II SA/Gd 633/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 sierpnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 maja 2004 r., nr [...]. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2004r. nr 1945/2004 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 maja 2004r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia szkoły. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zasiłek rodzinny i dodatki do niego nie mogą być przyznane skarżącej E. O., gdyż w sytuacji dziecka powyżej 18 roku życia, uprawnienie ich rodziców do otrzymania zasiłku rodzinnego uzależnione jest od faktu kontynuowania nauki. Przysługuje ono, jeżeli dziecko pomimo ukończenia 18 roku życia kontynuuje naukę w szkole tj. szkole podstawowej, gimnazjum, ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej. W przypadku zaś kontynuowania nauki na uczelni wyższej prawo do tego świadczenia przysługuje, jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie córka skarżącej kontynuuje naukę w szkole wyższej, jednakże nie legitymuje się wyżej opisanym orzeczeniem wydanym przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. O. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak naruszającej prawo. Skarżąca podniosła, iż do końca kwietnia 2004r. otrzymywała zasądzone na rzecz córki alimenty z funduszu alimentacyjnego. Mimo złożonego do organu gminy wniosku o wypłatę przysługujących świadczeń skarżąca otrzymała decyzję negatywną. Obecnie zmuszona jest utrzymywać się wraz z córką z kwoty 600 zł stanowiącej rentę z tytułu niezdolności do pracy. W ocenie skarżącej wnioskowane świadczenia jej przysługują, gdyż córka kontynuuje naukę na Uniwersytecie, który jest uczelnią policealną, nie otrzymuje alimentów od ojca oraz nie ukończyła 21 roku życia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kryteria nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wraz z należnymi dodatkami, zasady ich ustalania, przyznawania oraz z wypłacania tych świadczeń zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zm./ - zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia lub 2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do niego na córkę, która w dacie orzekania przez organy administracji nie miała ukończonego 21 roku życia i kontynuowała naukę na Uniwersytecie Gdańskim. W odniesieniu do dziecka skarżącej zasiłek rodzinny przysługiwałyby przy spełnieniu przesłanki wymienionej powyżej w punkcie drugim, tzn. nauki w szkole i ukończenia 21 roku życia, albo trzecim, tzn. zasiłek przysługiwałby do 24 roku życia przy kontynuowaniu nauki w szkole wyższej i dziecko legitymowałoby się umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności /art. 6 ust. 1 ustawy/. Zarówno organy orzekające, jak i argumenty skarżącej, skupiły się wokół przesłanki wymienionej w pkt 2 art. 6 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie, spór zasadniczo toczył się wokół interpretacji pojęcia "szkoła" w rozumieniu ww. ustawy. Organy administracyjne, bardzo słusznie podniosły, iż za szkołę i za naukę w szkole (na potrzeby oczywiście ustawy o świadczeniach rodzinnych) nie może zostać uznane kontynuowanie przez córkę skarżącej nauki w szkole wyższej. Należy bowiem zauważyć, iż ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w art. 3 pkt 18, zawiera definicję legalną pojęcia "szkoły". Zgodnie z tym przepisem przez szkołę - należy rozumieć - szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną, a także specjalny ośrodek szkolno -wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Ustawa zawiera także w art. 3 pkt 19 legalną definicję pojęcia "szkoły wyższej" i oznacza to pojęcie szkołę wyższą w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, przepisów o wyższych szkołach zawodowych oraz o wyższym szkolnictwie wojskowym. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż wadliwa jest literalna i zawężająca interpretacja art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zastosowana przez organy obu instancji. Należy bowiem zauważyć, iż wykładnia językowa jest podstawowym rodzajem wykładni prawa, co wyraża się w tym, że odstąpienie od jej wyników musi być uzasadnione istotnymi przyczynami (prawnymi bądź pozaprawnymi). W realiach niniejszej sprawy takich przyczyn po prostu brak, gdyż ustawodawca stworzył definicję legalną pojęcia "szkoła". W tym stanie rzeczy, wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącej, należy wskazać na oczywistą prawidłowość, w myśl której: jeżeli prawodawca w sposób wiążący ustalił znaczenie określonych zwrotów zawartych w normach prawnych /definicje legalne/, zwrotów tych należy używać w tym właśnie znaczeniu. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż kontynuowanie przez córkę skarżącej nauki w szkole wyższej winno być uznane także jako nauka w szkole. Przyznanie zasiłku rodzinnego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy nie było więc możliwe, jak prawidłowo przyjęły orzekające organy. Natomiast podjęcie rozstrzygnięcia, iż przyznanie zasiłku rodzinnego nie jest także możliwe na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy Sąd uznaje za podjęte przedwcześnie. Na rozprawie przed Sądem skarżąca wskazała, iż jej córka ma wadę wzroku średniego stopnia i występowała o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, które było dla niej niekorzystne i odwołała się od niego do Sądu Rejonowego. Wskazany Sąd Rejonowy potwierdził, iż toczy się postępowanie z odwołania M. O. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi ds. Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Stwierdzenie w/w okoliczności przez organ uzasadniało zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 100 § 1 in fine Kpa. W złożonym odwołaniu skarżąca wskazała, iż córka ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Faktem jest, iż strona w żaden sposób tego nie udokumentowała, jednak jest to twierdzenie strony, które organ winien był co najmniej rozważyć. Organ odwoławczy winien dokładnie przeanalizować zarzuty odwołania starając się dociec jaki cel przyświecał stronie. Organy orzekające w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania w niniejszej sprawie cytowanego powyżej art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy. Dodać także należy, iż organy winny orzekać o przyznaniu uprawnień zależących od posiadania umiarkowanego czy też znacznego stopnia niepełnosprawności bądź o odmowie przyznania takich uprawnień na podstawie ostatecznego orzeczenia rozstrzygającego w tym przedmiocie, a jak już tu wyżej wskazano w niniejszej sprawie postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące stopnia niepełnosprawności nie zostało jeszcze zakończone. Organ orzekający winien podjąć stosowne rozstrzygnięcie dopiero w chwili przedłożenia ostatecznego orzeczenia w tym przedmiocie. Reasumując stwierdzić należy, że ustalenie przez organy, że córka skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności było przedwczesne i stanowiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 maja 2004r.