II SA/Gd 628/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2009r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach postanawia odmówić przyznania K. G. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżący K. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem złożonym w uzasadnieniu wniosku jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest prowadzone przez niego gospodarstwo rolne o powierzchni 4,23 ha, z którego osiąga miesięczny dochód w wysokości 710 zł brutto. Ponadto posiada on dom o powierzchni 200 m2. Innego majątku nie posiada. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2009 r. wzywające m.in. do złożenia oświadczenia o rzeczywistej wysokości dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności rolniczej, skarżący przedłożył jedynie zaświadczenie organu gminy stwierdzające, że figuruje on w ewidencji podatników podatku rolnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,23 ha oraz że przeciętny dochód uzyskiwany z tego gospodarstwa może wynosić zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego 8 521,30 zł rocznie. Skarżący wskazał również, że parter należącego do niego domu zamieszkują jego rodzice, a także, że w dniu 7 grudnia 2009 r. otrzymał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłatę w wysokości 1840,34 zł. Jego wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą około 500 zł miesięcznie. Posiada zaległości w opłacie podatku od nieruchomości oraz opłatach za energię. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2010 r. odmawiającego wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych skarżący wskazał, że dochody ze sprzedaży warzyw czerpie tylko latem, w zimie natomiast działalność ta wiąże się tylko z kosztami. Wskazał również, że pomimo zamieszkiwania z rodzicami w tym samym budynku, prowadzą oni oddzielne gospodarstwo domowe, a znajdujących się w domu wolnych pokoi nie może wynajmować i czerpać w ten sposób dochodów, ponieważ są one niewykończone. Wskazał również, że choć część rachunków adresowana jest na rodziców, to obowiązek ich uiszczenia spoczywa na nim, a dopłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeznaczył na spłatę kredytu klęskowego. Pomimo tego jego zadłużenie wynosi 20 000 zł. Wobec wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), postanowienie referendarza o odmowie skarżącemu przyznania prawa pomocy traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Zdaniem Sądu wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Mając na względzie fakt, że wniosek dotyczy jedynie zwolnienia z kosztów sądowych, sąd rozważał tylko, czy spełnione zostały wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący mimo wezwania Sądu do wskazania jakie osiąga dochody z posiadanego gospodarstwa przedłożył jedynie zaświadczenie organu gminy o dochodzie w wysokości 8 521,30 zł rocznie, jednak jest to dochód szacowany na podstawie danych statystycznych, Sąd domagał się natomiast podania realnie osiąganych dochodów. Skarżący uchylił się od podania faktycznie osiąganych dochodów. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która - poddana ocenie Sądu - może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Uchylanie się przez skarżącego od składania dokładnych oświadczeń i przedstawiane jedynie wybiórczo wybranych informacji i danych nie jest działaniem, które spowoduje przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ Sąd nie ma do tego podstaw. Jednak nawet gdyby przyjąć, że skarżący faktycznie osiąga deklarowane dochody, to biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedłożone dokumenty oraz złożone oświadczenia, a także fakt, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe wynoszą 100 zł, to należałoby uznać, że jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jeśli bowiem deklarowany przez wnioskodawcę miesięczny dochód wynosi około 900 zł miesięcznie, to w sytuacji, gdy nie posiada on nikogo na utrzymaniu i mieszka wspólnie z rodzicami, uznać należy, że jest on w stanie uiścić wpis w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę fakt wspólnego zamieszkiwania z rodzicami założyć należy, że partycypują oni w kosztach utrzymania, o czym świadczy choćby dołączony do akt rachunek za energię elektryczną wystawiony na ojca skarżącego. Twierdzenie skarżącego o ciążącym na nim zadłużeniu nie znajduje potwierdzenia w przedłożonych przez niego dokumentach. Wskazać również należy, że skarżący jako właściciel zlokalizowanego w G. domu o powierzchni 200 m2 i nieruchomości rolnej, może czerpać z nich dochód, na przykład wydzierżawiając część nieruchomości rolnej. Wobec powyższego, Sąd podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.