II SA/Gd 636/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi oraz J. G. i M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2012 r., Nr [...] przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić K. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. K. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Utrzymuje się z dochodów z tytułu rentę rodzinnej w kwocie 396 zł miesięcznie. Jej matka uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 1200 zł netto miesięcznie. Określając stan majątku wnioskodawczyni wskazała, że posiada gospodarstwo rolne – jego powierzchni nie określiła. Podkreśliła, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 19 listopada 2012 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości, zaświadczenie o zarobkach matki oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wydatków na media. Wnioskodawczyni odebrała powyższe wezwanie 22 listopada 2012 r. (do rąk ojczyma). W wyznaczonym terminie nie uczyniła zadość wezwaniu sądu. Oceniając okoliczności przedstawione w treści formularza, a także wynikające z akt administracyjnych, uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez nią okoliczności dotyczące dochodów w gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie ponad 1 500 zł netto. Poza tym, wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowych (trzy działki). Zarówno zatem osiągane stałe dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem lub dzierżawę nieruchomości lub które można spieniężyć, sprzedając, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni ma możliwość czerpania pożytków z posiadanego majątku, względnie zaciągnięcia kredytu pod hipotekę posiadanych nieruchomości, a w ostateczności – spieniężenia jednej z posiadanych działek w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. Niezależnie od tego podkreślić należy, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów źródłowych, wskazanych w piśmie z 19 listopada 2012 r. Tym samym, wnioskodawczyni uchyliła się od przedstawienia wszystkich i pełnych danych, charakteryzujących sytuację dochodową, rodzinną i majątkową swoją i swojej rodziny. W tej sytuacji referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała podnoszonych we wniosku oraz w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy okoliczności, wskazujących, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji stanowiło to przeszkodę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci kilku nieruchomości oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.