II SA/Gd 640/13

Dnia 26 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na pismo Starosty z dnia 5 kwietnia 2013 roku, nr [...] w przedmiocie skorygowania zadłużenia gospodarstwa rolnego postanawia: skargę odrzucić. Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 roku J. M. zwrócił się do Starosty o skorygowanie zadłużenia gospodarstwa rolnego jego ojca – J. M., które zostały wykazane w piśmie Zastępcy Naczelnika Powiatu z dnia 6 listopada 1974 roku, nr [...]. Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 roku Starosta poinformował J. M., że skorygowanie zadłużeń wskazanych we wniosku nie jest możliwe. Pismo to zostało doręczone J. M. w dniu 15 kwietnia 2013 roku. Pismem z dnia 14 maja 2013 roku J. M. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa dokonanego ww. pismem z dnia 5 kwietnia 2013 roku. W odpowiedzi z 11 czerwca 2013 roku na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Starosta podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z 5 kwietnia 2013 roku. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została doręczona J. M. w dniu 4 lipca 2013 roku. W skardze z 11 lipca 2013 roku J. M. zaskarżył ww. pismo Starosty z dnia 5 kwietnia 2013 roku Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola sądu administracyjnego nie obejmuje jednak całej działalności administracji publicznej. Ograniczenie jej zakresu wynika z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.), który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli sądów administracyjnych. W myśl art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie żaden z powyższych przypadków nie zachodzi, ponieważ pismo Starosty z dnia 5 kwietnia 2013 roku nie stanowi żadnej z wyżej wymienionych form działania organów administracji publicznej. W szczególności przedmiotowe pismo nie stanowi decyzji ani postanowienia. Nie można go również zaliczyć do kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy akty lub czynności spełniają następujące przesłanki: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, 3) mają charakter publicznoprawny, 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 31-32). W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na pismo Starosty, w którym organ odmówił dokonania korekty zadłużenia gospodarstwa rolnego wykazanego w piśmie Zastępcy Naczelnika Powiatu z dnia 6 listopada 1974 roku, nr [...]. Wykazane w ww. piśmie zadłużenie było podstawą do wydania przez Sąd Powiatowy prawomocnego postanowienia z dnia 19 listopada 1974 roku, sygn. akt [...], o przymusowym przejęciu na własność Skarbu Państwa części nieruchomości rolnej będącej w posiadaniu J. M. (ojca skarżącego). Przymusowe przejęcie następowało w trybie nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 28 czerwca 1962 roku o przejmowaniu nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności (Dz. U. z 1969 roku, nr 17, poz. 130). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy przymusowe przejęcie całości lub części nieruchomości rolnej na własność Państwa następowało na podstawie postanowienia sądu powiatowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wniosek o wydanie postanowienia zgłaszał organ finansowy w wykonaniu uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o wszczęciu postępowania. Do wniosku organ finansowy dołączał odpis uchwały prezydium powiatowej rady narodowej i wykaz należności scalonych. Pismo Zastępcy Naczelnika Powiatu z dnia 6 listopada 1974 roku, nr [...], stanowiło taki wykaz. Skarżący domagał się skorygowania zadłużenia wynikającego z ww. wykazu, jak wskazał w treści wniosku z dnia 20 kwietnia 2011 roku, "celem przedłożenia w sądzie powszechnym". Zdaniem Sądu, dokonana przez organ pismem z dnia 5 kwietnia 2013 roku odmowa skorygowania tego zadłużenia nie stanowi czynności materialno-technicznej o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ nie istnieje ścisły i bezpośredni związek między tym działaniem organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez skarżącego. Z art. 4 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy z dnia 28 czerwca 1962 roku o przejmowaniu nieruchomości rolnych na własność Państwa za zaległe należności wynikało, że sąd powszechny wyznaczał rozprawę w ciągu trzech tygodni od daty otrzymania wniosku o przejęcie nieruchomości rolnej albo jej części. Na rozprawę sąd wzywał dłużnika i właściwy organ finansowy. Nieprzybycie na rozprawę dłużnika nie wstrzymywało rozpoznania sprawy, chyba że sąd uznał jego obecność za konieczną, a niestawienie się na rozprawie za uzasadnione. Na rozprawie sąd wysłuchiwał sprawozdania upoważnionego przez prezydium rady narodowej przedstawiciela organu finansowego o zaległościach dłużnika i ewentualnych wyjaśnień dłużnika, a następnie - po stwierdzeniu, że zaległości objęte wykazem należności scalonych są ostatecznie ustalone oraz że zachodzą przewidziane w ustawie warunki do przejęcia nieruchomości na własność Państwa, sąd wydawał postanowienie o przejęciu na własność Państwa całości lub części nieruchomości. To zatem sąd powszechny ostatecznie decydował o wysokości zaległości objętych wykazem, który miał charakter wewnętrzny, wydany był bowiem w postępowaniu przygotowawczym, mającym na celu ustalenie warunków potrzebnych do ostatecznego sformułowania wniosku do sądu. Co za tym idzie żądanie skorygowania przedmiotowego wykazu nie mogło być potraktowane jako wniosek o wszczęcie indywidualnej sprawy administracyjnej, która zakończyć się by miała władczym rozstrzygnięciem organu administracyjnego. Wykaz ten stanowił bowiem element sprawy cywilnej rozpoznanej przez sąd powszechny. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że kontrola legalności zaskarżonego pisma nie mieści się w granicach właściwości sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego Jedynie na marginesie Sąd zauważa również, że nawet gdyby dopuścić zaskarżenie tego pisma jako czynności materialno-technicznej wskazanej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to skarga skarżącego również podlegałaby odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Skarżącemu doręczono pismo odmawiające skorygowania zadłużenia gospodarstwa rolnego w dniu 15 kwietnia 2013 roku, zatem termin, w którym mógł on skutecznie wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, upływał w dniu 29 kwietnia 2013 roku. W terminie tym skarżący nie wezwał Starosty do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie z dnia 14 maja 2013 roku, jako spóźnione, uznać należało za bezskuteczne. Skarga na czynność materialno-techniczną, która nie została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wniesionym w ustawowym terminie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 i 6 w związku z art. 58 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.