II SA/Gd 636/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi oraz M. G. i K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2012 r., Nr [...] przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić J. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. J. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, mając na utrzymaniu syna. Małżonkowie utrzymują się z dochodów z tytułu pracy na zastępstwo wnioskodawczyni w wysokości 1220,24 zł miesięcznie netto. Ponadto, na jej konto wpływa renta z KRUS z w kwocie 691,18 zł netto miesięcznie (dochodu tego wnioskodawczyni nie wskazała w treści urzędowego formularza PPF). Wnioskodawczyni podała natomiast w treści formularza, że posiada mieszkanie o powierzchni 35 m2. Podkreśliła, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 5 listopada 2012 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości, zaświadczenie o zarobkach oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wykazywanych we wniosku wydatków. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawczyni nadesłała do sądu pismo, a wraz z nim m. in. wyciągi z kont bankowych, kserokopie rachunków za media i szkołę córki, zaświadczenie o zarobkach oraz wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika że mąż wnioskodawczyni zawiesił wykonywanie działalności. Analiza operacji na rachunku bankowym ujawniła pominięty przez wnioskodawczynię w treści formularza PPF dochód w postaci renty. Ponadto, wnioskodawczyni oświadczyła, że jest współwłaścicielką trzech nieruchomości gruntowych oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i [...] w gminie K., czego również nie wykazała w treści formularza. Z przedłożonej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. z 13 lutego 2012 r. wynika nadto, że mąż wnioskodawczyni jest właścicielem nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego o powierzchni 50,96 m2, budynku gospodarczego murowanego oraz gruntów o powierzchni 971,25 m2, położonych w P. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z posiadanych przez nią nieruchomości nie uzyskuje żadnych pożytków oraz nie pobiera dopłat unijnych. Wskazała, że wraz z mężem jest właścicielką samochodu dostawczego [...], rocznik 1999 o wartości 8000 zł. Udokumentowano stałe wydatki miesięczne na poziomie około 468,55 zł. Oceniając przedstawione okoliczności, uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez nią okoliczności dotyczące dochodów w gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie 1 900 zł netto (nie licząc dodatkowych wpłat gotówkowych, dokonywanych przez wnioskodawczynię na jej rachunek bankowy w wysokości od 300 do 600 zł miesięcznie). Poza tym, wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowych (trzy działki), mieszkania o powierzchni 35 m2 i nieruchomości w P. (jej męża). Zarówno zatem osiągane stałe dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem lub dzierżawę nieruchomości lub które można spieniężyć, sprzedając, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jest dobra, a dodatkowo i zarobki, które ona osiąga nie są w najniższej wysokości. Wnioskodawczyni ma możliwość czerpania pożytków z posiadanego majątku, względnie zaciągnięcia kredytu pod hipotekę posiadanych nieruchomości, a w ostateczności – spieniężenia jednej z posiadanych działek w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci kilku nieruchomości oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.