II SA/Gd 651/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W złożonym wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją non profit, działającą w strefie pożytku publicznego. Jedyne wpływy Stowarzyszenia pochodzą ze składek członkowskich i darowizn osób prywatnych, są one w całości przeznaczane na działalność statutową. Wydatki Stowarzyszenia stanowią głownie opłaty sądowe, opłaty pocztowe, opłaty bankowe, biuro rachunkowe, usługi prawne, badania skażenia środowiska. W chwili obecnej Stowarzyszenie zobowiązane jest do zapłaty za obsługę prawną i księgową kwoty 2.218 zł, zaś na rachunku pozostaje kwota 361 zł. W takiej sytuacji Stowarzyszenie wskazuje, że nie posiada środków na uiszczenia opłaty od skargi oraz pokrycie obsługi prawnej koniecznej do sporządzenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że zawarte w tymże wniosku oświadczenia wnioskującego Stowarzyszenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z 15 listopada 2013 r. wezwano je do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów, m.in. poświadczonych za zgodność ksiąg rachunkowych wraz ze sprawozdaniem finansowym za rok 2012, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez Stowarzyszenie rachunków bankowych z ostatnich sześciu miesięcy, wskazania ilości członków wchodzących w skład Stowarzyszenia, przedłożenia uchwały dotyczącej wysokości składki członkowskiej, wskazania ile osób uiściło należne składki w 2013 r., ile osób zalega, jakie czynności podjęło Stowarzyszenie celem wyegzekwowania uiszczenia ewentualnych zaległych składek, wskazania jakie dodatkowe (poza składkami) środki uzyskało Stowarzyszenie w 2013 r. oraz na co zostały środki wydatkowane. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Stowarzyszenie nie nadesłało żadnych dokumentów ani żadnych wyjaśnień. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Osoby prawne i pozostałe jednostki organizacyjne, podobnie jak osoby fizyczne, mogą ubiegać się o przyznanie im prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i/lub ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), bądź w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1ustawy). Zasadą jest, że każdy wnoszący skargę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty postępowania w swojej sprawie, a tylko brak środków finansowych i majątku może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia (w całości lub w pewnym zakresie). Należy więc zaznaczyć, że podstawą przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja finansowa strony, która obiektywnie nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie tych kosztów. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody, brak majątku i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną, przy największej staranności, nie mogą ponieść tych kosztów. Zauważyć należy, że mimo wezwania referendarza, zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją finansową Stowarzyszenia w istocie uchyliło się ono od przedstawienia dokumentacji. Wnioskująca strona nie wykonała zarządzenia, którym została wezwana do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Stowarzyszenie nie przedstawiło istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winno się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczym. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Konkludując powyższe, nie sposób uznać, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego przekraczały możliwości płatnicze skarżącego Stowarzyszenia. W świetle powyższych informacji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.