II SA/Gd 66/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 25 marca 2004 r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawił B. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że B. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD z dnia 8 sierpnia 1983 r. wyłącznie z tego tytułu, że od 21 stycznia 1945 r. do 24 marca 1947 r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej w szeregach MO. Sprawa dotycząca uprawnień kombatanckich B. B. była już przedmiotem rozstrzygania organów administracji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1627/01 uchylił decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich z tej przyczyny, że nie rozpatrzono jego zarzutu, iż mogły mu przysługiwać uprawnienia kombatanckie z tytułu aresztowania przez gestapo i przebywania w więzieniu. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej i Archiwum Państwowego o podanie informacji, czy B. B. był aresztowany przez gestapo. Z nadesłanych odpowiedzi wynika, że zarówno dokumenty IPN, jak i Archiwum Państwowego nie potwierdzają faktu aresztowania B. B. przez gestapo w S. na przełomie grudnia 1944 i stycznia 1945 r. i jego pobytu w więzieniu. Skoro zatem B. B. uzyskał dotychczasowe uprawienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie służby w MO, to istniały określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy podstawy do pozbawienia go tych uprawnień. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. B. wyjaśnił, że przeżył pięć lat okupacji hitlerowskiej w S., które zostały wcielone do III Rzeszy. Musiał wykonywać niewolniczą pracę na rzecz okupanta, a następnie po wyzwoleniu organizował straż obywatelską i podejmował walkę z niedobitkami hitlerowskiej armii. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 15 grudnia 2004 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy o kombatantach (...) utrzymał w mocy własną decyzję z 25 marca 2004 r. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika w sposób jednoznaczny, że B. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tego tytułu, że w okresie od 21 stycznia 1945 r. do 24 marca 1947 r., pełniąc służbę w organach MO, brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. W sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki wyłączające pozbawienie skarżącego dotychczas posiadanych uprawnień z tej przyczyny, iż przysługują mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu określonego w ustawie. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego wskazał, iż żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie potwierdził faktu jego aresztowania przez gestapo i osadzenia w więzieniu w związku z prowadzoną przez niego działalnością polityczną, narodowościową bądź religijną (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy). Na podstawie wyjaśnień skarżącego organ administracji ustalił, że został on aresztowany podczas penetracji i zabezpieczania mienia w opuszczonym przez Niemców domu. Podstawa jego aresztowania nie wynikała zatem z przyczyn politycznych oraz innych określonych w art. 4 ustawy. B. B. wniósł skargę do Sądu, w której opisał własne losy wojenne, kwestionował zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej MO, które było podstawą przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej oraz wywodził, że skoro okupację spędził na terenach wcielonych do III Rzeszy, gdzie panował zakaz używania polskiej mowy, to powinien być uznany za kombatanta. Ponadto powoływał się na swój podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powołany, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie bezsporne jest, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłączne z tytułu działalności w latach 1944 - 56, kiedy to jako funkcjonariusz MO brał udział w utrwalaniu władzy ludowej. W licznych pismach składanych w tej sprawie skarżący wskazywał na możliwość uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w wojnie obronnej 1939 r. oraz osadzeniu w hitlerowskim więzieniu, tj. z tytułów określonych w art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Skarżący nie przedstawił na tą okoliczność żądnych dowodów, a szczegółowe postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracji nie potwierdziły faktu, iż pełnił on służbę w Wojsku Polskim we wrześniu 1939 r. oraz że był osadzony w hitlerowskim więzieniu z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych. Z życiorysu skarżącego z dnia 28 stycznia 1983 r. (k. 5 akt organu administracji) wynika, że został on osadzony jako zakładnik w trakcie zabezpieczania mienia opuszczonego przez okupanta, a zatem nie z przyczyn politycznych. Okoliczność ta wynika również z pisma skarżącego znajdującego się na kartach 23-24 akt, gdzie jednoznacznie wyjaśnia on, iż "nie moja wina, że w 1939 r. nie zostałem zmobilizowany do wojska" oraz podaje, że w grudniu 1944 r. osadzony został w więzieniu w S. jako zakładnik (k. 23v). Wyjaśnić należy skarżącemu, że zgodnie z preambułą do ustawy o kombatantach uprawnienia z tego tytułu przyznawane były przede wszystkim tym obywatelom Polskim, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych. Represjami wojennymi objęte było w istocie całe społeczeństwo polskie. Samo dotknięcie tymi represjami nie stanowi podstawy do przyznawania indywidualnych uprawnień kombatanckich. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.