II SA/Gd 632/11

WyrokWSA w Gdańsku2012-05-09

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, rozpatrując zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku, jest zobowiązany do dokonania ustaleń faktycznych w celu zweryfikowania, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje, czy też został wykonany?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, rozpatrując zarzuty zobowiązanego oparte na nieistnieniu egzekwowanego obowiązku, jest zobowiązany do dokonania ustaleń faktycznych w celu wyjaśnienia, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje, czy też został wykonany. Zaniechanie takich ustaleń stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nakazu rozbiórki obiektów budowlanych, twierdząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, ponieważ wzniesione obiekty mają inną powierzchnię niż wskazana w decyzji i nie wymagają pozwolenia na budowę. Organy egzekucyjne obu instancji oddaliły zarzuty, uznając, że nie są uprawnione do badania zasadności obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że organy zaniechały ustalenia, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 maja 2011 r. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2011 r. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot wpisu sądowego od skargi oraz zwrócił skarżącemu zwrot wpisu sądowego od zażalenia.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. A. i T. A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie z dnia 14 kwietnia 2011 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących G. A. i T. A. solidarnie kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi, 3. zwraca skarżącemu G. A. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od zażalenia. Decyzją z dnia 2 czerwca 2005 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nakazał T. A. i G. A. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 4,50m x 7,90m, oraz rozbiórkę obiektu budowlanego - sanitariatu (w.c.) o wymiarach 0,80m x 0,80m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w O. gmina Miasta W.. Decyzją z dnia 1 sierpnia 2005 roku, nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania T. A. i G. A., utrzymał ww. decyzję w mocy. Upomnieniem z zagrożeniem z dnia 5 września 2005 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wezwał T. A. i G. A. do bezzwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z opisanej na wstępie decyzji. W dniu 13 lutego 2006 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wystawił tytuł wykonawczy nr [...], w którym jako podstawę prawną obowiązku oraz treść obowiązku (rubryki 24. i 25.) wskazał datę, numer i treść osnowy opisanej na wstępie decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nałożył na T. A. i G. A. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych opisanych w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku. Następnie - postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wstrzymał wykonanie ww. postanowienia z dnia 25 czerwca 2010 roku. Kolejnym postanowieniem z dnia 16 lutego 2011 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie "umorzył postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzone na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2006 roku wszczęte z uwagi na niewykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nr [...] z dnia 05.05.2005 r. oraz uchylił postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nr [...] z dnia 25.06.2010 r.". Po umorzeniu opisanego powyżej postępowania, upomnieniem z zagrożeniem z dnia 2 marca 2011 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wezwał T. A. i G. A. do bezzwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z opisanej na wstępie decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, po czym - 28 marca 2011 roku wystawił na podstawie tej decyzji tytuł wykonawczy nr [...], w którym treść obowiązku określił w sposób następujący: "Wykonanie przez Pana T. A. i G. A. rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,50m x 7,90m oraz rozbiórki obiektu budowlanego - sanitariatu (w.c.) nietrwale związanego z gruntem o wymiarach 0,80m x 0,80m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] w O. gmina Miasta W. bez wymaganego pozwolenia na budowę". W zarzutach z dnia 6 kwietnia 2011 roku zobowiązani wnieśli o umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2011 roku, nr [...]. Jako podstawę prawną zarzutu wskazali art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej jako p.e.a.). W uzasadnieniu powyższego żądania stwierdzili, że organ w postanowieniu z dnia 16 lutego 2011 roku, nr [...], umarzając postępowanie - powołał się na art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a., stanowiący że postępowanie umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Stwierdzili również, iż powierzchnia znajdującego się na ich działce obiektu budowlanego nie przekracza 35 m2, a więc nie wymaga pozwolenia na budowę, stąd nie istnieje obowiązek rozbiórki. Podnieśli nadto, że wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie z dnia 2 czerwca 2005 roku. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 20 § 1 pkt 4 i art. 34 § 1 i 5 p.e.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie oddalił wniesione przez zobowiązanych zarzuty. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał na treść art. 33 p.e.a. i stwierdził, że zgodnie z art. 29 § 1 p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, zaś decyzja, na którą powołuje się organ egzekucyjny w tytule wykonawczym z dnia 28 marca 2011 roku, jest decyzją prawomocną, którą należy niezwłocznie wykonać, bez dodatkowego angażowania organów administracji publicznej do usunięcia tego stanu spowodowanego postępowaniem zobowiązanych. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. A. i T. A. wnieśli o jego uchylenie i uwzględnienie zarzutów. Wskazali, że organ I instancji nie odniósł się merytorycznie do zarzutów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż są one bezzasadne. Zaznaczyli, że zarówno w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, jak i w zaskarżonym postanowieniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie twierdzi, że obowiązek rozbiórki odnosi się do obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. Tymczasem na ich działce znajduje się typowy obiekt gospodarczy, którego powierzchnia nie przekracza 35 m2, służący do utrzymywania charakteru przyrodniczego zakupionej działki. Postanowieniem z dnia 25 maja 2011 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że obowiązkiem organu jest egzekwowanie nałożonego nakazu rozbiórki. Ewentualna zmiana funkcji obiektu, dokonana przez właścicieli już w trakcie prowadzenia przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego, nie ma wpływu na konieczność wyegzekwowania rozbiórki nałożonej ostateczną decyzją. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nakazowej nie ma wpływu na prowadzenie przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego albowiem decyzja z dnia 2 czerwca 2005 roku pozostaje nadal w obrocie prawnym. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż załączenie do zażalenia szkicu typowego domku - o innych parametrach niż wynikające z przedmiotowej decyzji - daje podstawy, aby - kontynuując postępowanie egzekucyjne w administracji, organ I instancji dokonał jednoznacznych ustaleń, czy w terenie w chwili obecnej znajduje się obiekt opisany w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, czy też jest to inny obiekt (np. posadowiony po rozbiórce poprzednio istniejącego obiektu wolnostojącego). W skardze na powyższe postanowienie G. A. i T. A. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdzili, że na przedmiotowej działce został posadowiony domek ogrodowy typu "KROKUS" o powierzchni 31 m2. Nie jest to zatem obiekt objęty nakazem rozbiórki, o którym mowa w tytule wykonawczym. Skarżący stwierdzili także, że skoro organ II instancji miał wątpliwości, czy postępowanie egzekucyjne dotyczy obiektu opisanego w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, to jego obowiązkiem było uchylić postanowienie organu I instancji i uchylić tytuł wykonawczy. Nie można bowiem prowadzić postępowania egzekucyjnego wobec innego przedmiotu niż to określono w decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku Sąd dopuścił dowód z akt sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nr [...]. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (zaskarżone postanowienie) jedynie z punktu widzenia zgodności tych aktów z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania przedmiotowego aktu. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, nr 270) wynika zaś, iż wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 maja 2011 roku Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oddalające zarzuty skarżących w sprawie prowadzenia egzekucji w administracji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 marca 2011 roku. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności stwierdził, że poprzednie postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2006 roku, nie miało znaczenia dla oceny prawidłowości przedmiotowego postępowania. W sentencji postanowienia z dnia 16 lutego 2011 roku, nr [...], którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie umorzył postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2006 roku, organ omyłkowo określił decyzję będącą podstawą egzekwowanego obowiązku, jednak z jego uzasadnienia jednoznacznie wynika, że postępowanie dotyczyło obowiązku nałożonego na skarżących w opisanej na wstępie decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, obejmującego nakaz rozbiórki obiektów budowlanych położonych na działce nr [...] w O., gmina Miasta W. Postępowanie umorzone ww. postanowieniem toczyło się na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 lutego 2006 roku, zaś podstawę prawną umorzenia tego postępowania stanowił art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej jako p.e.a.), nie zaś - jak podnosili skarżący w zarzutach, art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a. Przepis ten został omyłkowo powołany w podstawie prawnej postanowienia z dnia 16 lutego 2011 roku. Jak wynika bowiem z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, a co znajduje także potwierdzenie w aktach sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nr [...], umorzenie tego postępowania egzekucyjnego nastąpiło na skutek braku prawidłowego udziału skarżących w sprawie bez ich winy w związku z kierowaniem pism w toku postępowania egzekucyjnego do zmarłego pełnomocnika skarżących. Egzekucję administracyjną prowadzoną w takich okolicznościach organ uznał za niedopuszczalną. Brak było przy tym podstaw, aby w świetle treści uzasadnienia ww. postanowienia, przyjąć, jak chcieli skarżący, że umorzenie postępowania w drodze ww. postanowienia nastąpiło z uwagi na brak wymagalności, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Poprzednie postępowanie umorzono bowiem z tej przyczyny, że od samego początku nie doręczano prawidłowo zobowiązanym korespondencji, w tym upomnienia. Z tych względów za słuszne należało uznać ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w celu wyegzekwowania obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] w O. albowiem w poprzednim postępowaniu nie stwierdzono wykonania obowiązku i nie zostało ono umorzone z przyczyn wskazanych w art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego zostało prawidłowo wysłane do skarżących upomnienie z zagrożeniem, a następnie wystawiony został tytuł wykonawczy z dnia 28 marca 2011 roku. W tym miejscu podkreślić należy, że dopóki ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie z dnia 2 czerwca 2005 roku pozostaje w obrocie prawnym, dopóty podlega wykonaniu, w tym również w trybie egzekucji administracyjnej. Nie miały zatem znaczenia dla zasadności zarzutów twierdzenia skarżących dotyczące wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Słusznie organy egzekucyjne obu instancji w zaskarżonych postanowieniach stwierdziły również, że nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku. Teza ta wynika wprost z art. 29 § 1 p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego samego art. 29 § 1 p.e.a. wynika jednak również, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, przy czym badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji (istnienie wniosku wierzyciela, o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym) oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem. Ponadto oczywistym pozostaje, że egzekucja powinna być wszczęta po upewnieniu się, że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, oraz po stwierdzeniu, że sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Badanie dopuszczalności egzekucji odbywa się w szczególności na etapie rozpatrywania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, albowiem stanowią one środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 p.e.a., co oznacza, że zarzuty wnieść można tylko z przyczyn w przepisie tym wymienionych. Stosownie do treści art. 33 p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. W przedmiotowej sprawie skarżący sformułowali zarzut wymieniony w art. 33 pkt 1 p.e.a., to jest oparty na okoliczności "nieistnienia obowiązku". Rozpatrzeniu podlegał zatem jedynie ten zgłoszony zarzut. Zgodnie z ustawą rozpoznawanie zarzutów odbywa się dwufazowo: rozpatrzenie zarzutów i wydanie postanowienia oraz wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutu. Pierwszy etap odbywa się przed organem egzekucyjnym, natomiast drugi etap prowadzony jest przed organem wyższego stopnia w stosunku do organu egzekucyjnego. Postępowanie w trybie art. 34 p.e.a. ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu ("w zakresie zgłoszonych zarzutów") i nie obejmuje rozpoznania - tak jak przy odwołaniach - całej sprawy. Ewentualne wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej. Czyniąc to organy egzekucyjne działałyby zatem bez podstawy prawnej. Ze specyfiki postępowania zażaleniowego prowadzonego na podstawie art. 34 p.e.a. wynika, że organ odwoławczy w rozpoznaniu zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów egzekucyjnych związany jest zakresem przedmiotowym objętym rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego (por. Cezary Kulesza - Komentarz do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawarty w Bazie Orzeczeń LEX). Ograniczona kognicja organu egzekucyjnego rozpatrującego zarzuty nie znosi jednak obowiązku stosowania zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji, jak również - mających zastosowanie w tym postępowaniu - reguł postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 7 § 3 p.e.a. zasadą niezbędności egzekucji stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że postępowania egzekucyjnego nie wolno wszcząć, a wszczętego prowadzić, w przypadkach, gdy obowiązek, którego dotyczy, został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Omawiana zasada obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego (także z urzędu), gdy wiadomość o wykonaniu obowiązku do niego dotrze. Ponieważ wykonanie obowiązku - zgodnie z art. 7 § 3 p.e.a. - czyni zastosowanie środka egzekucyjnego niedopuszczalnym, jest to również jedna z podstaw obligatoryjnego umorzenia tego postępowania (art. 59 § 1 pkt 7 p.e.a.). Z treści tego przepisu wynika, że w opisanych w nim sytuacjach egzekucja obowiązku traci swój sens i uzasadnienie sięgania po środki przymusu, a ustawodawca jednoznacznie stwierdza, że stosowanie w nich środków egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Skłania to do wyciągnięcia wniosku, że wolą ustawodawcy było zapewnienie, aby środki przymusu przewidziane i określone ustawą używane były wyłącznie wówczas, gdy jest to niezbędne (por. D. R. Kijowski - Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz zawarty w Bazie Orzeczeń LEX, 2010 r.). Przy badaniu dopuszczalności egzekucji organ egzekucyjny powinien zatem kierować się przepisami postępowania administracyjnego, które - zgodnie z treścią art. 18 p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się większość zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym w szczególności, wynikającą z art. 7 k.p.a., zasadę prawdy obiektywnej. Ponadto organ egzekucyjny zobowiązany jest, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, konieczny do rozpoznania danej sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy obu instancji rozstrzygające przedmiotową sprawę nie sprostały powyższym wymogom. Mieć bowiem należy na uwadze, że w toku postępowania egzekucyjnego skarżący już w pismach z dnia 15 marca 2011 roku podnosili, że wymiary obiektu znajdującego się na ich działce nie odpowiadają wymiarom obiektu wskazanego w upomnieniu. Skarżący przedłożyli organowi egzekucyjnemu rysunek z projektu i wskazali, że obiekt budowlany usytuowany na ich nieruchomości ma wymiar mniejszy niż 35 m2 i nie wymaga pozwolenia na budowę. Z przedłożonego przez skarżących rysunku wynika, że powierzchnia zabudowy zobrazowanego obiektu budowlanego na poziomie parteru wynosi 31,61 m2, podczas gdy przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku rozbiórki obiektu o powierzchni 35,55 m2. Przedstawionych rozbieżności organ egzekucyjny nie wyjaśnił, co było niezbędne w świetle opisanej powyżej zasady niezbędności egzekucji oraz obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na podstawie wyczerpująco rozpatrzonego całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Brak ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie stanowił naruszenie przepisów postępowania (art. 7 § 3 p.e.a., art. 7 i art. 77 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem organ egzekucyjny poczyniłby ustalenia, że na nieruchomości skarżących usytuowany jest obecnie inny obiekt budowlany niż określony w tytule wykonawczym, będącym podstawą prowadzenia egzekucji, postępowanie egzekucyjne dotyczące obiektu budowlanego wskazanego w tytule winno ulec umorzeniu z uwagi na wykonanie obowiązku. W tym miejscu należy podkreślić, iż w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie, jaki obiekty znajdują się na działce należącej do skarżących. Organy w żaden sposób nie ustaliły bowiem czy znajduje się na niej nadal - wskazany w tytule egzekucyjnym - obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 4,50m x 7,90m, oraz czy na przedmiotowej nieruchomości nadal usytuowany jest obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu (w.c.), który również został objęty obowiązkiem rozbiórki. Organy winny były wyjaśnić czy obiekty budowlane objęte nakazem rozbiórki nadal znajdują się na nieruchomości skarżących, ponieważ brak przedmiotu egzekucji uzasadnia umorzenie postępowanie egzekucyjnego w administracji. Należy również stwierdzić, iż organ odwoławczy miał wątpliwości czy przedmiot egzekucji nadal istnieje, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że załączenie do zażalenia szkicu typowego domku, o innych parametrach niż w orzeczonej decyzji, daje podstawy, aby - kontynuując postępowanie egzekucyjne w administracji, organ I instancji dokonał jednoznacznych ustaleń, czy w terenie w chwili obecnej znajduje się obiekt opisany w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku, czy też jest to inny obiekt (np. posadowiony po rozbiórce poprzednio istniejącego obiektu wolnostojącego). Zdaniem Sądu, takie stanowisko organu odwoławczego było błędne. Z uwagi na treść art. 33 pkt 1 p.e.a., który za podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przyjmuje wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, należy bowiem przyjąć, że to na organach egzekucyjnych rozpatrujących zarzut skarżących spoczywał obowiązek dokonania ustaleń dotyczących okoliczności mających wpływ na jego rozpoznanie. Z art. 34 § 4 p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalnym jest zatem oddalenie zarzutu w sytuacji, gdy organ egzekucyjny zaniechał ustalenia, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje, czy też został wykonany. To w postępowaniu mającym na celu rozpoznanie zarzutu istnieje bowiem miejsce na poczynienie ustaleń w tym zakresie. Niedokonanie ich zatem w niniejszej sprawie stanowiło istotne naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżone postanowienie może podlegać wykonaniu. Ponieważ zaskarżone i uchylone postanowienie dotyczyło odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i nie podlegało wykonaniu, orzekanie o możliwości jego wykonania było bezprzedmiotowe. Odnośnie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 i art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając, w punkcie drugim sentencji wyroku, od organu solidarnie na rzecz skarżących zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 100 zł. W punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd - na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrócił skarżącemu G. A. kwotę wpisu sądowego w wysokości 100 zł uiszczonego od zażalenia, które zostało odrzucone prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 14 grudnia 2011 roku. Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę organ egzekucyjny powinien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ w pierwszej kolejności powinien w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny sprawy i wyjaśnić, czy na przedmiotowej nieruchomości nadal usytuowane są obiekty budowlane objęte nakazem rozbiórki zawartym w decyzji z dnia 2 czerwca 2005 roku. Przeprowadzone dowody powinny następnie posłużyć do prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny zarzutów skarżących. Jedynie na marginesie powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż organ egzekucyjny - wydając rozstrzygnięcia oraz sporządzając dokumenty w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, powinien zwrócił uwagę na dokładne określenie położenia przedmiotowych obiektów budowlanych, w szczególności poprzez prawidłowe wskazanie numeru działki, na której obiekty są usytuowane, tak aby nie było wątpliwości jakiej nieruchomości dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło