II SA/Gd 636/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 25 maja 2023 r., nr SKO.421.286.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 25 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako "SKO" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775) - dalej jako "Kpa", art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 390) - dalej jako "u.ś.r.", po rozpatrzeniu odwołania H. K. (dalej jako "strona" lub "Skarżąca") od decyzji z dnia 1 marca 2023 r., wydanej przez Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lęborku, z upoważnienia Burmistrza Miasta Lęborka (dalej jako "MOPS" lub "organ pierwszej instancji) w przedmiocie odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – R. K., w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości; w punkcie 2. przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem: w kwocie 872,20 zł (osiemset siedemdziesiąt dwa złote dwadzieścia groszy) jednorazowo, za okres od dnia 21 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r.; w kwocie 2.458 zł (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt osiem złotych) miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2027 r. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: W dniu 2 lutego 2023 r. strona wystąpiła do MOPS o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Decyzją z dnia 1 marca 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania powyższego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony, gdyż m.in. niepełnosprawność męża powstała 25 sierpnia 2015 r. tj. w 51 roku jego życia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, powołała się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13. SKO uchylając zaskarżoną decyzję w całości i orzekając jak w punkcie 1 i 2 decyzji, na wstępie przywołało treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. definiujące krąg podmiotów, którym przysługuje będące przedmiotem sprawy świadczenie oraz warunki, jakie muszą spełnić. Następnie przywołując treść art. 17 ust.lb ww. ustawy SKO stwierdza, że przepis ten będący podstawą rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13. Zdaniem SKO, zgodnie z powyższym wyrokiem w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. SKO wskazało, że mąż strony ma 59 lat. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej lub długotrwałej opieki ze strony osób trzecich. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2027 r. Mąż Skarżącej ma schorzenia kręgosłupa oraz głęboką depresję (jest po dwóch próbach samobójczych). Przeszedł sepsę, po której ma niedomykalność zastawki mitralnej. Ma problemy z poruszaniem się, drętwieją mu ręce i nogi. Ręce podnosi do wysokości ramion. Skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad mężem. Skarżąca wspiera męża we wszystkich czynnościach życia codziennego i w procesie leczenia. Między innymi pomaga w czynnościach higienicznych, pomaga przy ubieraniu, przygotowuje i podaje posiłki (4-6 razy w miesiącu karmi męża z uwagi na drżenie rąk), przygotowuje oraz podaje leki, towarzyszy podczas wizyt lekarskich i spacerów, realizuje recepty. Motywuje męża do codziennych czynności i aktywności. W opinii pracownika socjalnego mąż strony nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a wszelką pomoc i opiekę zapewnia żona. Skarżąca nie pracuje. Do dnia 20 stycznia 2023 r. świadczyła usługi na rzecz Spółki Komandytowej w Warszawie w oparciu o umowę o dzieło. SKO przywołując treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. stwierdza, że małżonek należy do kręgu osób, na których ciąży powinność o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia alimentacyjnego. Małżonek osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki jest zatem osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wobec powyższego Skarżąca, w opinii SKO, spełnia wszystkie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 (M.P.2022.1070), wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2023 r. wynosi 2.458 zł. SKO przywołując treść art. 24 u.ś.r, regulujący okres, na który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych stwierdza, że w niniejszej sprawie mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lęborku z dnia 12 grudnia 2022 r. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2027 r. Wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono 4 listopada 2022 r. Z kolei wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożono w dniu 2 lutego 2023 r. Do 20 stycznia 2023 r. skarżąca była zatrudniona w oparciu o umowę o dzieło. Mając powyższe na uwadze, w opinii SKO, należało przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na męża w kwocie 872,20 zł (osiemset siedemdziesiąt dwa złote dwadzieścia groszy) jednorazowo, za okres od dnia 21 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r.; w kwocie 2.458 zł (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt osiem złotych) miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2027 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pomimo, że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konkluzji Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2022 r., ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła o zasądzenia na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a nadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. -dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Otóż art. 24 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje w swojej dyspozycji okres na jaki przyznawane są świadczenia rodzinne. Zgodnie z przywołanym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Natomiast ust. 2a przywołanego powyżej przepisu zawiera wyjątek od tej zasady, a mianowicie w przypadku jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W niniejszej sprawie, mąż Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lęborku z dnia 12 grudnia 2022 r. Orzeczenie wydano do 31 grudnia 2027 r. Wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono 4 listopada 2022 r. Z kolei wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożono w dniu 2 lutego 2023 r. Do dnia 20 stycznia 2023 r. Skarżąca świadczyła usługi na rzecz Spółki Komandytowej w Warszawie w oparciu o umowę o dzieło. W świetle przywołanej regulacji prawnej prawidłowo SKO przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na męża w kwocie 872,20 zł jednorazowo, za okres od dnia 21 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r.; w kwocie 2.458 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2027 r. Świadczenie pielęgnacyjne jako rekompensata jest przyznawane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym (w rozważanej sprawie mężem Skarżącej. W konsekwencji prawidłowo, wbrew zarzutom skargi, ustalając termin, od którego przysługuje przedmiotowe świadczenie. SKO uwzględniło okoliczność, że do dnia 20 stycznia 2023 r. Skarżąca świadczyła usługi na rzecz Spółki Komandytowej w Warszawie w oparciu o umowę o dzieło. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.