II SA/Gd 659/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. i I. W. na uchwałę Rady Gminy z dnia 26 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości M., gmina K. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. J. W. i I. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy nr XXXII/69/2012 z dnia 26 września 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości M., gmina K. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2020 r., sygn. II SA/Gd 659/20, odrzucono skargę. W uzasadnieniu wskazano, że przed wniesieniem skargi pismem z dnia 20 marca 2020 r., złożonym w siedzibie organu w dniu 29 kwietnia 2020 r., skarżący wezwali Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 28 maja 2020 r. organ poinformował skarżących, że ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało przekazane Radzie Gminy wraz ze stanowiskiem Wójta Gminy celem zapoznania się. Jednocześnie wskazano, że Rada Gminy nie zajmuje stanowiska co do zasadności wezwania, a bezskuteczność wezwania do usunięcia prawa, warunkująca dopuszczalność wniesienia skargi, zachodzi zarówno wówczas, gdy organ wyraźnie odmówi usunięcia naruszenia prawa, jak i wtedy, gdy nie zajmie żadnego stanowiska. Przesyłka zawierająca odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowana do skarżących, pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 2 czerwca 2020 r. i 10 czerwca 2020 r., nie została przez nich podjęta w terminie i została zwrócona do nadawcy. Następnie skarżący złożyli skargę nadając ją w placówce pocztowej w dniu 22 lipca 2020 r. Sąd podkreślił, że skuteczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego uzależnione jest m.in. od uprzedniego wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz zachowania terminu do wniesienia skargi z art. 53 § 2 p.p.s.a. Zatem skarga na akt prawa miejscowego uchwalony przed 1 czerwca 2017 r. może być złożona w dowolnym czasie pomiędzy dniem następującym po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa a 60. dniem po tym wezwaniu, o ile organ nie udzieli odpowiedzi. Jeżeli bowiem zostanie doręczona odpowiedź na wezwanie, wówczas zostaje przerwany bieg 60-dniowego terminu a otwiera się nowy 30-dniowy termin do złożenia skargi. Skarżący wnieśli wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w dniu 29 kwietnia 2020 r. Natomiast Przewodniczący Rady Gminy udzielił skarżącym odpowiedzi w piśmie z dnia 28 maja 2020 r. Stosownie do adnotacji na załączonej do akt kopercie skarżący nie podjęli przesyłki w terminie, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 2 czerwca 2020 r. i 10 czerwca 2020 r. W tej sytuacji należało, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. uznać doręczenie za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni, o którym mowa w § 1, tj. w dniu 16 czerwca 2020 r. Od tej daty rozpoczął więc bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi, który upływał z dniem 16 lipca 2020 r. Zatem wobec nadania skargi przez skarżących w placówce pocztowej w dniu 22 lipca 2020 r., tj. po terminie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzucił skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 1 października 2020 r. Pismem z dnia 6 października 2020 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wyjaśnili, że wnieśli skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa a motywem takiej decyzji był brak odpowiedzi Rady Gminy na wezwanie. Skarżący wskazali, że nie otrzymali żadnego pisma od organu a o awizach dowiedzieli się dopiero z treści uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi. Ponadto wskazano, że skarżący zostali poinformowani w urzędzie, że mają oczekiwać odpowiedzi, więc byli na to wyczuleni i codziennie zaglądali do skrzynki pocztowej znajdującej się na furtce. Skarżący prowadzi firmę zajmującą się monitoringiem i obsługą urządzeń monitorujących i, jak poinformowano we wniosku, na domu skarżących znajduje się monitoring skierowany m.in. na furtkę ze skrzynką na listy. Skarżący oznajmili, że w dniach 2 czerwca i 10 czerwca 2020 r. nie zarejestrowano żadnych osób zbliżających się do furtki. Jednocześnie stwierdzili, że nie mają już nagrań z tego okresu, ponieważ wszystkie nagrania są kasowane po upływie miesiąca. Skarżący wskazali, że ani w maju ani w czerwcu nigdzie nie wyjeżdżali i nie zmieniali miejsca pobytu. Wyjaśnili również, że ulica, przy której znajduje się dom skarżących, jest zlokalizowana w terenie, który może być dla doręczyciela pocztowego nieznającego terenu powodem zaniechania takiego doręczenia, a dochodziło już do trudności w doręczaniu przesyłek. Skarżący wskazali, że złożyli skargę do Urzędu Pocztowego dotyczącą przedmiotowej przesyłki. W związku z powyższym, w ocenie skarżących, faktycznie nie doszło do doręczenia, więc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z treści powyższych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali zasadniczej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. nie wykazali braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy nr XXXII/69/2012 z dnia 26 września 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2010 r., I OZ 655/10, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, ponieważ przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tym samym może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć (zob. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 lutego 2019 r., II SA/Go 803/19, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie w świetle wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2014 r., II FSZ 279/14., dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2015 r., II OZ 1075/15, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznane nieodebranie dwukrotnie awizowanej przesyłki, a w konsekwencji brak wiedzy o odpowiedzi Rady Gminy na wezwanie, ponieważ w skrzynce oddawczej awiza nie było. Podkreślić bowiem należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka zawierająca tą odpowiedź organu. Stwierdzenie skarżących, że awizo nie było w skrzynce może być uznane jedynie za przypuszczenie. Natomiast, aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki – skarżący musieliby uprawdopodobnić, że tak było rzeczywiście. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 27 września 2012 r., I FZ 292/12 (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja skarżących opiera się na zakwestionowaniu prawidłowości doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej odpowiedź Rady Gminy na ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W tym zakresie skarżący wskazali na takie okoliczności, jak: brak doręczenia dwóch awiz do ich skrzynki pocztowej, co potwierdzają nagrania z monitoringu, których jednak nie mogą udostępnić ze względu na ich skasowanie, kłopoty z dotarciem pracownika Poczty do ich domu oraz trudności z doręczaniem przesyłek w okresie trwającej epidemii i obowiązujących obostrzeń. Wszystkich tych okoliczności skarżący nie uprawdopodobnili w sposób, który uzasadniałby brak ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Ani przedstawione okoliczności, ani przedłożona kopia skargi skierowanej do Urzędu Pocztowego dotyczącej, według skarżących, przesyłki zawierającej odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie uprawdopodobniają braku winy skarżących w uchybieniu terminu, albowiem nie podważają skutecznie prawidłowości dokonanego doręczenia zastępczego w tej sprawie, w tym zwłaszcza dwukrotnego doręczenia awizo do skrzynki pocztowej skarżących. Podkreślić przy tym należy, że z treści skargi skierowanej do Urzędu Pocztowego wynika, że dotyczy ona przesyłki o nr [..], podczas gdy przesyłka zawierająca odpowiedź organu miała nadany nr [..], co potwierdza wyraźnie treść koperty oraz potwierdzenie odbioru, dotyczące pisma nr [..], znajdujące się w aktach administracyjnych. Wskazuje to, że skarżący skargą dołączoną do wniosku zakwestionowali doręczenie innej przesyłki niż tej, która zawierała odpowiedź organu i świadczy o nieprzydatności podjętych przez skarżących działań dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach przywrócenie terminu na podstawie nieuzasadnionego twierdzenia skarżących o braku awizo prowadziłoby do bezpodstawnego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. Domniemanie doręczenia może zostać obalone wobec nieprawidłowości związanych z doręczeniem przesyłki, takich jak: wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo (zob. postanowienie NSA z dnia 26 września 2018 r., I GZ 303/18, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) czy wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Jednakże okoliczności te wymagają uprawdopodobnienia. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawili okoliczności ani dokumentów czy materiałów, które choćby uprawdopodobniłyby ich twierdzenia o nieskuteczności doręczenia i doprowadziły do obalenia domniemania doręczenia odpowiedzi organu, a tym samym pozwoliłyby na stwierdzenie braku ich winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi.