II SA/Gd 648/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi G. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 czerwca 2005r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 kwietnia 2005r. nakazującą G. i J. K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,80m x 6,90 m w tym taras zadaszony o wymiarach 4,80m x 2,20 m, zlokalizowanego na działce nr [...] we W. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy obiekt powstał przed dniem 1 stycznia 1995r i inwestorzy nie posiadają wymaganego prawem pozwolenia na budowę (art. 28 Prawa budowlanego z 1974r). Organ podkreślił, iż na podstawie art. 103 ust.2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. do obiektów powstałych samowolnie, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (01.01.95r), nie stosuje się art.48 Prawa budowlanego z 1994r lecz odpowiednio przepisy dotychczasowe, czyli przepisy art.37 i art.40 Prawo budowlanego z 1974r. Zgodnie zaś z art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U.Nr 38 poz.229 z późn. zm.) terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 (cytowanej ustawy). W rozpatrywanym przypadku obiekt budowlany znajduje na działce nr [...] położonej w granicach Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują szczególne rygory określone przez przepisy ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenie Wojewody Gdańskiego nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994r. (Dz.Urz.Woj.Gdańskiego Nr 27 poz.139 z późniejszymi zmianami) zmienione Rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego Nr 11/98 z dnia 3 września 1998r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń. Organ wskazał, iż wyżej wymienione przepisy zakazują między innymi lokalizacji i budowy domów letniskowych wraz z zabudową towarzyszącą na terenie Parku Krajobrazowego. Obowiązek uwzględnienia treści rozporządzenia Wojewody Gdańskiego Nr 5/1994r z dnia 8.11.1994r. wynika wprost z przepisu art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., w którym jedynie pierwsza przesłanka odnosi się do przepisów obowiązujących w okresie budowy (budowa niezgodna z przepisami, czyli bez pozwolenia). Każda inna przesłanka brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Istnienie samowoli budowlanej powoduje, że ten kto się jej dopuścił ryzykował (wg stanu prawnego sprzed 01.01.1995r), iż druga przesłanka nakazu rozbiórki może zajść po wybudowaniu obiektu. Zatem wpisanie danego terenu do obszarów szczególnie chronionych powoduje, że również w przypadkach wcześniejszych samowoli budowlanych organ obowiązany jest uwzględnić wprowadzone ustalenia (zakazy i ograniczenia) wg stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Nie bez znaczenia jest przypadkowa lokalizacja, jak i przypadkowa architektura przedmiotowego obiektu powodująca chaos przestrzenny oraz degradację krajobrazu naturalnego, jak również nieuregulowanie gospodarki wodno-ściekowej mającej wpływ na degradację środowiska naturalnego. Stanowi to tzw. ważną przyczynę wynikającą z przepisów szczególnych uzasadniającą wydanie nakazu rozbiórki. Organ wyjaśnił również, że planowane przez Gminę podjęcie działań w celu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi W. nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż organ nadzoru budowlanego obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji. Skargę na powyższą decyzję wnieśli G. i J. K. wskazując, iż przedmiotowy obiekt budowlany nie jest budynkiem letniskowym, a służy jako pomieszczenie do przechowywania sprzętu do uprawy działki oraz schronienia na czas złych warunków atmosferycznych. Ponadto nie można uznać tego obiektu za letniskowy, gdyż jego wysokość w najwyższym punkcie wraz z bloczkami betonowymi, na których jest ustawiony, wynosi 3 m. W ocenie skarżącego organ dokonał błędnej interpretacji § 3 rozporządzenia Wojewody Gdańskiego z dnia 8.11.1995r., który stanowi, iż zabrania się lokalizowania nowych oraz rozbudowę istniejących obiektów mogących pogorszyć stan środowiska, natomiast przedmiotowy obiekt w chwili wejścia w życie rozporządzenia już istniał i nie jest budynkiem letniskowym. Brak jest również dowodów na wskazana degradację środowiska. Skarżący podniósł także, iż gmina K. prowadzi prace nad nowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywać będzie możliwość zabudowy letniskowej na posiadanej działce. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Jest w sprawie bezsporne, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany w roku 1993 bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zatem zgodnie a art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z późn. zm.) przepisu art. 48 tej ustawy, dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie, a więc przed dniem 1 stycznia 1995r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.). Przepis art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Uzyskanie pozwolenia było zasadą, wobec czego odstępstwa musiały być wyraźnie prawem przewidziane. Skarżący, co nie było sporne, nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów. O konieczności uzyskania pozwolenia na budowę decydował fakt wykonywania określonych prac, nie zaś to, czy obiekty są czy też nie są trwale z gruntem związane. Przedmiotowy obiekt użytkowany jest w całości jako obiekt letniskowy i do momentu wniesienia skargi skarżący nie kwestionowali tego faktu. Potwierdzili go m.in. w trakcie oględzin przeprowadzonych na działce przez pracowników organu nadzoru budowlanego w dniu 11 października 2004r. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego na podstawie art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. pozwolenia na budowę i jest to budynek letniskowy. Zgodnie z art. 37 ust. 1 w/w ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przepis art. 37 ust. 2 stanowi natomiast, że terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Sformułowanie "wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy" zawarte w przepisie art. 37 ust. 2 w/w ustawy dotyczy wybudowania obiektów budowlanych bez wymaganego ustawą Prawo budowlane pozwolenia na budowę, wobec czego niezasadne są zarzuty skargi, że nie zachodzi pierwsza z przesłanek przewidzianych w tym przepisie z powodu nieobowiązywania w czasie budowy obiektów budowlanych przepisów dotyczących istnienia i ochrony Parku Krajobrazowego. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 37 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy ma charakter fakultatywny i powinno być w nim wskazane, jakie względy legły u podstaw jego podjęcia. W sprawie niniejszej organy administracji wykazały, że obiekty stanowiące przedmiot postępowania zostały wzniesione bez pozwolenia na budowę w terenie, który został objęty ochroną jako Park Krajobrazowy. Rozporządzenie nr 5/94 Wojewody Gdańskiego z dnia 8 listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich nakazów i ograniczeń na terenie parków krajobrazowych, zmienione rozporządzeniem nr 11/98 z dnia 3 września 1998 r. w § 3 pkt 6 zabrania lokalizowania i budowy w parkach nowych obiektów letniskowych . Skoro zatem zgodnie z przywołanym przepisem na omawianym obszarze nie może być lokalizowana nowa zabudowa letniskowa, to oczywiście brak jest podstaw do legalizacji zabudowy wzniesionej z naruszeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 1998 r. stwierdził, że interes społeczny i słuszny interes właściciela sąsiedniej nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej niż inwestora działającego zgodnie z przepisami prawa ( wyrok IV SA 759/96 LEX 43338). Sąd orzekający w sprawie niniejszej pogląd ten podziela. W sprawie niniejszej zachodziły przyczyny uzasadniające orzeczenie rozbiórki - były to względy ochrony przyrody. Przesłanka nakazu rozbiórki, jaką jest istnienie innych ważnych przyczyn zgodnie z brzmieniem i celem art. 37 ust.2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. , winna być oceniana według stanu na dzień orzekania nakazu rozbiórki. Użycie przez ustawodawcę sformułowania w czasie teraźniejszym – " jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami" – świadczy o konieczności badania istnienia ważnej przyczyny w dacie wydawania decyzji. Także cel tego uregulowania wskazuje na konieczność badania istnienia ważnej przyczyny w dacie wydawania decyzji, a celem tym jest doprowadzenie do rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Wcześniejsze istnienie ważnej przyczyny, w tym w dacie budowy obiektu, lub po jego wybudowaniu lecz przed wydaniem decyzji jest z tego punktu widzenia obojętne, a przyczyna, która istniała w dacie budowy obiektu, a nie zachodzi w dacie orzekania , nie mogłaby uzasadniać nakazu rozbiórki. Stwierdzenie istnienia "ważnej przyczyny" dokonane na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest działaniem prawa wstecz, bowiem poza pierwszą przesłanką ( budowa niezgodna z przepisami czyli bez pozwolenia) każda dalsza przesłanka brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Stronę dokonującą samowoli budowlanej obciążało ryzyko późniejszego zaistnienia okoliczności stanowiącej ważną przyczynę nakazu rozbiórki w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, wobec czego organ administracji dokonał prawidłowej interpretacji tego przepisu w omawianym zakresie. Organ miał więc podstawy do wydania zaskarżonej decyzji już tylko na tej podstawie, że stwierdził istnienie tej jednej właśnie "ważnej przyczyny" uzasadniającej wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że z informacji o terenie wydanej przez Urząd Gminy z dnia 5 stycznia 2005r. wynika, iż działka nr [...] leży na terenach przeznaczonych pod uprawy polowe i ogrodnicze, nie zaś że leży także na terenach nie objętych zakazem zabudowy. Kwestia podnoszona przez skarżącą, że Urząd Gminy przystępuje do sporządzania nowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi W. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem legalność decyzji ocenia się co do zasady według stanu faktycznego i prawnego z chwili jej wydania. Nie ma znaczenia więc fakt, iż skarżący byli inicjatorami czy też efektywnie uczestniczyli w pracach nad przygotowaniem nowego planu zagospodarowania. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 1992r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę jako niezasadną oddalił.