II SA/Gd 64/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. K. i R. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 marca 2005 r. nr [...], a także postanowienie tego organu z dnia 19 sierpnia 2004 r. nr [...], 2/ określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. K. i R. K. solidarnie kwotę 500 zł ( pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K. i R. K. wnieśli do sądu administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2005 r., nr [...], którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2005 r. nakazujące skarżącej M. K. rozbiórkę obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej we W. T., gmina K. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ). Podstawę jej wydania stanowiły ustalenia organu, że skarżąca na terenie wskazanej działki stanowiącej własność jej syna R. K. wybudowała bez pozwolenia na budowę obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej z poddaszem użytkowym i tarasem, nietrwale związany z gruntem i pełniący funkcję rekreacji indywidualnej. W związku z powyższym organ I instancji wszczął procedurę wynikającą z art. 48 Prawa budowlanego i postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2004 r. wydanym na podstawie ustępu 2 i 3 tego artykułu zobowiązał skarżącą do przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2005 r. wskazanych dokumentów m. in. zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Wydana decyzja jest konsekwencją niewykonania przez skarżącą powyższego obowiązku. W toku sprawy organ ustalił, że dla terenu działki nr [...] we W. T. nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś w planie obowiązującym do końca 2003 roku teren tej działki przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wskazywała na niemożność wykonania nałożonego obowiązku i trwające w Gminie prace związane z procedurą uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że okoliczność ta nie ma wpływu na zasadność nakazu rozbiórki, albowiem obowiązany jest uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję M. K. i R. K. wnieśli o jej uchylenie ponownie wskazując na trwające w Gminie prace związane z uchwalaniem planu i wyjaśniając, iż niezwłocznie po ich zakończeniu przedłożą żądane przez organ zaświadczenie o zgodności budowy obiektu z planem. Powołali się również na swoją sytuację życiową, w szczególności chorobę skarżącej i potrzebę korzystania z domku rekreacyjnego, a także na poniesione koszty związane z jego budową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 6 września 2007 r. postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w oczekiwaniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dotyczącej zgodności art. 48 ustawy Prawo budowlane z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880 ), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2007 r. Nr 247, poz. 1844. Rozpoznając skargę, po podjęciu zawieszonego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Zatem przepis art. 48 w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania", na skutek w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 29 grudnia 2007 r. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, która to zgodność jest warunkiem legalizacji, może być stwierdzona również decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Jest oczywiste, że wyrok ten ma wprost zastosowanie do sytuacji skarżącej, która w warunkach samowoli wybudowała obiekt na terenie na którym w chwili prowadzenia postępowania rozbiórkowego nie ma planu i która w dacie wszczęcia tego postępowania nie dysponowała ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. W chwili obecnej na skutek wydanego przez Trybunał wyroku istnieje możliwość legalizacji dokonanej samowoli w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy wydaną już po wszczęciu postępowania. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji ( podobnie NSA w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., IV SA 1360/97 oraz z 25 października 1999 r., II SA 1294/99 ). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145 a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji ( tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16 ). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Wobec wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca sąd administracyjny do uchylenia wydanych przez organy decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjęcie wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia uprawniało Sąd do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego ( art. 119 pkt 1 i art. 120 w/w ustawy ). Z tych wszystkich względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także wydane w granicach sprawy postanowienie z dnia 19 sierpnia 2004 r. Stosownie do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto odpowiednio do art. 200 w związku z art. 210 § 2 w/w ustawy. Wydany wyrok oznacza, że sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ administracji. Przy tym ponownym rozpoznaniu organ uwzględni stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czyli przyjmie, że legalizacja samowoli budowlanej na terenie na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego może nastąpić także na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą inwestor lub właściciel nieruchomości uzyskał już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Zatem w dalszym toku postępowania w tej sprawie organ administracji ustali czy dla terenu działki skarżącego obowiązuje już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie to jest bowiem konieczne dla prawidłowego określenia obowiązku inwestora wynikającego z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. W zależności od dokonanego ustalenia organ zobowiąże strony albo do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami planu albo do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w określonym terminie, a także do złożenia pozostałej dokumentacji wskazanej w przepisie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Wyznaczony przez organ termin powinien uwzględniać konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy.