II SA/Gd 641/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2006r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2006r. Nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 16 ust.3, art. 20 ust. 1-3, art. 23 ust. 1, ust. 2, art.24 ust.2, ust.3a, ust.4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992), § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 Kpa odmówił przyznania D. S. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. oraz za okres od 1 września 2005r. do 31 października 2005r. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 17 sierpnia 2006r. D. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył pisma z dnia 14 lipca i 17 sierpnia 2006r. z których wynika, że ubiega się o zasiłek pielęgnacyjny za okres od 01.07.1991 do 30.04.1997r oraz od 01.09.2005r. do 31.10.2005r. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych Wójt Gminy od 1 maja 2004r. realizuje zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, jednak zgodnie z art. 48 pkt 2 wyżej cytowanej ustawy w okresie od 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. organem właściwym do przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych dla osób pobierających emeryturę lub rentę w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, był ZUS. Z dołączonej do wniosku decyzji o przyznaniu renty wynika, że wnioskodawca otrzymywał rentę inwalidzką z ZUS w S. Inspektorat w K. Od 1 września 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utracił uprawnienia do wypłaty świadczeń rodzinnych i organem właściwym stał się Wójt Gminy. W dniu 25 listopada 2005 r. złożony został wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono kopię z wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że D. S. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do grudnia 2005r. Zgodnie z cytowaną ustawą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego lub w przypadku ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, że wniosek złożony został w listopadzie 2005r., decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2006r. nr [...] przyznano od 1 listopada do 31 grudnia 2005r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji D. S. stwierdził, że nie mógł wcześniej złożyć wniosku z uwagi na stan zdrowia, nie miał także opiekuna, który mógłby go reprezentować. Decyzją z dnia 2 października 2006r. nr 3110/06 Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 24 ust. 1,2, art. 16 ust. 1, 2 i 3, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. oraz za okres od 1 września 2005r. do 31 października 2005r. został złożony w dniu 18 sierpnia 2006r. Organ I instancji wydał zaskarżona decyzję w oparciu o art. 24 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228,poz. 2255 z późn. zm.). Powołany przepis stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 (świadczenie pielęgnacyjne), a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 1 i 2). Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że od dnia 1 września 2004r. przejął obowiązek wypłacania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego. Zadania te organ I instancji realizuje od 1 maja 2004r. na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. W okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 sierpnia 2005r. dla osób pobierających emeryturę lub rentę z ZUS świadczenia rodzinne przyznawał i wypłacał ten organ (art. 48 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organem władnym do rozpatrywania wniosków i przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 września 2005r. został organ I instancji. Organ ten rozpatrzył wniosek odwołującego się z listopada 2005r. i przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od 1 listopada do 31 grudnia 2005r. (decyzja SKO nr [...] z dnia 31 maja 2006r.). Organ I instancji uznał, że brak było podstaw prawnych do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. oraz od 1 września 2005r. do 31 października 2005r. W ocenie organu odwoławczego stanowisko to jest prawidłowe, gdyż w okresie od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. Wójt Gminy nie był organem władnym do rozpatrywania wniosków i przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych. Takim organem stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (tj. z 1998r. Dz.U. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) i art. 48 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla osób, które pobierały świadczenia emerytalno-rentowe lub rentę socjalną, był ZUS. Obecnie, od 1 września 2005r., organem władnym do przyznania takiego świadczenia jest organ gminy. Nie może on jednak z powodu braku podstaw prawnych rozpatrzyć wniosku zgodnie z żądaniem odwołującego się. Organ ten działa bowiem na podstawie i w granicach określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych. Przepisy ustawy nie przewidują rozpatrywania wniosków i przyznawania świadczeń uznanych za niewypłacone przez zobowiązane do tego inne organy. Przepisy tej ustawy wymagają złożenia stosownego wniosku wraz z właściwymi dla niego dokumentami. Taka sytuacja odnosiła się do przyznania świadczenia za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2005r. Odwołujący się złożył wniosek wraz z dokumentami i został on przez organ I instancji rozpatrzony. Świadczenie zostało przyznane od 1 listopada 2005r. Nie można jednak rozpatrzyć wniosku o przyznanie świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września do 31 października 2005r. w sytuacji, gdy został on złożony w sierpniu 2006r. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, powołane wyżej - art. 24 ust. 1 i 2, nie umożliwiają rozpatrzenia wniosku i przyznania świadczenia rodzinnego "wstecz". Kolegium wyjaśniło nadto, że brak jest podstaw prawnych do przewrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Instytucja przewrócenia terminu, wskazana w art. 58 Kpa odnosi się do terminów proceduralnych. Regulacja wskazana w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, jest regulacją materialno-prawną. Nie odnoszą się do niej przepisy procedury administracyjnej i w związku z tym nie można przywrócić terminu do złożenia wniosku. Kolegium stwierdziło, że nie jest organem władnym do uwzględniania sytuacji odwołującego się w świetle uregulowań wynikających z kodeksu karnego. Nie może również rozstrzygać kwestii zawinienia i działania na szkodę odwołującego się przy ustalaniu jego uprawnień do przedmiotowego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. S. zarzucając niezgodność z prawem i domagając się zastosowania przez organy administracji przepisów kodeksu karnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący uprawniony jest do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego uregulowanego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Kwestia ta została prawidłowo ustalona przez organy administracji. Bezsporne jest również, że skarżący w dniu 18 sierpnia 2006r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. oraz za okres od 1 września 2005r. do 31 października 2005r. Obowiązująca od dnia 1 maja 2004 r. ustawa o świadczeniach rodzinnych uchyliła wcześniejsze uregulowanie prawne dotyczące zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych tj. ustawę z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych ( Dz. U. z 1998 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Nowe uregulowania wprowadziły zmiany nie tylko w rodzaju poszczególnych świadczeń, ich nazewnictwie i zasadach ich przyznawania. Zmieniła się również właściwość organów ustalających i wypłacających świadczenia rodzinne. Zmianie uległy także dotychczasowe okresy na które przyznawano prawo do zasiłków ( w obowiązującej ustawie jest to tzw. okres zasiłkowy zdefiniowany w art. 3 pkt. 10 ). W rozdziale 9 ustawy zawierającym przepisy przejściowe i dostosowujące w przepisach art. 48 i 49 ustawodawca określił właściwość organów do przyznawania i wypłaty świadczeń rodzinnych w okresie od daty wejścia w życie ustawy tj. od 1 maja 2004 r. do końca pierwszego okresu zasiłkowego tj. do 31 sierpnia 2005 r. oraz w następnym okresie zasiłkowym od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Od dnia 1 września 2005 r. organem właściwym w odniesieniu do skarżącego jest wójt, który jest uprawniony do upoważnienia określonych osób, w tym kierownika ośrodka pomocy społecznej, do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych ( por. art. 20 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 pkt 11 obowiązującej ustawy). Odnosząc się do kwestii dotyczącej żądania przez skarżącego przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 1991r. do 30 kwietnia 1997r. stwierdzić należy, że niewątpliwe w tym okresie organem właściwym w zakresie niniejszego świadczenia był ZUS, który to utracił kompetencje od dnia 1 września 2005 r. Wskazać przy tym należy, że na dzień złożenia przez skarżącego przedmiotowego wniosku brak było regulacji prawnej pozwalającej właściwemu obecnie w sprawie organowi na rozstrzyganie o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, gdy właściwym w sprawie był inny organ. Brak było więc podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1991r.do 1997r., tym bardziej że w obowiązująca ustawa stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustalone może być jedynie od miesiąca złożenia przez uprawnionego wniosku o przyznanie świadczenia. W tym stanie rzeczy nie mają znaczenia okoliczności, które według twierdzeń skarżącego uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym czasie. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi stwierdzić należy, że przy dokonywaniu przez Sąd kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie mogą mieć zastosowania przepisy kodeksu karnego, jako że orzekające w sprawie organy administracji nie stosowały tychże przepisów. Oceniając natomiast rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym żądania zasiłku za okres od 1 września 2005r. do 31 października 2005r., wskazać należy na treść przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek złożony 18 sierpnia 2006r. nie może więc spowodować przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za wrzesień i październik 2005r. W tej sytuacji prawidłowo orzekające w sprawie organy odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia za ten okres wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako bezzasadną.