II SA/Gd 657/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia 14 września 2009r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 listopada 2008r. nakazującą J. W., rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję gospodarczo- rekreacyjną, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K. B. II gmina K. W uzasadnieniu wskazano, iż na terenie działki nr [...] położonej w K. B. II gmina K., według oświadczenia J. W. z dnia 03 września 2007r., pobudowała ona w latach 2001 - 2002 bez wymaganego pozwolenia na budowę, obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję sanitariatu oraz obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję gospodarczo- rekreacyjną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 15 października 2007r. zmienionym postanowieniem z dnia 11 lutego 2008r. wstrzymał prowadzenie robót przy budowie przedmiotowych obiektów budowlanych oraz nałożył na J. W. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 maja 2008r. następujących dokumentów: - zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, - 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowych obiektów budowlanych wraz z niezbędnymi opiniami. uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (zaświadczenie), do projektu architektoniczno - budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2, - oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponieważ zobowiązana nie wywiązała się z nałożonych obowiązków, organ I instancji decyzją z dnia 12 listopada 2009r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nakazał J. W. rozbiórkę przedmiotowych obiektów. J. W. wniosła odwołanie od w/w decyzji organu I instancji, zarzucając jej: 1/ naruszenie prawa materialnego polegające na zastosowaniu art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego do obiektu, którego budowa na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego podlega zgłoszeniu, 2/ naruszenie prawa materialnego art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego polegające na nakazaniu rozbiórki obiektu małej architektury. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z przepisami art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ organ I instancji ustalił naruszenie tego artykułu. zobligowany był do przeprowadzenia postępowania w oparciu o art. 48 w/w ustawy. W trakcie postępowania, zgodnie z procedurą przewidzianą w takich wypadkach, zostało wydane postanowienie w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust.3 przedmiotowej ustawy wstrzymujące roboty budowlane i nakładające na inwestora obowiązek dostarczenia w określonym terminie wymienionych w postanowieniu dokumentów. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1994r. w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 tj. i nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie zobowiązani nie przedłożyli w wyznaczonym terminie żadnych dokumentów. Dlatego organ I instancji zobligowany był do wydania decyzji w oparciu o art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazującej inwestorowi rozbiórkę przedmiotowych obiektów. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy –Prawo budowlane ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie małej architektury- należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty małej architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymania porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z powyższego jak wskazał organ odwoławczy wynika, że do obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcje sanitariatu, nie można zaliczyć do obiektów małej architektury. Nadto organ II instancji wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że budowa obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcje rekreacyjno- gospodarczą wymaga zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Należy przyznać, że kwalifikacja prawna przedmiotowego obiektu nietrwale związanego z gruntem, jako tymczasowego jest zgodna z ww. przepisami, jednakże należy stwierdzić, że obiekt ten użytkowany jest od 2002r., co wyklucza zaliczenie go do obiektów tymczasowych- wymagających zgłoszenia, zatem zastosowanie przepisów art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe. J. W. wniosła skargę na powyższą decyzję domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. Naruszenie prawa procesowego art. 7 i art. 77 kpa polegające na niepełnych ustaleniach faktycznych nie pozwalających na ustalenie czy budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę czy też bez wymaganego zgłoszenia. 2. Naruszenie prawa materialnego art. 29 ust. 1 pkt 22 prawa budowlanego polegające na orzeczeniu rozbiórki obiektu o konstrukcji drewnianej spełniającego rolę wc mimo, że jest on obiektem małej architektury. 3. Naruszenie prawa materialnego art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 poprzez pominięcie tych przepisów prawa materialnego przy ocenie obowiązków inwestora co do uzyskania pozwolenia na budowę względnie dokonania zgłoszenia robót budowlanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ rozważając kwestię obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też obowiązku zgłoszenia robót budowlanych odniósł się jedynie do kwestii obowiązków dotyczących tymczasowych obiektów budowlanych i obowiązku zgłoszenia obiektów, których okres eksploatacji nie przekracza 120 dni. Natomiast organ nie odniósł się do okoliczności, że obiekt może kwalifikować się do zgłoszenia robót na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1- aby te kwestię rozstrzygnąć należało ustalić powierzchnię zabudowy. Organ nakazał też bezpodstawnie rozbiórkę obiektu małej architektury. Wielkość pomieszczenia wc żadnym wypadku nie odbiega od wielkości obiektów wprost wymienionych w art. 3 pkt 4 prawa budowlanego. Również funkcja mieści się w funkcji określonej w podpunkcie c)- jest to obiekt służący do utrzymania porządku. W tej sytuacji rozbiórka wskazanego obiektu jest nieuzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznaniu sprawy organ nie naruszył prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca jest właścicielką działki nr [...] położonej w K. B. II gmina K. oraz, iż na działce wybudowane zostały dwa obiekty budowlane o konstrukcji drewnianej nietrwale związane z gruntem: obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacyjno-gospodarczą oraz obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu (wc) zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości z dnia 3 września 2007r. oraz dokumentacją fotograficzną. Obiekty te zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że wykonanie przez inwestora opisanych w decyzjach obiektów budowlanych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji art. 28ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm.) –zw. dalej ustawą- roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obiekty budowlane zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zostały enumeratywnie wymienione w art. 29 ustawy. Opisane w sentencji decyzji organów obu instancji obiekty budowlane nie są wymienione w katalogu obiektów zwolnionych spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o których mowa w art. 29 ustawy. Uznać zatem należy, że ich budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Obiekty nietrwale związane z gruntem, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, w myśl art. 3 pkt 5 ustawy są tymczasowymi obiektami budowlanymi, których budowę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 28 ustawy. Tak jak to prawidłowo ustalił organ II instancji ,wprawdzie art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy wprowadza wyjątek od powyższej zasady stanowiąc, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem, przeznaczonych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, to nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku opisanych wyżej obiektów tymczasowych koniecznym jest zgłoszenie robót i dokonanie tego w określonym wyżej terminie. W rozpatrywanej sprawie powyższy tryb postępowania nie został zachowany, co jednakże nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż uregulowanie to dotyczy obiektów budowlanych, które są przewidziane do rozbiórki albo przeniesienia w inne miejsce- obiekty będące przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie były przeznaczone ani do rozbiórki ani do przeniesienia w inne miejsce. Również powoływany przez skarżącą przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy nie ma w sprawie zastosowania. Wprawdzie przepisy ustawy wprowadzają pewne wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w zależności od wymiarów obiektów, lecz powoływany przez skarżącą przepis dotyczy wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii o pow. zabudowy do 25 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m² powierzchni działki. Wybudowany przez skarżącą obiekt jest domkiem letniskowym służącym rekreacji, pełniącym dodatkowo funkcję gospodarczą, nie mieści się zatem w katalogu obiektów zwolnionych od uzyskania pozwolenia na budowę. Nie stanowi bowiem ani budynku gospodarczego, nie jest też wiatą, ani altaną. Za bezzasadne Sąd uznał również zarzuty skarżącej zarzucające naruszenie przez organy przepisu art. 29 ust. 1 pkt 22 w związku z art. 3 pkt 4 ustawy. Skarżąca, jak to wyżej wskazano, wywodziła, że przedmiotowy obiekt wc stanowi obiekt małej architektury, na wybudowanie, którego nie jest wymagane zarówno pozwolenie na budowę, jak i zgłoszenie właściwemu organowi. Stosownie do przepisu art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Nie wymaga ona też zgłoszenia właściwemu organowi. Jednakże wbrew zarzutom skargi nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej sanitariat (wc) nie stanowi obiektu małej architektury. Zgodnie z powoływanym przez organ II instancji przepisem art. 3 pkt 1 pkt lit. c) w zw. z art.3 pkt 4 obiekt małej architektury jest niewielkim obiektem budowlanym, a szczególności jest to obiekt kultu religijnego ( kapliczki, przydrożne figury), są to posągi wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, jak też obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku ( piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki).Funkcja sanitariatu wyłącza go z zakresu pojęcia obiektu małej architektury. Nie można bowiem uznać, że sanitariat (wc) odpowiada swoim gabarytem takim obiektom jak piaskownice, huśtawki, drabinki, pełni on też rolę towarzyszącą wobec funkcji obiektu głównego, to jest rekreacji indywidualnej, nie można sanitariatu uznać za obiekt służący rekreacji codziennej lub utrzymaniu porządku jak śmietniki, piaskownice. Za uznaniem sanitariatu za obiekt objęty dyspozycją art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego przemawia też jego podobieństwo funkcjonalne do zbiornika i składowiska odpadów, a więc obiektów wymienionych w art. 3 pkt 3 ustawy ( budowle). W ocenie Sądu i wbrew zarzutom skargi funkcja letniskowa obiektu jest niesporna, a zatem obiekty na niej usytuowane pełnią funkcje rekreacyjną, służącą letniemu wypoczynkowi. Z tych też względów za nietrafne należało uznać twierdzenie skarżącej, że sanitariat pełniący funkcje wc jest obiektem małej architektury. Jest natomiast obiektem nietrwale związanym z gruntem, a więc obiektem budowlanym tymczasowym nie objętym zwolnieniem od obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Brak decyzji o pozwoleniu na budowę wymaga zastosowania art. 48 ustawy – Prawo budowlane. W myśl art. 48 ust. 1 właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego przepisu, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1/ jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a/ ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b/ ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 2/ nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2 ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie: 1/ zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego 2/ dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno- budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie w/wym. obowiązków stosuje się przepis ust. 1 czyli nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego. Po ustaleniu, że pobudowanie opisanych w decyzji obiektów wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, organ obowiązany był do zastosowania art. 48 prawa budowlanego i trybu postępowania w nim przewidzianego. W okolicznościach niniejszej sprawy organ administracji wszczął procedurę legalizacyjną, zobowiązując inwestorów do wykonania obowiązków, określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane. W sposób zgodny z prawem organ nałożył na właścicieli działki określone obowiązki, zgodnie z cytowanymi uregulowaniami postanowieniem z dnia 11 lutego 2008r. Niewykonanie tych obowiązków wymagało zastosowania art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 ustawy. Stwierdzenie samowoli budowlanej i niewykonanie obowiązków nałożonych przez organ w celu zalegalizowania samowoli obliguje właściwy organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki obiektów znajdujących się na działce. Podsumowując stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę samowoli budowlanej organ odwoławczy prawidłowo wydał decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.