II SA/Gd 624/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. i A. C. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. C. i A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia oddalić wniosek skarżących J. C. i A. C. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 624/14. Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. C. i A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok zapadł na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015 r., o terminie której prawidłowo zawiadomieni zostali skarżący (zob. zwrotne potwierdzenia odbioru zawiadomień o terminie rozprawy k. 62-63 akt). Skarżący nie byli obecni na rozprawie. Wnioskiem z dnia 12 lutego 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej) J. C. i A. C. zwrócili się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 stycznia 2015 r., dopełniając wraz z pismem czynności w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Uzasadniając wniosek skarżący potwierdzili, że byli powiadomieni o terminie rozprawy, na której zapadł wyrok, a o jego treści dowiedzieli się telefonicznie uzyskując informację z sądu. Wyjaśnili, że nie mogli wystąpić do sądu z wnioskiem o uzasadnienie, z zachowaniem 7-dniowego terminu od dnia ogłoszenia wyroku, z uwagi na okoliczności zdrowotne i zawodowe. Wyjaśnili, że prowadzą w K. sklep odzieżowy, w którym sami pracują nie zatrudniając żadnej pomocy. Wymaga to od nich stałej obecności w sklepie. A. C. wskazał, że jego żona J. C. boryka się z poważnymi chorobami, które powodują, że wymaga stałej opieki i całkowitego przejęcia przez niego pieczy nad sprawami zawodowymi. Od dnia 17 grudnia 2014 r. skarżąca z powodu pogorszenia się stanu jej zdrowia przebywa na zwolnieniu lekarskim, do dnia 16 lutego 2015 r. Zły stan zdrowia żony, obowiązki zawodowe związane z prowadzeniem sklepu oraz przygotowaniem i wyliczeniem rocznego remanentu nie pozwoliły im na terminowe złożenie do sądu wniosku o uzasadnienie wyroku. Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2015 r. zobowiązano skarżących do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez wskazanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 13 marca 2015 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 16 marca 2015 r.) skarżący wyjaśnili, że w dniu 12 lutego 2015 r. stan zdrowia żony uległ na tyle poprawie, że mogli wspólnie wystąpić do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wobec tego datą ustania przyczyny uchybienia terminu był dzień 12 lutego 2015 r. Do pisma dołączono oświadczenie skarżącej o jej stanie zdrowia. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 tej ustawy to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Sąd przyjął, że warunki formalne wniosku zostały dochowane, natomiast skarżący nie uprawdopodobnili, że niezachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez ich winy. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia kończył się w dniu 14 stycznia 2015 r. Wyjaśnić też trzeba, że sprawa, w której w dniu 7 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, dotyczy egzekucji obowiązku niepieniężnego rozbiórki obiektu rekreacji indywidulanej stanowiącego własność skarżących. Sprawa wskazanej rozbiórki toczy się już od wielu lat, albowiem ostateczna decyzja orzekająca rozbiórkę Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zapadła w dniu 24 października 2008 r. Skarżący brali w swojej sprawie aktywny udział, choć dobrowolnie nie wykonali ciążącego na nich obowiązku rozbiórki, prowadząc do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ujawnione okoliczności faktyczne, zarówno zdrowotne po stronie skarżącej, jak i zawodowe po stronie skarżącego nie świadczą o tym, że z powodów od nich niezależnych, nawet przy zachowaniu minimalnej staranności, nie mogli zadbać o swoje interesy w postępowaniu sądowym i zrealizować przysługujących im uprawnień procesowych. Podkreślić należy przy tym, że uchybiona czynność procesowa nie była szczególnie skomplikowana i sformalizowana. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem żadnych szczególnych wymogów formalnych dla wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a nawet gdyby strona uchybiła minimalnym warunkom formalnym pisma, stosownie do treści art. 49 tej ustawy miałaby możliwość i termin ich uzupełnienia, bez negatywnych skutków z tym związanych. Natomiast samo złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w ustawowym terminie jest o tyle ważne, że otwiera drogę do zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Dokumentacja medyczna przedłożona przez skarżącą potwierdza, że cierpi ona na schorzenia natury gastroenterologicznej i że w związku z tym przebywała od dnia 19 stycznia 2014 r. do dnia 27 stycznia 2014 r. w szpitalu (w okresie nieistotnym dla niniejszego wniosku). Natomiast z przedłożonych dwóch zwolnień lekarskich wynika, że niezdolność do pracy z powodu choroby trwała u skarżącej od dnia 17 grudnia 2014. do dnia 16 lutego 2015 r. Przy czym zaznaczyć należy, że skarżąca przedstawiła dwa zwolnienia lekarskie obejmujące ten okres: pierwsze od dnia 17 grudnia 2014 r. do dnia 13 stycznia 2015 r., a drugie od dnia 14 stycznia 2015 r. do dnia 16 lutego 2015 r. Na obu tych zwolnieniach w punkcie 15 – "Wskazania lekarskie" lekarz wystawiający zwolnienie wpisał liczbę "2" co według pouczenia znajdującego się na druku zwolnienia oznacza: "chory może chodzić" w przeciwieństwie do liczby "1", która oznacza: "chory powinien leżeć". Wskazanie to wynika z oceny stanu zdrowia pacjenta dokonanego przez lekarza wystawiającego zwolnienie i świadczy o tym, jaką aktywność w trakcie niezdolności do pracy pacjent może wykazywać. W przypadku skarżącej zwolnienia te potwierdzają jedynie niezdolność do pracy, natomiast nie oznaczają, że skarżąca była całkowicie unieruchomiona, bowiem mogła chodzić. Jej stan zdrowia nie eliminował zatem jakiejkolwiek aktywności, co próbowali skarżący wykazać we wniosku o przywrócenie terminu. Poza tym jeśliby nawet stan zdrowia skarżącej ograniczał ją w jakimkolwiek stopniu w dbałości o toczące się ich wspólne sprawy sądowoadministracyjne, to właśnie na małżonku skarżącej powinien był spocząć ciężar zachowania należytej staranności w wykonywaniu ich wspólnych uprawnień procesowych. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. hospitalizację, ale tylko wtedy, gdy nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt OZ 809/14, LEX nr 1529132). Wobec tego sam fakt choroby skarżącej, a właściwie jej niezdolności do pracy bez ograniczenia możliwości poruszania się, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z tego faktu automatycznie, że dana osoba nie mogła posłużyć się pomocą innych osób, w szczególności również zainteresowanego przywróceniem terminu małżonka. Odnośnie uzasadnienia wniosku skarżącego, w ocenie sądu nie zdołał on wykazać braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku, posługując się argumentacją bazującą przede wszystkim na chorobie żony i konieczności sprawowania nad nią stałej opieki. Konieczności stałej opieki nie potwierdza żaden dokument. Również wykonywanie obowiązków zawodowych związanych z prowadzeniem sklepu odzieżowego, nawet przy uwzględnieniu szczególnego okresu roku, w którym nastąpiło uchybienie, a mianowicie początku roku kalendarzowego, kiedy w placówkach handlowych przeprowadza się inwentaryzację towarów, nie uzasadnia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Trzeba podkreślić, że oboje skarżący mimo przywoływania okoliczności ekskulpujących jednak posiadali wiedzę o wydanym wyroku i jego skutkach, kontaktując się telefonicznie z sądem, co miało miejsce w okresie, który jak twierdzą uniemożliwił im złożenie pisemnego wniosku. Zatem skoro wykazali taką aktywność, nie było zdaniem sądu przeszkód do dopełnienia formalnego obowiązku w postaci nadania w urzędzie pocztowym pisma skierowanego do sądu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. W zaistniałych okolicznościach faktycznych, oboje skarżący przy zachowaniu minimalnej staranności mogli dokonać przedmiotowej czynności procesowej w terminie, zważywszy na jej nieskomplikowany charakter i odformalizowanie. W dobie łatwego dostępu do przekazywania informacji osoba dbająca należycie o swoje interesy, świadoma toczącego się postępowania, winna zorganizować swoją sytuację życiową i zawodową w ten sposób, aby dokonywać czynności procesowych w terminie, posługując się w tym celu chociażby osobą trzecią. W przedmiotowej sprawie dokonanie uchybionej czynności wymagało tylko sporządzenia jednozdaniowego wniosku, opatrzenia go podpisem i nadania w placówce pocztowej. Skarżący prowadząc własną działalność gospodarczą codziennie dokonują o wiele bardziej skomplikowanych czynności. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że w razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżących. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych, czemu oboje skarżący uchybili. W świetle tych okoliczności zachowanie obojga skarżących nosi znamiona winy, w postaci niedbałości, wyłączającej przywrócenie terminu. W ich bowiem sytuacji, nawet jeśli choroba skarżącej wykluczyłaby ją z jakiejkolwiek aktywności, czego nie potwierdza zgromadzona dokumentacja, to mogła się ona posłużyć swoim małżonkiem, który jako strona tego postępowania również powinien być zainteresowany w terminowym dokonywaniu czynności procesowych. W odniesieniu do skarżącego natomiast w ogóle nie wystąpiły w ocenie sądu takie okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę nie do przezwyciężenia w terminowym złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek oddalił.