II SA/Gd 66/01

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich postanawia odmówić przyznania J. G. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (wniosek złożono na urzędowym formularzu PPF w dniu 6 września 2011 r.). Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie mieszkają u córki – w jej mieszkaniu - zajmując pokój o powierzchni 16 m2. Źródłem utrzymania małżonków, wedle oświadczenia, jest emerytura wnioskodawcy w kwocie 1490 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczył, że nie posiada żadnego majątku. Duże kwoty pieniężne wydatkuje wraz z żoną na leki, bowiem oboje są osobami starszymi wiekiem i schorowanymi. Podał też, że córką Iwoną z rodziną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej i rodzinnej wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 14 września 2011 r. (doręczonym w dniu 20 września 2011 r.), wezwano go do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę oraz córkę i członków jej rodziny osiągających dochody osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - ostatniego odcinka emerytury wnioskodawcy lub innego dokumentu, potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanego świadczenia, - oświadczenia w przedmiocie wysokości oraz źródeł dochodów córki wnioskodawcy i członków jej rodziny osiągających dochody wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość uzyskiwanych miesięcznych dochodów (np.: zaświadczeń do pracodawcy o wysokości dochodów brutto i netto), - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę i członków jego rodziny wydatków związanych z kosztami utrzymania (np.: czynsz, opłaty za media), w szczególności wyszczególnionych we wniosku (leki), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez wnioskodawcę, jego żonę i członków rodziny pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Wezwanie powyższe doręczone zostało stronie w dniu 20 września 2011 r. (zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki – k. 146 akt). W dniu 21 września 2011 r. zostało złożone do akt pismo, w którym wnioskodawca oświadczył, że uzasadnia swój wniosek o zwolnienie od kosztów złą sytuacją materialną i brakiem możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i żony. Wskazał, że jego miesięczne dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów. Podał też, że jego córka prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wraz z żoną żyje osobno w swoim pokoju z dostępem do kuchni i łazienki. Wskazał, że na leki wydaje około 150 – 300 zł miesięcznie. Tytułem opłat na media zaś wydatkuje od 180 – 240 zł miesięcznie. Faktury przedstawi na żądanie sądu. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze okoliczność, że skarżący w zasadzie nie wykonał zobowiązania referendarza, nie wnosił też o przedłużenie terminu do jego wykonania, należało uznać, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Pomimo wezwania, wnioskodawca nie przedłożył żądanych w nim dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących jego sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej. Z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika, że wnioskodawca z żoną prowadzi gospodarstwo domowe z córką i jej rodziną, co zresztą potwierdza fakt, że wspólnie zamieszkują w jednym lokalu mieszkalnym. Tymczasem w piśmie z dnia 21 września 2011 r. skarżący twierdzi, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z córką. Niezależnie od tego zresztą, wnioskodawca nie nadesłał wyciągów z kont bankowych swoich i żony, ani też nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nie przedłożył także dokumentu, z którego wynika dokładna wysokość dochodów, które obecnie osiąga. Wątpliwości dotyczące zatem stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy, w szczególności – posiadanych oszczędności i osiąganych dochodów, a także ponoszonych wydatków – nie zostały wyjaśnione. Skarżący nie złożył stosownych oświadczeń oraz nie przedłożył w/w wyciągów z rachunków bankowych, a także dokumentów wskazujących, jakie faktycznie ponosi koszty na leki i media. Brak wyjaśnień w tym zakresie nie usuwa wątpliwości, które nie mogą być rozwiane przy braku współdziałania wnioskodawcy. Rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Wskazać przy tym należy, że zupełnie niezrozumiała jest deklaracja, iż wnioskodawca nadeśle kopie faktur, "jeśli sąd tego zażąda", skoro to właśnie w zarządzeniu z dnia 14 września 2011 r. sąd tego żądał. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.