II SA/Gd 650/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-01-08
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Krzysztof Kaszubowski, Jakub Chojnacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która uzależnia możliwość zabudowy nieruchomości od realizacji inwestycji na sąsiednich nieruchomościach (np. budowy parkingu podziemnego), narusza prawo własności i zasady planowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewiduje obowiązek połączenia parkingu pod projektowaną zabudową z parkingiem pod placem ogólnodostępnym oraz określa zasady dotyczące komunikacji i infrastruktury technicznej, nie narusza prawa własności ani zasad planowania przestrzennego, jeśli umożliwia niezależną w czasie budowę obu parkingów i zapewnia dostęp do drogi publicznej od strony innej ulicy. Władztwo planistyczne gminy pozwala na wyważenie interesu publicznego (ochrona historycznego układu urbanistycznego) i interesu prywatnego (prawo do zabudowy), o ile nie dochodzi do całkowitego uniemożliwienia realizacji uprawnień właściciela.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta Gdańska w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując zapisy dotyczące terenów, do których posiada tytuł prawny. Zarzuciła naruszenie zasad sporządzania planu, w tym prawa własności i zrównoważonego rozwoju, poprzez uzależnienie możliwości zabudowy jej nieruchomości od realizacji inwestycji na sąsiednich terenach (parking podziemny). Skarżąca podniosła, że plan uniemożliwia jej korzystanie z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem i narusza przepisy ustawy o drogach publicznych. Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi, wskazując na historyczną rangę obszaru i potrzebę ochrony zabytków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 28 kwietnia 2005 r., nr XXXVII/1242/05 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: skarżąca, Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miasta Gdańska nr XXXVII/1242/05 z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieście rejon Targu Węglowego w mieście Gdańsku (Dz.Urz.Woj.Pom. nr 85, poz. 1715 z 8 września 2005 r.), dalej jako "plan miejscowy", zaskarżając tę uchwalę w części dotyczącej karty terenu nr 001 U33 w zakresie pkt 9.1 i 9.2; karty terenu nr 002 KX w zakresie pkt 3 oraz w zakresie pkt 9.1 i 9.2. Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Spółka zarzuciła zakwestionowanym ustaleniom planu miejscowego:
1. w zakresie karty terenu numer 001 U33 pkt 9.1. i 9.2., naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego:
- odnośnie określonego art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 2003, poz. 717 ze zm.), dalej jako: "u.p.z.p.", zakresu i sposobu postępowania w sprawie ustalenia zasad zagospodarowania i zabudowy tego terenu w kontekście zrównoważonego rozwoju jako podstawy tego ustalenia,
- odnośnie statuowanego w art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. obowiązku uwzględnienia prawa własności, wyrażające się sformułowaniem ustaleń z zakresu zasad dotyczących systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (dostępności drogowej i parkingów), stosownie do treści art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. na dzień jego sporządzenia, które to ustalenia warunkują zaprojektowanie i realizację na nieruchomościach (działkach nr [...]-[...]) przewidzianej dla nich w tym planie zabudowy, równoległym bądź wcześniejszym zaprojektowaniem i realizacją na nieruchomościach z nimi sąsiadujących: parkingu podziemnego pod placem ogólnodostępnym T. z wjazdem do niego od ul. T. oraz z ul. B., przy obligatoryjnym zjeździe do tego parkingu zlokalizowanym w północnej części zabudowy, poza tymi nieruchomościami, w miejscu oznaczonym na rysunku planu, nie dopuszczając tym samym do zaprojektowania i realizacji na tych nieruchomościach przewidzianej dla nich w tym planie zabudowy, przy skomunikowaniu tej zabudowy z istniejącą w bezpośrednim sąsiedztwie tych nieruchomości drogą publiczną ul. T., czyli drogą, do której nieruchomości te mają bezpośredni dostęp w rozumieniu art. 2 pkt 14 u.p.z.p.;
2. W zakresie karty terenu numer 002 KX pkt 3, naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego:
- odnośnie określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.z.p. zasad kształtowania polityki przestrzennej oraz zakresu i sposobu postępowania w sprawie przeznaczenia danego terenu na określone cele i ustalenia zasad jego zagospodarowania i zabudowy, w kontekście zrównoważonego rozwoju będącego podstawą tych działań,
- odnośnie statuowanego w art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. obowiązku uwzględnienia prawa własności, wyrażające się sformułowaniem ustaleń z zakresu przeznaczenia terenu i wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznej, przy szczególnych warunkach zagospodarowania oraz ograniczenia użytkowania, stosownie do treści art. 15 ust. 2 pkt 1, pkt 5 i pkt 9 u.p.z.p. na dzień jego sporządzenia, w sposób niedający możliwości zaprojektowania i realizacji zabudowy na nieruchomościach (działkach nr [...]-[...]) o funkcji i parametrach przewidzianej dla nich w tym planie, bez uprzedniego albo jednoczesnego przekształcenia tego terenu w plac ogólnodostępny, wydzielony dla ruchu pieszego z parkingiem podziemnym i usługami zlokalizowanymi pod ziemią, nie dopuszczając tym samym do zaprojektowania i realizacji przewidzianej w planie zabudowy na danych nieruchomościach z obligatoryjnym pod nią parkingiem podziemnym, przy komunikacyjnym połączeniu tego parkingu - do czasu niezależnego od zaprojektowania i realizacji tej zabudowy przewidzianego planem przekształcenia tego terenu - z istniejącą na tym terenie drogą publiczną ul. T., w sytuacji gdy zgodnie z art. 35 u.p.z.p. teren, którego przeznaczenie plan miejscowy zmienia, może być wykorzystywany w sposób dotychczasowy (a więc w tym przypadku jako droga publiczna) do czasu jego zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie tym ustalono inny sposób jego tymczasowego zagospodarowania (co w niniejszym przypadku nie nastąpiło);
3. W zakresie karty terenu numer 002 XX pkt 9.1 i 9.2, naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego:
odnośnie określonego w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. zakresu i sposobu postępowania w sprawie ustalenia zasad zagospodarowania i zabudowy tego terenu w kontekście zrównoważonego rozwoju, jako podstawy tego ustalenia,
odnośnie statuowanego w art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. obowiązku uwzględnienia prawa własności, wyrażające się sformułowaniem ustaleń z zakresu zasad dotyczących systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (dostępności drogowej i parkingów), stosownie do treści art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. na dzień jego sporządzenia, które to ustalenia wykluczają skomunikowanie projektowanej i realizowanej zgodnie z planem zabudowy na nieruchomościach (działkach nr [...]-[...]) poprzez drogę publiczną ul. T., dopuszczając skomunikowanie tej zabudowy wyłącznie przez parking podziemny (z wjazdem do niego z ul. B. i ul. T.) pod placem ogólnodostępnym mającym powstać w miejscu tej drogi na danym terenie, co skutkuje tym, że bez uprzedniej bądź równoległej realizacji tego parkingu na tym terenie, przy jednoczesnym przekształceniu ul. T. w płytę placu ogólnodostępnego, nie jest możliwe zaprojektowanie i realizacja na wymienionych nieruchomościach przewidzianej dla niej w planie zabudowy z obligatoryjnym parkingiem podziemnym, skomunikowanym z obecnie istniejącą na danym terenie ul. T.;
4. naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego odnośnie określonej
w art. 15 ust. 1 u.p.z.p., na dzień jego sporządzania, zgodności z przepisami odrębnymi, wyrażające się sformułowaniem ustaleń:
wprost niezgodnych z art. 4 pkt 8 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r., nr 204, poz. 2086 ze zm.), dalej: "u.d.p.", tj. niedających możliwości skomunikowania projektowanej i realizowanej zgodnie z ustaleniami planu zabudowy na nieruchomościach (działkach nr [...]-[...]) z ul. T., w trybie art. 29 ust. 1 u.d.p., który to tryb jest jedynie właściwy dla tego skomunikowania,
wprost niezgodnych z art. 1 u.d.p. w związku z art. 35 u.p.z.p., tj. niedających możliwości korzystania w sposób dotychczasowy z ul. T., czyli zgodnie z przeznaczeniem tej drogi publicznej, co powoduje brak możliwości skomunikowania projektowanej i realizowanej zgodnie z ustaleniami planu zabudowy na nieruchomościach (działkach nr [...]-[...]), mimo iż do czasu zgodnego z planem zagospodarowania tej drogi, czyli do czasu przekształcenia jej w plac ogólnodostępny z podziemnym parkingiem, nie ustalono innego sposobu jej tymczasowego zagospodarowania.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że jest właścicielem działki nr [...] oraz użytkownikiem wieczystym działek nr [...] i [...], położonych w G. przy ul. T. i W., pozostających w granicach wyżej wymienionego planu miejscowego. Nieruchomości te objęte są bezpośrednio ustaleniami karty terenu numer 001 U33, a także pozostają pod oddziaływaniem ustaleń karty terenu numer 002 KX. Ustalenia te dotyczą praw i obowiązków skarżącej, naruszając – w sposób niczym nieuzasadniony - jej interes prawny wynikający z tych praw i obowiązków.
Rozwijając stawiane uchwale zarzuty Spółka stwierdziła, że żadne dobro chronione instytucją zrównoważonego rozwoju wskazanego w art. 2 pkt 2 u.p.z.p. nie wymaga aby w centrum miasta (od wieków w pełni zurbanizowanego, przy autonomicznej realizacji poszczególnych obiektów na jego terenach) budowa obiektu na jednej nieruchomości musiała pociągać za sobą budowę szeregu innych obiektów na innych nieruchomościach będących własnością innych podmiotów, warunkując tym samym możliwość budowy tego pierwszego. Za niedorzeczne z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju należy uznać więc narzucenie przez Radę bezwzględnego obowiązku projektowania i realizacji przez skarżącą parkingu podziemnego na terenie 002 KX, z wjazdami do niego znacznie oddalonymi od swoich nieruchomości, gdy będzie ona tylko miała zamiar zaprojektować i zrealizować na swoich nieruchomościach, tj. na terenie 001 U33, zabudowę zgodnie z planem miejscowym. Ukształtowanie wykonywania prawa własności nieruchomości w sposób, który wymusza zmianę sposobu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości sąsiednich, do których nie posiada się żadnych praw, nie znajduje żadnego usprawiedliwienia na tle jakichkolwiek potrzeb publicznych, a tylko takie potrzeby mogą leżeć u podstaw rzeczonego tu kształtowania. Rada zaś w sposób całkowicie niezasadny powiązała możliwość zabudowy terenu 001 U33, z obowiązkiem wcześniejszej, bądź jednoczesnej zabudowy terenu 002 KX.
Teren oznaczony symbolem U33 (na którym mieszczą się nieruchomości skarżącej) przeznaczony jest pod usługi hotelarskie, biurowe, handlowe, z pasażem usługowym oraz parkingami podziemnymi, z wyłączeniem m.in. dużych obiektów handlowych i serwisów samochodowych. Ustalenia z karty 002 (KX) mówią o placu ogólnodostępnym - ul. T. i fragment ul. B. - przeznaczonym wyłącznie dla ruchu pieszego, z parkingiem podziemnym i usługami zlokalizowanymi pod ziemią oraz w istniejących, zabytkowych obiektach. Działki skarżącej stanowią zwarty obszar umożliwiający realizację określonej w planie zabudowy z parkingiem podziemnym, jednakże pozostałe ustalenia tego planu nie przewidują skomunikowania tej zabudowy z istniejącą drogą publiczną (T., karta 002 XX), wymuszając dostęp wyłącznie przez nieistniejące parkingi podziemne zlokalizowane poza granicami tych działek - na terenach, do których skarżąca nie posiada żadnego tytułu prawnego, co stanowi rażące przekroczenie władztwa planistycznego w stosunku do nieruchomości skarżącej. W szczególności, że przedmiotowy parking podziemny pod T. pomimo upływu 20 lat od dnia uchwalenia planu miejscowego, w dalszym ciągu nie został zrealizowany.
Zdaniem strony skarżącej brak w uchwale ustaleń mówiących o innym sposobie tymczasowego zagospodarowania ul. T., zmiana terenu tej ulicy w teren placu ogólnodostępnego z parkingiem podziemnym oraz uzależnienie projektowania i realizacji określonej w planie zabudowy od jednoczesnego, bądź wcześniejszego przekształcenia ul. T. w tenże plac, jest wprost niezgodne z art. 4 pkt 8 i art. 29 ust. 1 u.d.p. W jej bowiem ocenie, w przypadku istniejącej drogi publicznej, skomunikowanie projektowanej i kolejno powstającej na bezpośrednio sąsiadującej z tą drogą nieruchomości zabudowy, w tym jej podziemnego parkingu, następuje poprzez lokalizację i kolejno budowę zjazdu na tę drogę, a nie poprzez przekształcanie tej drogi w plac ogólnodostępny z parkingiem podziemnym z wjazdami do niego. Ustalenia planu miejscowego nie mogą tym samym łączyć określonej w nim zabudowy z obowiązkiem realizacji niewymaganych dla tej zabudowy parkingów miejskich, ogólnodostępnych placów pieszych, czy też innych inwestycji na odrębnych nieruchomościach. Stosownie zaś do treści art. 1 u.d.p. w związku z art. 35 u.p.z.p. teren drogi publicznej może być wykorzystywany w sposób dotychczasowy do czasu zagospodarowania tego terenu zgodnie planem miejscowym, jeżeli plan ten nie ustala innego tymczasowego zagospodarowania terenu takiej drogi. Powoduje to możliwość połączenia komunikacyjnego z istniejącą drogą publiczną powstającej w jej rejonie zabudowy, w ramach korzystania z tej drogi w sposób określony w art. 1 u.d.p., a więc także możliwość budowy zjazdu realizującego to połączenie.
W konsekwencji zapisy planu miejscowego w obecnym jego brzmieniu uniemożliwiają skarżącej korzystanie z należących do niej nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem określonym w planie, bez jednoczesnego zaangażowania się w proces projektowo-inwestycyjny na sąsiednich, nienależących do niej nieruchomościach, co w żaden sposób nie daje się pogodzić z wymogami praworządności. Brak w przedmiotowym planie ustaleń, które by umożliwiały realizację zabudowy na nieruchomościach skarżącej także przed przekształceniem ul. T. w plac ogólnodostępny, czynią tę uchwałę nieważną w części, w jakiej realizację zabudowy uchwała ta uniemożliwia. Objęte skargą ustalenia skarżonego aktu prawa miejscowego naruszają podstawowe zasady sporządzania planów miejscowych oraz konstytucyjne wartości, takie jak praworządność, ochrona prawa własności i zasada proporcjonalności.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta, w imieniu której działa Prezydent Miasta Gdańska, wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że T. wraz z otoczeniem stanowi fragment obszaru wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 11 października 1947 r. jako układ urbanistyczny miasta G. w obrębie nowożytnych fortyfikacji, a także stanowi fragment obszaru uznanego decyzją Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 r. za pomnik historii jako G. - miasto w zasięgu obwarowań XVII wieku. Wartość krajobrazu kulturowego tego miejsca podkreśla fakt, że wraz z całym Głównym Miastem znalazło się w granicach planowanego parku kulturowego (Uchwała nr XVI/327/25 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie podjęcia prac nad utworzeniem parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Główne Miasto).
Jak podkreślił organ, rozwiązania uchwalonego w 2005 r. planu miejscowego były zgodne z ówczesną polityką przestrzenną miasta określoną w "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego miasta Gdańska", uchwalonym przez Radę Miasta Gdańska uchwałą nr XLII/1289/2001 z dnia 20 grudnia 2001 r. Kierunki zagospodarowania tego obszaru zostały podtrzymane w kolejnych edycjach Studium, uchwalanych kolejno w latach 2007 i 2018, a tym samym ustalenia przedmiotowego planu zachowały swoją aktualność. W sporządzanym aktualnie w G. projekcie planu ogólnego główne założenia rozwoju tego fragmentu miasta zostały również zachowane i odwzorowane w poszczególnych strefach planistycznych. Ranga T. jako istotnego elementu struktury Głównego Miasta wymaga szczególnej rozwagi i troski w procesie jego zagospodarowania. Z tego powodu przyszłość tego obszaru była szeroko dyskutowana na wielu forach i stanowiła przedmiot konkursów architektoniczno- urbanistycznych, mających na celu wypracowanie optymalnych rozwiązań przestrzennych zachowujących unikalne wartości kulturowe tego miejsca.
T. (teren 002-KX) oraz jego zachodnia pierzeja (mająca powstać w terenie 001-U33) są jednym z elementów kształtujących historyczny układ Głównego Miasta. W celu podwyższenia walorów użytkowych placu jako przestrzeni publicznej dostępnej tylko dla pieszych przewidziano rezygnację z ruchu kołowego na jego powierzchni i wprowadzenie parkingu podziemnego pod placem (teren 002-KX) oraz pod nowo projektowaną zabudową (teren 001-U33). Wykluczenie możliwości wjazdu samochodów na T. miało również na celu właściwe wyeksponowanie znajdujących się tu licznych historycznych obiektów, jak wpisane do rejestru zabytków: [...]-[...], a także wpisany do ewidencji zabytków T. Wjazd na płytę T. przez pojazdy zaopatrujące obiekty usługowe dopuszczono jedynie w godzinach nocnych. Natomiast dojazd taksówek oraz zaopatrzenia przez całą dobę przewidziano poprzez parking podziemny połączony windami z wyższymi kondygnacjami.
Przeniesienie ruchu samochodów pod ziemię było więc zabiegiem celowym, wynikającym z wyżej wymienionych uwarunkowań, adekwatnym do rangi przestrzeni publicznej T. oraz walorów projektowanej zabudowy przy jego zachodniej pierzei. Równocześnie ustalono wymóg połączenia komunikacyjnego parkingów podziemnych pod terenami 001-U33 i 002-KX w celu usprawnienia ruchu i umożliwienia dojazdu zarówno od strony T. (poza granicami planu), jak i od ulicy B. (teren 003-KD80). Zapisy planu umożliwiają niezależną w czasie budowę obydwu parkingów. W tym celu przewidziano dwa wjazdy do zespołu parkingów, zaproponowane w taki sposób, by możliwe było wybudowanie tylko jednego z nich z własnym wjazdem i wyjazdem, uwzględniając docelowe połączenie.
W piśmie procesowym z 12 grudnia 2025 r. skarżąca Spółka odniosła się do stanowiska Rady wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Podkreśliła, że przyjęte zapisy planu uniemożliwiają jej realizację budynku hotelowo-biurowo-usługowego z dwupoziomowym parkingiem podziemnym, który - zgodnie z założeniami planu - miałby zostać funkcjonalnie połączony z parkingiem publicznym pod T., a do czasu jego powstania posiadać bezpośrednie skomunikowanie z istniejącą drogą publiczną. Za niedopuszczalne uznać należy formułowanie ustaleń, które de facto wymuszają wstrzymanie się od zagospodarowania nieruchomości zgodnie z planem do czasu zrealizowania owych zamierzeń na terenach sąsiednich.
Ponadto skarżąca zauważyła, że teren T. posiada obecnie status drogi publicznej, co - stosownie do art. 1 u.d.p. - uprawnia skarżącą do korzystania z tego terenu w sposób określony w tym przepisie, w tym do zapewnienia obsługi komunikacyjnej planowanej, zgodnej z planem miejscowym, zabudowy swojej nieruchomości z tą drogą. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może zatem ustanawiać zakazu łączenia nieruchomości skarżącej z istniejącą na terenie T. jezdnią drogi publicznej poprzez zjazd, o którym mowa w art. 3 pkt 8 u.d.p., tak długo, jak długo droga publiczna na tym trenie istnieje. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 u.p.z.p., do czasu wybudowania przez Miasto G., pod powierzchnią T., przewidzianego w miejscowym planie parkingu podziemnego, dopuszczalne jest wykorzystywanie istniejącej w tym obszarze drogi publicznej w sposób dotychczasowy.
Rada twierdzi także, że celowe - wynikające z historycznych uwarunkowań rejonu - przeniesienie ruchu samochodowego pod ziemię uzasadnia uzależnienie realizacji inwestycji planowanej przez skarżącą od wcześniejszej lub równoległej budowy parkingu podziemnego pod T. bądź parkingów podziemnych na nieruchomościach sąsiednich, umożliwiających wyjazd z dwupoziomowego parkingu podziemnego pod zabudową skarżącej bezpośrednio na T. lub ul. B. Organ powołuje się też na wynikające z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. uprawnienie do kształtowania sposobu wykonywania prawa własności, lecz skarżąca stanowczo sprzeciwia się mechanizmowi, w którym możliwość wykonywania prawa własności do jej nieruchomości zostaje uzależniona od uprzedniej zmiany zagospodarowania terenów sąsiednich. Tym bardziej, że przez okres dwudziestu lat od wejścia w życie przedmiotowego planu, założenia urbanistyczne dotyczące otoczenia nieruchomości skarżącej pozostały martwe – w szczególności nie zrealizowano żadnego z projektowanych parkingów podziemnych z systemem wyjazdów na T. i ul. B. W tych okolicznościach dalsze utrzymywanie w obrocie prawnym zaskarżonych ustaleń planu pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego. Norma prawna prawa miejscowego, której realizacja przez określony podmiot oparta jest jedynie na niepewnym i odległym w czasie zdarzeniu przyszłym, zależnym wyłącznie od woli innych podmiotów, w tym publicznych, traci swój realny charakter, prowadząc do pozorności regulacji prawnej, w tym ochronnej funkcji tej regulacji.
Z kolei przerzucenie ciężaru realizacji celu publicznego, jakim jest przeniesienie ruchu drogowego pod powierzchnię placu T., na skarżącą, narusza zasadę proporcjonalności (art. 31 Konstytucji RP) - wymagającą doboru najmniej uciążliwych środków dla osiągnięcia celu planistycznego - oraz zasadę równego traktowania właścicieli nieruchomości, albowiem skarżąca ponosi negatywne konsekwencje niewykonania celu publicznego przez Miasto bądź zostaje zmuszona do jego realizacji. O ile bowiem cel w postaci ochrony zabytkowej przestrzeni T. jest słuszny, o tyle zastosowany środek - całkowite i bezterminowe uzależnienie możliwości połączenia nieruchomości skarżącej z jezdnią drogi publicznej od nieistniejącej inwestycji publicznej - jest w sposób oczywisty nieproporcjonalny. Środek ten przez niemal 20 lat nie doprowadził do żadnych rezultatów, zaś na jego skutek ograniczenie prawa własności skarżącej posunięte jest tak daleko, że narusza jego istotę (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), prowadząc w praktyce do skutku równoznacznego z niemającym żadnego uzasadnienia ograniczeniem w prawie do korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. uniemożliwienia zabudowy nieruchomości w sposób określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Zdaniem skarżącej trwający od niemal dwudziestu lat stan faktyczny, w sposób oczywisty godzi w wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Skarżąca ma bowiem prawo oczekiwać, że skoro plan miejscowy dopuszcza na jej nieruchomości konkretny rodzaj zabudowy, to istnieją realne i przewidywalne mechanizmy prawne umożliwiające realizację tego uprawnienia. Ustalenia planistyczne nie mogą nadawać uprawnień, wprowadzając jednocześnie regulacje uniemożliwiające korzystanie z nich.
Wreszcie Spółka zarzuciła, że wnosząc o oddalenie skargi Rada dokonała izolowanej wykładni literalnej zapisów własnego aktu prawa miejscowego, w całkowitym oderwaniu od reszty systemu prawnego, naruszając tym samym zasadę wykładni systemowej. Nie można bowiem poprzez jego ustalenia wyłączyć stosowania przepisów ustawowych, takich jak u.d.p., która w art. 29 przewiduje możliwość realizacji zjazdu jako podstawowego sposobu zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Taki sposób rozumienia uprawnień prawotwórczych organu samorządu terytorialnego tworzy normatywny impas, w którym prawo ustawowe staje się niemożliwe do zastosowania w zestawieniu z prawem miejscowym. W odniesieniu do nieruchomości skarżącej przepis art. 29 u.d.p. staje się zaś przepisem martwym i nieaplikowalnym.
Naruszono także zasady funkcjonalności aktu prawnego. Celem przedmiotowego planu miejscowego było zarówno umożliwienie powstania nowej określonej w tym planie zabudowy, jak i ochrona wartości historycznych rejonu P., jednak pierwszy z tych celów przez czas nieokreślony jest niemożliwy do osiągnięcia. Prawidłowe w tym względzie podejście powinno zmierzać do harmonizacji wszystkich celów i założeń planu miejscowego, przy niezależnej czasowo ich realizacji, a nie do całkowitego poświęcenia jednego, do czasu realizacji innego.
Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że kwestionuje ona zawarty w planie miejscowym nakaz połączenia jej parkingu podziemnego z parkingiem mającym powstać na T. i podniósł, że w jej ocenie plan powinien dopuszczać skomunikowanie nieruchomości skarżącej z istniejącym układem drogowym, czego obecnie zaskarżane przepisy nie realizują. Według skarżącej, zgodnie z planem, jej nieruchomości nie mają żadnego dostępu do drogi publicznej.
Odnośnie terenu 004KD83 pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że według skarżącej wyjazd na tę stronę jest faktycznie niemożliwy do wykonania, ponieważ zapisy planu przewidują, iż komunikacja nieruchomości skarżącej - z budynku dwukondygnacyjnego z garażem podziemnym, może odbywać się wyłącznie wyjazdami podziemnymi w stronę ulicy B. i t. przez teren oznaczony w planie 001 U33 oraz teren 002 KX poprzez parking podziemny pod T. Wynika to z zapisów planu 001 U33 pkt 9.1 i pkt 9.2. oraz karty 002 KX pkt 3 oraz pkt 9.1. i 9.2. tej samej karty.
Pełnomocnik stwierdził też, że plan miejscowy godzi w art. 35 u.p.z.p., ponieważ uniemożliwia Spółce jakiekolwiek korzystanie z T. i dojazd do jej nieruchomości przez ten T., w szczególności do planowanej inwestycji, która jest przewidziana przez ten plan. Dodał, że skarżąca jedynie rozmawiała z Miastem o realizacji inwestycji, żadnych formalnych wniosków, w tym wniosku o pozwolenie na budowę nie składała. Skarżąca przedstawiła urzędnikom projekt wniosku o pozwolenie na budowę oraz plany inwestycyjne w Biurze Rozwoju Miasta Gdańska oraz w Wydziale Architektury i otrzymała informację, że pozwolenie nie zostanie wydane, ponieważ plan miejscowy przewiduje skomunikowanie nieruchomości skarżącej poprzez garaże podziemne, które nie istnieją. W tym projekcie było założenie, że komunikacja będzie przebiegała po T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dale jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego.
Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm. dalej jako u.s.g.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), której art. 17 ust. 2 stanowi, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (p.p.s.a. – przypis Sądu), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (u.s.g. – przypis Sądu), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W niniejszej sprawie zatem zastosowanie znalazły przepisy p.p.s.a. i u.s.g. w brzmieniu obowiązującym przed wskazaną nowelizacją, co było uzasadnione faktem, że zakażona uchwała została podjęta w dniu 28 kwietnia 2025 r. W konsekwencji, skargę należało poprzedzić wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, i wnieść do Sądu w terminie wynikającym z art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu sprzed nowelizacji. Powyższe wymogi formalne zostały w niniejszej sprawie spełnione, a co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy.
L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na uchwałę nr XXXVII/1242/05 Rady Miasta Gdańska z 28 kwietnia 2005 r. r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieście rejon Targu Węglowego w mieście Gdańsku, kwestionując zapisy karty terenu 001 U33 w zakresie pkt 9.1 i 9.2, karty terenu 002 KX w zakresie pkt 3, pkt 9.1 i pkt 9.2, dotyczących działek [...]-[...], położonych w G. przy ul. T. i W.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek stanowiących przedmiot własności (działka nr [...]) i użytkowania wieczystego (działki nr [...] i [...]) skarżącej Sąd zważał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm., uwzględniając brzmienie obowiązujące w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały), dalej jako u.p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Kontrola sądu administracyjnego w tym przedmiocie nie może więc dotyczyć celowości czy słuszności dokonywanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozstrzygnięć, lecz ogranicza się jedynie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej przepisami u.p.z.p. procedury planistycznej. Stosownie bowiem do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej wyłącznie pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd - uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Kontrola sądowo-administracyjna dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego aktem prawa miejscowego, sprawowana jest na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowiącego, że istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Tak więc rozstrzygnięcia sądu administracyjnego stwierdzające nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są wydawane w przypadku zajścia co najmniej jednej z podstaw nieważności wymienionych
w art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Jak wynika z treści art. 28 ust. 1 u.p.z.p. podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części stanowi jedynie istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy, dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast pojęcie trybu postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu (por. wyrok NSA z 25 maja 2009 r., sygn. II OSK 1778/08, Baza Orzeczeń LEX nr 574411, teza 1). W odniesieniu do planu miejscowego, jego zawartość (część tekstową i graficzną) określają przepisy art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., przedmiot określa art. 15 ust. 2 - 3, natomiast standardy dokumentacji określa wydawane na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenie. W tym przypadku rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1587) – dalej jako "rozporządzenie".
Z powyższego wynika więc, że nie każde naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności zapisów planu, lecz tylko naruszenie, które ma charakter istotnego. Co więcej, ww. naruszenia i merytoryczna kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu, a ewentualne uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego. Aby więc kontrola ta była możliwa, skarżący musi w pierwszej kolejności wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną.
Sąd był zatem zobowiązany w pierwszej kolejności do zweryfikowania dopuszczalności skargi w kontekście art. 101 ust. 1 u.s.g., który w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Badając powyższe uwarunkowania skargi w niniejszej sprawie Sąd uznał, że doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącej, wynikającego z prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego wskazanych w skardze działek, położonych na terenie objętym kwestionowanym planem. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 233 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r., poz. 1071), w skrócie k.c., w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Uzyskanie prawa użytkowania wieczystego gruntu przyznaje użytkownikowi wieczystemu szerokie uprawnienia w stosunku do nieruchomości gruntowych, zbliżone do uprawnień właścicielskich, lecz z istoty węższe od własności, które to uprawnienia mogą być wykonywane w granicach z art. 233 k.c. (prawo korzystania z gruntu wraz z jego częściami składowymi, pobieranie pożytków oraz innych dochodów z gruntu, możliwość rozporządzania przysługującym prawem – obciążanie użytkowania wieczystego niektórymi prawami rzeczowymi: hipoteką, użytkowaniem, a także służebnościami oraz prawami obligacyjnymi; zob. komentarz do art. 233 k.c. w: Balwicka - Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2023).
Natomiast zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną danego podmiotu gdy wywołuje dla niego negatywne następstwa prawne np. przez zniesienie, ograniczenie, czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawniania lub interesu prawnego, który musi być konkretnym, indywidualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 790/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1212683, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., sygn. SK 30/02, OTK ZU 8/A/2003/84 i z 16 września 2008 r. sygn. SK 76/06, OTK-A 2008/7/121). Interes prawny skarżącego musi zostać zatem naruszony w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków i naruszenie to musi występować zarówno w momencie podjęcia kwestionowanej uchwały, jak i w momencie jej zaskarżenia, a nie dopiero w przyszłości. Interes prawny musi być zatem aktualny. Nie może to być interes prawny przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny ale musi być rzeczywiście istniejący (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II SA/Łd 1438/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Musi to być również interes o charakterze osobistym tj. własny, zindywidualizowany i konkretny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2010 r., sygn. II SA 1410/01, Baza Orzeczeń LEX nr 53376).
Należy też dodać, że nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Również samo stwierdzenie przez Sąd naruszenia postanowieniami planu interesu prawnego właściciela lub użytkownika gruntu nie jest tożsame z przesądzeniem bezprawności tego naruszenia, tj. tego, że kwestionowane skargą postanowienia planu są prawnie wadliwe (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2970/17). Stwierdzenie tego naruszenia otwiera bowiem dopiero drogę do dokonania przez Sąd merytorycznej kontroli legalności kwestionowanych postanowień planu, tj. do oceny czy ujawnione naruszenie przez gminę interesu prawnego danego podmiotu zostało dokonane z poszanowaniem zasad porządku prawnego. Jak już wskazano gmina, jako dysponent władztwa planistycznego, ustala w planie miejscowym zasady zagospodarowania przestrzennego na jej obszarze, a zatem jest uprawniona do kształtowania tam sposobu wykonywania przez właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości ich praw poprzez dopuszczenie możliwości realizowania tylko niektórych z potencjalnie możliwych sposobów zagospodarowania nieruchomości. Realizowanie przez gminę powyższych kompetencji będzie w znacznej liczbie przypadków łączyło się z naruszeniem interesu ww. osób (poprzez wkraczanie w różnym zakresie w prawo własności czy też użytkowania wieczystego), co jest działaniem dopuszczalnym, o ile nie przekracza granic zakreślonych prawem.
Dlatego też obowiązek Sądu do uwzględnienia skargi na uchwałę organu gminy powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2017 r. sygn. II OSK 2298/15).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżony plan miejscowy narusza interes prawny skarżącej jako właścicielki działki nr [...] (KW nr [...]) i jako użytkownika wieczystego działek nr [...] ([...]) oraz [...] ([...]), dla których zaskarżony plan ustala przeznaczenie 001 U33 (teren usług – hotelarskich, biurowych, handlowych z pasażem usługowym i parkingami podziemnymi) oraz określa zasady dotyczące systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (pkt 9.1 i 9.2.). Do tych reguł skarżąca będzie musiała dostosować swoje plany inwestycyjne, w szczególności dostosować dojazd do planowanego hotelu oraz zaprojektować parkingi podziemne, które w przyszłości będą musiały zostać połączone z przewidzianym planem parkingiem podziemnym na sąsiednim terenie oznaczonym w planie symbolem 002 KX.
Powyższe świadczy o dopuszczalności niniejszej skargi, lecz nie przesądza kwestii jej zasadności, gdyż - jak wskazano powyżej, stwierdzone naruszenie interesu prawnego przysługującego stronie skarżącej musi być jeszcze związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. W tym zaś zakresie Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane zapisy uchwały nie naruszają tego porządku. Przede wszystkim, dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w części ustaleń planu dotyczących nieruchomości, do których skarżąca posiada tytuł prawny, Sąd nie stwierdził istotnych naruszeń trybu sporządzania planu skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. Nie dostrzegł także istotnych naruszeń zasad sporządzania planu miejscowego, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności, w szczególności uznał, że uchwalając go Rada nie przekroczyła przysługującego jej władztwa planistycznego.
Należy bowiem zauważyć, że zaskarżona karta 001 U33 przewiduje na działkach skarżącej tereny wskazanych usług z parkingami podziemnymi, zaś pkt 9.1 i 9.2 tej karty precyzują dostępność drogową od ulic: W. i T. (poza granicami planu), wjazdy do parkingu od ul. T. oraz
z ul. B., a także wskazują na:
a) obligatoryjny parking podziemny zlokalizowany pod nowo projektowaną zabudową; konstrukcja parkingu pod zabudową musi umożliwić dobudowanie parkingu pod placem ogólnodostępnym T. (teren 002) oraz połączenia komunikacyjne pomiędzy wszystkimi parkingami;
b) wszystkie zjazdy do parkingu zlokalizowane na terenach 001 i 003 muszą być dostępne z wszystkich miejsc parkingowych zlokalizowanych na terenach 001 i 002;
c) w północnej części zabudowy należy zlokalizować zjazd do parkingu podziemnego, w miejscu oznaczonym na rysunku planu symbolem - zjazdy, umieszczonym w parterze zabudowy o szerokości maksymalnej 7,90 m;
d) minimalna powierzchnia parkingu podziemnego - 60% powierzchni działki;
e) do realizacji na terenie, zgodnie z paragrafem 5 niniejszej uchwały.
Z kolei zapisy karty terenu 002 KX, do której odwołują się regulacje terenu 001 U33, przewidują dostępność drogową do parkingu podziemnego poprzez wjazdy
z ul. B. i T. oraz dojazd zaopatrzenia do zabudowy przy T. poprzez ul. B. i od T. na płytę T. jedynie w godzinach nocnych, dojazd taksówek oraz zaopatrzenie poprzez parking podziemny przez całą dobę (pkt 9.1) oraz parking (pkt 9.2.):
a) konstrukcja parkingu pod przestrzenią placu musi umożliwić połączenia komunikacyjne z parkingiem pod zabudową T. (teren 001);
b) wszystkie zjazdy do parkingu zlokalizowane na terenach 001 i 003 muszą być dostępne ze wszystkich miejsc parkingowych zlokalizowanych na terenach 001 i 002;
c) zasięg parkingu podziemnego zostanie ustalony po wykonaniu wyprzedzających badań archeologicznych i hydrogeologicznych;
d) elementy parkingu podziemnego wyprowadzone na powierzchnię T. mogą w minimalnym stopniu zakłócać integralność powierzchni placu; czerpnie powietrza, zejścia do parkingów można lokalizować wyłącznie w obszarach ograniczonych liniami podziału wewnętrznego i oznaczonych na rysunku planu symbolami literowymi "b", z tym, że w obszarze wyznaczonym w sąsiedztwie B. i K. dopuszcza się jedynie lokalizację zejść;
e) parking podziemny do dwóch kondygnacji.
Zdaniem skarżącej powyższe zapisy powodują, że jej uprawnienia inwestorskie związane z działkami nr [..]-[..] są w sposób niedopuszczalny naruszone, bowiem realizacja planowanej zabudowy uzależniona jest od wykonania parkingu podziemnego na terenie 002 KX. Jak wskazuje skarżąca, na skutek przyjętych rozwiązań planistycznych dostęp do ww. działek od strony T. jest możliwy wyłącznie przez nieistniejące parkingi podziemne pod T., zaś do czasu realizacji tego parkingu przestrzeń T. przeznaczona jest wyłącznie do ruchu pieszego, bez wskazania tymczasowych dojazdów do nieruchomości Spółki od strony tego T. Zatem realizacja planów inwestycyjnych Spółki jest uzależniona od równoległego bądź wcześniejszego zaprojektowania i wykonania na nieruchomościach sąsiednich parkingu podziemnego pod placem ogólnodostępnym (T.) i skomunikowania inwestycji strony z tym parkingiem. Jednakże, w ocenie Sądu, powyższe zapisy planu nie wywołują takich skutków, jakie wywodzi z nich Spółka i nie stanowią one przekroczenia władztwa planistycznego przez organ uchwałodawczy.
Przede wszystkim Sąd uznał, że narzucenie w planie obligatoryjnego parkingu podziemnego dla zabudowy na działkach skarżącej jest dopuszczalnym sposobem kształtowania ładu przestrzennego przez gminę, a przy tym nie narusza w sposób niedopuszczalny prawem uprawnień właścicielskich. Wprawdzie w pewien sposób ogranicza to inwestora w rozwiązaniach związanych z zapewnieniem miejsc postojowych dla planowanej zabudowy, lecz nie jest to rozwiązanie, które zupełnie uniemożliwia właścicielowi rozporządzanie nieruchomością w celach budowy. Ponadto w aktualnych uwarunkowaniach urbanistycznych, w szczególności (tak jak w tej sprawie) w centrach miast, które są już gęsto zabudowane, oraz przy konieczności zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc postojowych dla użytkowników usług, parkingi podziemne stają się pewnego rodzaju regułą.
Także zapis wprowadzający obowiązek połączenia parkingu pod zabudową na działkach inwestora z parkingiem pod T. nie stanowi o przekroczeniu władztwa planistycznego, gdyż nie uniemożliwia to skarżącej zabudowy jej działek w sposób zgodny z ustaleniami planu dla tego terenu. W szczególności – wbrew twierdzeniom skarżącej, wymóg takiego połączenia nie oznacza, że zabudowa na działkach Spółki może powstać dopiero po zrealizowaniu parkingu podziemnego pod T. lub równocześnie z tym parkingiem. Inwestycje właściciela (użytkownika wieczystego) działek znajdujących się na terenie 001 U33 nie są bowiem uzależnione od inwestycji na innych działkach. Jak oświadczyła Rada w odpowiedzi na skargę, a Sąd to ustalenie potwierdza, zapisy planu umożliwiają niezależną w czasie budowę obydwu parkingów (pod T. i pod zabudową na działkach skarżącej)
i w tym celu przewidziano dwa wjazdy do zespołu parkingów zaproponowane w taki sposób, by możliwe było wybudowanie tylko jednego z nich z własnym wjazdem i wyjazdem, uwzględniając docelowe połączenie.
Także w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w odniesieniu do uwagi wnoszonych po wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu Rada wskazała, że parkingi pod projektowaną zabudową (teren 001) i pod płytą T. (teren 002) mogą funkcjonować niezależnie. Zapisy planu umożliwiają niezależną w czasie budowę obydwu parkingów. Nie jest ustalona kolejność wznoszenia tych parkingów.
Ponadto Rada szczegółowo wyjaśniła historyczną wartość tych terenów wskazując, że T. wraz z otoczeniem stanowi fragment obszaru wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 11 października 1947 r., jako układ urbanistyczny miasta G. w obrębie nowożytnych fortyfikacji, a także stanowi fragment obszaru uznanego decyzją Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 r. za pomnik historii jako Gdańsk - miasto w zasięgu obwarowań XVII wieku. Wartość krajobrazu kulturowego tego miejsca podkreśla fakt, że wraz z całym Głównym Miastem znalazł się w granicach planowanego parku kulturowego (Uchwała nr XVI/327/25 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie podjęcia prac nad utworzeniem parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Główne Miasto). Ranga T. jako istotnego elementu struktury Głównego Miasta wymaga szczególnej rozwagi i troski w procesie jego zagospodarowania. Z tego powodu, dla podwyższenia walorów użytkowych placu jako przestrzeni publicznej dostępnej tylko dla pieszych, przewidziano rezygnację z ruchu kołowego na jego powierzchni i wprowadzenie parkingu podziemnego pod placem (teren 002-KX) oraz pod nowoprojektowaną zabudową (teren 001-U33). Wykluczenie możliwości wjazdu samochodów na T. miało również na celu właściwe wyeksponowanie znajdujących się tu licznych historycznych obiektów, jak wpisane do rejestru zabytków: [..]-[..], a także wpisany do ewidencji zabytków T. Wjazd na płytę T. przez pojazdy zaopatrujące obiekty usługowe dopuszczono jedynie w godzinach nocnych. Natomiast dojazd taksówek oraz zaopatrzenia przez całą dobę przewidziano poprzez parking podziemny połączony windami z wyższymi kondygnacjami.
Przeniesienie ruchu samochodów pod ziemię było więc zabiegiem celowym, wynikającym z wyżej wymienionych uwarunkowań, adekwatnym do rangi przestrzeni publicznej T. oraz walorów projektowanej zabudowy przy jego zachodniej pierzei.
Mając to na uwadze Sąd stwierdza, że ani zapisy karty terenu 001 U33 pkt 9.2, jak i karty 002 KX pkt 9.1 i 9.2 w zakresie w jakim przewidują obowiązek wybudowania parkingu pod zabudową na działkach Spółki i połączenia go z parkingiem podziemnym pod płytą T. nie blokują zabudowy tych działek zgodnie z przeznaczeniem planistycznym (hotel) i nie uzależniają tej zabudowy od realizacji parkingu podziemnego na działkach sąsiednich. Zatem tego rodzaju ograniczenie właściciela w sposobie zapewnienia miejsc postojowych poprzez obowiązek wybudowania parkingu podziemnego, nie zostało dokonane z przekroczeniem władztwa planistycznego, gdyż uchwalając tego typu rozwiązania Rada dokonała ważenia interesu publicznego (ochrona historycznego układu urbanistycznego, wyeksponowanie historycznych obiektów) i interesu prywatnego (prawo właścicieli działek objętych planem do zabudowy). Przyjęte rozwiązanie dotyczące przeniesienia miejsc postojowych pod ziemię było zabiegiem koniecznym ze względu na rangę przestrzeni publicznej T. oraz zamysł wyeksponowania historycznych obiektów znajdujących się w jego otoczeniu.
Należy też stwierdzić, że przyjęte rozwiązania spełniają przy tym wymóg
z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym wprowadza się zasady kształtowania krajobrazu oraz ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej. Kontrolowane zapisy stanowią bowiem element szerszej wizji urbanistycznej Miasta, gdzie ważne historycznie i zabytkowo miejsca chroni się przed ruchem kołowym tak, aby najlepiej wyeksponować ich walory zarówno dla mieszkańców, jak i turystów, bez zgiełku samochodowego. W tym celu plan wykluczył z ruchu kołowego płytę T., a w związku z tym konieczne było również przeorganizowanie kwestii dojazdu do nieruchomości znajdujących się przy zachodniej pierzei T. Konieczność wyłączenia placu T. z ruchu kołowego i przeniesienie parkingu pod ziemię związana jest także z niekorzystnym mikroklimatem tego fragmentu miasta, spowodowanym dużą utwardzoną powierzchnią, nieprzepuszczalną dla wód opadowych, zamkniętą pierzejami od strony wschodniej i zachodniej, oraz brakiem zieleni. Powyższe służy więc również ochronie środowiska i przyrody, zaś zasady dotyczące ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu są również obowiązkowo określane w planie miejscowym (art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p.).
Sąd uznał także, że nie stanowi naruszenia władztwa planistycznego to, iż na skutek wyłączenia z ruchu kołowego płyty T., dojazd do zabudowy na działkach skarżącej nie będzie odbywał się od tej strony. Wbrew też twierdzeniom skarżącej nie jest tak, że zabudowa na jej działkach może być skomunikowana wyłącznie przez parking podziemny pod placem ogólnodostępnym (płyta T.) mający powstać w miejscu drogi na tym terenie, a brak realizacji tego placu powoduje, że zabudowa pozbawiona jest komunikacji z drogą publiczną.
Odnosząc się do tych zarzutów Sąd zauważa, że zgodnie z zapisami karty 001 U33 pkt 9.1, dostępność drogowa do tego terenu jest zapewniona od ulic: W.. i T. (poza granicami planu). Ponadto, w karcie terenu 004 KD 83 - fragment ulicy głównej – W., chodnik wraz z zatoką dla autobusów podjeżdżających pod hotel oraz fragmentem pasażu podziemnego, w pkt 4.5 wskazano jako parametry i wyposażenie: dostępność do terenów przyległych - dojazd do hotelu. W pkt 4.6 wskazano natomiast wyposażenie - torowisko tramwajowe, chodniki, zatoki dla autobusów, tunel pieszy w podziemiu, zatoka dla krótkotrwałego postoju dla autokarów i taksówek obsługujących hotel. Wskazano także (pkt 8.2), że ww. zapisy mają zapewnić m.in. "uzyskanie (...) bezpiecznego dojazdu do hotelu.".
Z powyższego wynika zatem jasno, że zabudowa na terenie 001 U33, w tym na działkach skarżącej, zgodna z przeznaczeniem ustalonym w karcie tego terenu, zgodnie z ustaleniami planu miejscowego będzie miała zapewniony dostęp drogowy – zarówno dla ruchu pieszego, jak i kołowego - od strony ulicy W. Samo zaś wskazanie w planie, że dojazd do nieruchomości ma odbywać się od innej strony niż dotychczas, w związku z uporządkowaniem przestrzeni T. i ochroną wartości historycznych tego obszaru, nie jest przekroczeniem władztwa planistycznego.
Odnośnie zaś zarzutów skarżącej dotyczących konieczności jednoczesnej budowy parkingu podziemnego pod zabudową na działkach [..]-[..] oraz parkingu pod T., należy wskazać, że - wbrew twierdzeniom Spółki, plan nie uzależnia realizacji parkingów podziemnych pod jej zabudową od niepewnej budowy parkingu ogólnodostępnego pod T. Z zapisów planu miejscowego wynika jedynie (U33 pkt 9.2 lit. a), że parking podziemny zlokalizowany pod nowo projektowaną zabudową na jej terenie musi mieć taką konstrukcję, która będzie umożliwiała dobudowanie parkingu pod placem ogólnodostępnym T. (teren 002) oraz połączenia komunikacyjne pomiędzy wszystkimi parkingami.
Jako dopuszczalne należy także ocenić zapisy planu miejscowego dotyczące dostępności drogowej dla zaopatrzenia zabudowy na terenie 001 U33. W tym zakresie dopuszczono w planie wjazd przez T. z tym ograniczeniem, że jest to możliwe jedynie w godzinach nocnych (KX pkt 9.1 lit. b). W ten sposób z jednej strony zabudowa na terenie 001 U33 zachowała dotychczasową dostępność dla zaopatrzenia po płycie T., a jednocześnie dostęp ten nie narusza celów, jakie przyświecały przeznaczeniu obszaru płyty T. na plac ogólnodostępny wydzielony dla ruchu pieszego. Stanowi to o wyważeniu interesu prywatnego właścicieli działek przylegających do T. i interesu publicznego.
Mając to na uwadze Sąd uznał, że gmina - realizując zadanie własne w zakresie kształtowania i dbałości o ład przestrzenny, ukształtowała zaskarżone postanowienia planu w sposób służący wprowadzeniu funkcji centrum kulturalno-usługowego Głównego Miasta i Śródmieścia historycznego, wyeksponowaniu wartości historycznych placu i otaczającej go zabudowy oraz uporządkowaniu przestrzeni T., jednocześnie z zachowaniem uprawnień właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości zlokalizowanych na terenie 001 U33 do ich zabudowy. Uchwałodawca gminny wyważył interes publiczny, przejawiający się w ochronie historycznie i architektonicznie ważnego dla Miasta obszaru, oraz interes prywatny związany z prawem do zabudowy działek skarżącej. Należy bowiem zauważyć, że plan miejscowy wprost dopuszcza na działkach nr [..]-[..] zabudowę usługową, w tym hotel, co niewątpliwie jest rozwiązaniem korzystnym dla podmiotu posiadającego prawo do ich zabudowy, gdyż np. hotel w tej lokalizacji będzie atrakcyjny turystycznie. Zatem uchwałodawca nie pozbawił strony możliwości inwestowania na tych nieruchomościach, a jedynie ograniczył jej swobodę w zakresie wyboru kierunków komunikacji drogowej i rozwiązań parkingowych. Nie są to jednak – jak wykazano – rozwiązania wykluczające możliwość zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości zgodnie z ich planistycznym przeznaczeniem.
W niniejszej sprawie brak jest więc podstaw do stwierdzenia, by interes skarżącej naruszono w sposób niezasadny i nadmierny, w tym z naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności (art. 64 ust. 1 i ust. 3) oraz z przekroczeniem wyznaczonych granic ingerencji władz publicznych w sferę konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP). Zakres ingerencji Rady Gminy w prawo własności i prawo użytkowania wieczystego skarżącej do działek nr [..]-[..]. objętych w planie jednostką 001 U33 nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach wyznaczonych prawem gminy do władczego rozstrzygania o zasadach kształtowania ładu przestrzennego. Zakres ograniczeń praw skarżącej związanych z ww. nieruchomościami nie wykracza poza to, co konieczne dla ochrony wartości historycznych i architektonicznych T. oraz otaczającej go zabudowy, a także dla realizacji urbanistycznej wizji wprowadzenia nowego zagospodarowania jakościowego i estetycznego w celu wzmocnienia funkcji centrum kulturalno- usługowego Głównego Miasta i Śródmieścia historycznego.
Rację ma przy tym skarżąca, że zgodnie z art. 35 u.p.z.p. teren, którego przeznaczenie plan miejscowy zmienia, może być wykorzystywany w sposób dotychczasowy (a więc w tym przypadku ul. T. jako droga publiczna) do czasu jego zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie tym ustalono inny sposób jego tymczasowego zagospodarowania (co w niniejszym przypadku nie nastąpiło). Jednak treść tego przepisu, podobnie jak przywoływane przez skarżącą normy ustawy o drogach publicznych, nie obligują Rady do tego aby w planie miejscowym musiała z tego względu zapewnić nieruchomościom skarżącej dostęp do tej drogi publicznej (ul. T.), skoro przyjęła inne rozwiązania komunikacyjne dla tych działek opisane powyżej, zapewniające im dostęp do drogi publicznej tj. ul. W.
Z tych też przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące tego, że zaskarżona uchwała nie pozwala na zaprojektowanie i realizację przewidzianej w planie zabudowy na nieruchomościach skarżącej z obligatoryjnym pod nią parkingiem podziemnym do czasu wybudowania parkingu podziemnego pod T., ponieważ oba te parkingi mogą być realizowane oddzielnie, a nieruchomość skarżącej – składająca się z trzech działek ewidencyjnych, ma zapewniony dostęp do drogi publicznej. Kwestia zaś tego, czy planowana przez Spółkę zabudowa uzyska pozwolenie na budowę pozostaje poza zakresem oceny w niniejszej sprawie, gdyż ewentualna decyzja odmowna będzie podlegała odrębnej kontroli sądowej i w tym postępowaniu Sąd oceni, czy organ właściwie odczytał zapisy planu dotyczące skomunikowania inwestycji z drogami publicznymi.
Zaskarżone zapisy planu miejscowego nie naruszają więc przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym art. 15 ust. 2 pkt 2, pkt 5, pkt 9 i pkt 10 u.p.z.p. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p., a także wskazywanych przez skarżącą przepisów szczególnych, w tym z ustawy o drogach publicznych (art. 4 pkt 8 i art. 29 ust. 1 u.d.p.).
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło