II SA/Gd 652/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędzia WSA Wanda Antończyk Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 października 2002 r., nr [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia 29 października 2002. nr [...] podjętą na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 kpa odmówił nieodpłatnego nabycia 16/100 udziału w prawie własności nieruchomości położonej w S. przy ul. P. [...], stanowiącej działkę nr [...] obszaru [...] m2, karta mapy nr [...], objętej księgą wieczystą Kw [...] – przez W. i K. B. współużytkowników wieczystych. Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie została nadana w trybie osadnictwa rolnego lecz oddana we współużytkowanie wieczyste W. i K. B. (następcom prawnym L. i D. S. ) – właścicielom lokalu nr [...] – zgodnie z ustawą z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) na podstawie aktu notarialnego z dnia 27 października 1997r. Rep. [...]. Te ustalenia spowodowały, że organ pierwszej instancji ocenił, iż W. i K. B. nie spełniają przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (dz. U. Nr 113,poz.1209), albowiem Zdaniem organu I instancji przepisy powołanej wyżej ustawy dotyczą nieruchomości stanowiących gospodarstwa rolne oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolnego na Ziemiach Odzyskanych na mocy dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W. i K. B. podnosząc, że nie zgadzają się z decyzją. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 czerwca 2003r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. art. 1 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. w zakresie jego błędnej wykładni co do zakresu przedmiotowego ustawy. W ocenie organu odwoławczego błędna jest wykładnia powyższego przepisu prowadząca do wniosku, że ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych, nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem organu odwoławczego należy przyjąć, że odwołanie się w art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy do dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych miało na celu jedynie wskazanie zasięgu terytorialnego na jakim ustawa ta ma zastosowanie. Organ odwoławczy podniósł, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, lecz sentencja decyzji o odmowie nabycia prawa własności jest zgodna z prawem. Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stosując wykładnię gramatyczną, z treści przepisu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. wynika, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności (współwłasności) nieruchomości przysługuje tym osobom fizycznym, którym zarówno w dniu 26 maja 1990r. jak i w dniu 24 października 2001r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Następcą prawnym, o którym mowa w art. 1 ust. 2 jest tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego od osób kwalifikujących się w świetle art. 1 ust. 1 do wystąpienia o nieodpłatne nabycie, to jest będących użytkownikami wieczystymi w datach wymienionych w ustawie, po dniu 24 października 2001r. Zatem W. i K. B. nie spełniają tej przesłanki, ponieważ nie byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w dacie 26 maja 1990r., nie są również następcami prawnymi osoby, która była jej użytkowaniem wieczystym w dniach 26 maja 1990r. oraz 24 października 2001r. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że sentencja decyzji organu pierwszej instancji odpowiada prawu i postanowiło utrzymać w mocy tę decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. i K. B. podnieśli, że interpretacja prawna ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest niezgodna z intencjami i wolą ustawodawcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2005r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1233/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawieart.125 § 1 pkt 1 p.s.a. zawiesił postępowanie ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie dotyczące skargi konstytucyjnej o stwierdzenie niezgodności art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lica 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności z art. art. 2,21 ust. 2, 64 ust. 2, 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2006r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1233/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podjął zawieszone postępowanie ze względu na to, że postępowanie przed Trybunałem zostało umorzone ze względu na wejście w życie nowej ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459), która uchyliła ustawę z dnia 26 lica 2001r. Sprawa została wpisana pod nowy numer II SA/Gd 652/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja narusza prawo. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wadliwej interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Wymieniony wyżej przepis art. 1 ust. 1 w dacie orzekania przez oba organy miały brzmienie następujące: osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy to jest 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 ze zm.) zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Stosownie do ust. 2 cytowanego wyżej przepisu roszczenie to przysługuje także następcom prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Jak wynika z niespornych okoliczności sprawy skarżący od dnia 22 września 1992r. są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej w S., przy ul. P. [...], stanowiącej działkę nr [...] obszaru [...] m2, karta mapy nr [...], objętej księgą wieczystą Kw [...]. Poprzednicy prawni skarżących – L. i D. S. wpisani byli jako użytkownicy wieczyści opisanej nieruchomości w Księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. na podstawie umowy sprzedaży lokalu i oddania 0,12 części nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste z dnia 27 października 1977r., aktem notarialnym Rep. [...]. Analiza stanu faktycznego pozwala zatem na twierdzenie, że skarżący odpowiadają warunkom określonym w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Skarżący pozostając aktualnie użytkownikami wieczystymi opisanej wyżej nieruchomości, byli nimi w dacie wejścia w życie ustawy to jest w dniu 24 października 2001r. oraz są następcami prawnymi osób, które legitymowały się prawem posiadania użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. Tym samym przysługiwało im w myśl przepisów wskazanej ustawy prawo przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze co do tego, że obie przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie, co implikuje obowiązek zachowania tożsamości osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. w stosunku do ich następców prawnych. Zakresem podmiotowym tej ustawy objęci zostali również następcy prawni wieczystych użytkowników, na co w sposób oczywisty wskazuje treść ust. 2 cytowanego wyżej przepisu. W konsekwencji, w ocenie Sądu, krąg osób fizycznych odpowiadających warunkom art. 1 ust. 1 obejmuje również osoby, które w okresie między 26 maja 1990r. a 24 października 2001r. stały się następcami prawnymi osób, będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990r., spełniając przy tym pozostałe wymogi art. 1 ust. 1 ustawy, a odnoszące się do samej nieruchomości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku 18 stycznia 2006r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 1491/03 (nie publ.), w którym Sąd ten wskazał między innymi, że nie jest zrozumiałe, ani niczym uzasadnione wyłączenie z kręgu osób ubiegających się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następców prawnych w sytuacji, gdy osoba fizyczna zbyła nieruchomość będącą w użytkowaniu w okresie między dniem 26 maja 1990r. a dniem 24 października 2001r. Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, które miało wpływ na wynik sprawy. Odnośnie interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. – w brzmieniu obowiązującym w datach orzekania przez organy obu instancji - dotyczącej zakresu przedmiotowego ustawy Sąd podziela stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Błędna natomiast jest wykładnia powyższego przepisu dokonana przez organ pierwszej instancji. Należy przyjąć, że przepis art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. nie dotyczy nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, a zatem gospodarstw rolnych i działek gruntowych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, lecz odwołuje się do geograficznie oznaczonych obszarów Państwa Polskiego, wymienionych w art. 13 ust. 2 tego dekretu. Przepis ten stanowił, że ilekroć w dekrecie jest mowa o obszarze Ziem Odzyskanych, rozumie się przez to również obszar b. Wolnego Miasta Gdańska. Tym samym przyjąć trzeba, że roszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. przysługiwało wszystkim osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, które to obszary są wymienione w dekrecie z 6 września 1951r., zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na tych obszarach korzystają z roszczenia, o ile spełniają pozostałe warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ nie może już zastosować ustawy z dnia 26 lipca 2001r., a to na skutek utraty przez nią mocy z dniem 12 października 2005r. na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459). Stosownie do art. 8 tej ostatniej ustawy, do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Organ zatem zwróci się do skarżących celem ustalenia, czy podtrzymują żądanie zawarte we wniosku z dnia 22 października 2002r. i w razie pozytywnego ustalenia rozstrzygnie sprawę na podstawie przepisów wymienionej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił decyzje obu instancji.