołującego 1052,14 zł i stałych wydatkach ok. 374 zł pozostawi odwołującemu do dyspozycji kwotę znacznie wyższą niż kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, czy w artykule 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze od powyższej decyzji A. S. oświadczył, że nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem. Skarżący zarzucił, iż organ pierwszej instancji wiedząc, że osiągnął on wiek 75 lat, nadal przelewał mu na rachunek bankowy zasiłek pielęgnacyjny. Skarżący wskazał, iż nie wiedział, że ZUS to świadczenie wliczył do jego emerytury. Wówczas spędzał on dużo czasu w szpitalu, a potem na rehabilitacji w domu po operacji biodra i nie sprawdzał wpływów na konto. Wobec tego nadal wnosi on o umorzenie należności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawą kwestionowanych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą. Przepis art. 30 ust. 9 ustawy stanowi, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Powyższe oznacza, że decyzja orzekająca obowiązek zwrotu świadczenia rodzinnego nienależnie pobranego nie oznacza w bezwzględny sposób, że zobowiązany musi taki obowiązek zrealizować. Organ, który orzekł o zwrocie świadczenia może przyznać jedną z trzech ulg ułatwiających wykonanie zobowiązania lub wręcz zobowiązanie to uchylić. Jako że decyzja ma charakter uznaniowy to nakłada na organ obowiązek jej należytego uzasadnienia, z którego winny wynikać przesłanki, jakimi kierował się podejmując takie a nie inne rozstrzygnięcie w sprawie.
W piśmie z dnia 1 kwietnia 2011 r. inicjującym kontrolowane przed Sądem postępowanie J. S. wnioskował o umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W dniu 7 kwietnia 2011 r. sformułował on natomiast wniosek alternatywny o rozłożenie tej należności na raty, bez uszczegółowiania zasad takiego rozłożenia na raty. W odwołaniu i w skardze do Sądu skarżący podtrzymywał swój wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Wynika z tego, że jego główną wolą było uzyskanie umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w pierwszej kolejności organ winien zatem rozważyć przesłanki umorzenia i wnikliwie przeanalizować okoliczności sprawy.
Orzekający w sprawie organ I instancji wskazał, iż za odmową umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia przemawia fakt, że A. S. był pouczony o obowiązku powiadomienia organu o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymaniu wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Argumentacja ta jest niezasadna, z dwóch powodów.
Po pierwsze, co do zasady, fakt pouczenia pobierającego świadczenie o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych był w niniejszej sprawie w ogóle przesłanką orzeczenia o świadczeniu nienależnym. Zatem w sytuacji złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, organ nie może odmówić uwzględnienia takiego wniosku z uwagi na fakt uzyskania takiego pouczenia. Brak pouczenia wykluczałby bowiem możliwość orzeczenia o świadczeniu nienależnym i jak i złożenia wniosku o umorzenie takiej należności.
Nadto wskazać należy, iż decyzja Burmistrza B. z dnia 20 maja 2009 r. przyznawała skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 marca 2009 r. bezterminowo. Następnie decyzją tego organu z dnia 23 lipca 2010 r. uchylono decyzję przyznającą świadczenie z powodu ujawnienia się okoliczności pobierania przez skarżącego od dnia 1 marca 2008 r. dodatku pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.Dz. U. 2009 nr 153 poz. 1227 ze zm.). Art. 75 ust. 1 tej ustawy stanowił, iż dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym, osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu.
Art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidywał, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Z powyższego wynika, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 10 lutego 2009 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz w dacie wydania decyzji przyznającej to świadczenie z dnia 20 maja 2009 r. skarżący pobierał już dodatek pielęgnacyjny na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z numeru PESEL zawartego we wniosku o przyznanie świadczenia wynikało, iż skarżący skończył 75 lat w 2008 r. Organ przyznający zasiłek pielęgnacyjny winien zatem zauważyć, iż przysługiwało mu już prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, iż art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a nie osobie pobierającej ten dodatek. Organ wiedząc, iż wnioskodawca ukończył 75 lat winien odmówić mu przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ rozkładając należność z tytułu nienależnego świadczenia na raty nie może co prawda badać zasadności orzeczenia o świadczeniu nienależnym, zawartego w innej decyzji. Jednak w razie wadliwości takiej decyzji może on rozważyć zasadność jej zmiany w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 ustawy lub jej wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, iż art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy przewiduje, iż za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
Art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uznaje świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, nie obejmuje on zatem sytuacji, w której świadczenie nie przysługiwało od samego początku, a więc gdy najpierw zaistniały prawne lub faktyczne przeszkody w nabyciu uprawnienia, a mimo to organ wydał decyzję przyznającą prawo do świadczenia. W sytuacji, gdy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło wadliwie, brak jest podstaw do stwierdzenia niezależności świadczenia na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Literalna wykładnia przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na żądanie zwrotu świadczenia, które w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie przysługiwało, a więc nie mogło "ustać", albo "podlegać wstrzymaniu wypłaty". Brak jest także w okolicznościach sprawy podstaw do oceny by stwierdzenie niezależności świadczenia mogło znajdować uzasadnienie w treści art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy. Skarżący nie złożył bowiem fałszywych zeznań lub dokumentów ani nie wprowadził organu w błąd odnośnie swego wieku.
Niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż analizując przesłanki zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności organy winny zindywidualizować je w odniesieniu do osoby wnioskującej. Inaczej bowiem należy ocenić możliwości spłaty obciążeń finansowych przez osobę samotną, w zaawansowanym wieku, niepełnosprawną, z licznymi nieustępującymi schorzeniami, poruszającą się na wózku inwalidzkim niż osoby zdrowej i zdolnej do pracy, a więc mającej szanse na poprawę warunków materialnych. W odniesieniu do osoby starszej i schorowanej organy winny uwzględniać koszty leczenia, zaopatrzenia w środki medyczne, czy też pomocy w życiu codziennym. Takie kryteria wynikają z samego doświadczenia życiowego, a przede wszystkim z właściwego rozumienia celu i funkcji świadczenia, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, który jest formą pomocy państwa dla osób dotkniętych niepełnosprawnością i dolegliwościami związanymi z podeszłym wiekiem. Nadto, poza jednoznacznym wskazaniem źródeł oraz wysokości dochodu uzyskiwanego przez poszczególnych członków rodziny wnioskodawcy z informacji zgromadzonych w toku postępowania wynikać powinna również wysokość obciążeń finansowych ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy, w tym obciążeń związanych z utrzymaniem mieszkania przy uwzględnieniu zajmowania lokalu mieszkalnego w ramach towarzystwa budownictwa społecznego działającego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa społecznego (tj.: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1070 ze zm.). Bezpodstawnie organy w niniejszej sprawie nie uwzględniły obciążeń i zaległości skarżącego wynikających z eksploatacji mieszkania użytkowanego na zasadzie najmu z TBS.
W przedmiotowej sprawie organy odmówiły skarżącemu umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń i rozłożyły te należności na 174 rat płatnych w okresie od 25 maja 2011 r. do 22 października 2025 r. Ilość ustalonych rat i okres 14 lat, w ciągu których mają być one uiszczone, nasuwa wątpliwość co do racjonalności przyznania tej formy ulgi w obowiązku zwrotu świadczeń nienależnych i przemawia za wnikliwym rozpatrzeniem wniosku o umorzenie należności.
Nadto wskazać należy, iż organ rozkładając należność na raty niewłaściwie orzekł o wysokości odsetek ustawowych. W odniesieniu do sposobu ustalenia wysokości odsetek za zwłokę w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, art. 30 ust. 8 ustawy stanowił, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Co do zasady zatem datą graniczną naliczania odsetek winien być dzień spłaty. Jednak w sytuacji rozłożenia należności na raty następuje istotna modyfikacja tej zasady. Istotą rozłożenia należności na raty jest bowiem przesunięcie terminu wymagalności należności. Na gruncie przepisu art. 320 k.p.c, dotyczącego rozłożenia na raty należności zasądzonej wyrokiem sądowym, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 września 1970 r., sygn. III PZP 11/70 (OSNC 1971, nr 4, poz. 61) wskazał, iż "rozkładając zasądzone świadczenia pieniężne na raty, sąd nie może -na podstawie tego przepisu - odmówić przyznania wierzycielowi żądanych odsetek za okres do dnia wydania wyroku zasądzającego świadczenie; rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma jednak ten skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych raf. W przypadku rozłożenia należności na raty organ powinien zatem naliczyć odsetki ustawowy tylko do daty wydania decyzji rozkładającej należność na raty. Organ nie wskazał w decyzji szczegółowego wyliczenia wysokości odsetek, jednak ich wysokość wskazuje na błędne przyjęcie okresu obliczenia odsetek. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż wyłączenie naliczania odsetek w przypadku rozłożenia świadczenia na raty za czas od wydania decyzji ustaje z chwilą nadejścia terminu płatności poszczególnych rat. Jeśli zatem zobowiązany opóźnia się z zapłatą poszczególnych rat, odsetki za opóźnienie przysługiwać będą za okres opóźnienia w zapłacie poszczególnych rat.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje je art. 77 § 1 k.p.a., jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a., a rozkładając należność na raty naruszyły treść art. 30 ust. 9 ustawy wadliwie orzekając o wysokości odsetek za opóźnienie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić zawarte w uzasadnieniu wskazania Sądu i dokonaną ocenę prawną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło