II SA/Gd 660/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M.-G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia zamiennego projektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 czerwca 2005 r., nr [...]. B. M. – G. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 czerwca 2005 r. o braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane w sprawie wykonania dachu na granicy posesji przy [...][...] i [...] w G. Zaskarżona decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 8 listopada 2004 r. wszczęto na wniosek A. G. postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej prawidłowości wykonania dachu budynku mieszkalno – usługowego usytuowanego na nieruchomości położonej w G. przy [...][...]. W piśmie skierowanym do organu nadzoru budowlanego wnioskodawca wskazał, iż przedmiotowy dach wykracza poza granicę nieruchomości na jego działkę co uniemożliwia mu jej prawidłową zabudowę zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy. Organ I instancji decyzją z dnia 7 czerwca 2005 r. stwierdził brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją z dnia 16 kwietnia 1985 r. udzielono J. M. i N. C. – poprzednim współwłaścicielom nieruchomości pozwolenia na nadbudowę piętra w budynku mieszkalnym przy [...][...]. Na żądanie organu współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości przedłożyli do wglądu "Projekt techniczny nadbudowy i wymiany stropów budynku mieszkalnego dwurodzinnego – G. [...][...]" oraz aneks "Projekt zamienny dachu – G. [...][...]" Organ stwierdził, iż przedłożony aneks z sierpnia 1985 r. został uzgodniony przez organ administracji Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego. Stwierdził także, iż z ustaleń dokonanych podczas wizji lokalnej oraz z przedłożonej przez inwestorów dokumentacji wynika, że dach na granicy z działką p. G. został wykonany zgodnie z uzgodnionym w/w aneksem, a ponadto powyższa inwestycja wykonana została zgodnie z warunkami technicznymi dotyczącymi odległości od granicy działki oraz odprowadzania wód opadowych. Ponieważ, jak wyjaśnił organ, dach został wykonany na podstawie pozwolenia na nadbudowę z dnia 16 kwietnia 1985 r. i zatwierdzonego aneksu oraz zgodnie z warunkami technicznymi nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej w trybie przepisu powołanego w rozstrzygnięciu. W odwołaniu od powyższej decyzji współwłaściciele nieruchomości położonej przy [...][...]- A. G., W. G. i B. M. – G. wnieśli o jej uchylenie wskazując, iż przedmiotowy dach na granicy ich nieruchomości został wykonany niezgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi obowiązującymi w dacie jego budowy oraz niezgodnie z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał zabudowę pierzejową nieruchomości tj. na całej szerokości działki. Tymczasem wykonany dach przekracza granicę nieruchomości i uniemożliwia skarżącym prawidłową zabudowę ich działki zgodnie z uzyskaną przez nich decyzją o warunkach zabudowy. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wyjaśnił, iż wobec ustalenia w sprawie, że dach zrealizowano zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na nadbudowę nie było podstaw do podejmowania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Nadmieniono, że w toku postępowania odwoławczego zwrócono się do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego o akta archiwalne organu administracji architektoniczno – budowlanej. Wobec wyjaśnień organu, iż akta te zostały przekazane do sądu powszechnego do udostępnienia dokumentacji inwestorskiej zobowiązano współwłaścicieli nieruchomości, którzy jednak powyższego nie wykonali. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił także, że przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17, poz. 62 z 1980 r. ) wprowadzały wyłącznie ( par. 47, 50, 51 i 79 ) wymóg ukształtowania i nachylenia dachu z dostosowaniem do warunków klimatycznych, architektonicznych i rodzaju pokrycia oraz określały sposób odprowadzania wód opadowych z dachu i z terenu działki, zabraniając kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób niezabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód. Nie ingerowały natomiast w kwestię wysunięcia bocznej krawędzi dachu budynku, usytuowanego bezpośrednio przy granicy działek, poza obszar własnej działki. Wskazując na przepis art. 36 a ust. 5 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy podkreślił, że nawet w przypadku dokonania niezgodnej z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę zmiany geometrii dachu nie można zakwalifikować jej jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, implikujące uruchomienie art. 51 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy. Fakt naruszenia przestrzeni sąsiedniej nieruchomości podlega normom kodeksu cywilnego i może być podstawą powództwa do sądu powszechnego. W skardze na powyższą decyzję B. M. – G. zarzuciła, iż organy przeprowadziły postępowanie administracyjne bez udziału wszystkich współwłaścicieli nieruchomości położonej przy [...][...]tj. z pominięciem W. i W. M. Skarżąca zakwestionowała ponadto prawidłowość ustalenia organów, iż przedmiotowy dach budynku jest wykonany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją. Zdaniem skarżącej "aneks – projekt zamienny dachu" nie był zatwierdzonym dokumentem w formie przewidzianej prawem i nie mógł stanowić podstawy wykonanych robót budowlanych. Organ dokonując oględzin przedmiotowej nieruchomości nie ustalił w rzeczywistości wielkości wysunięcia dachu poza granicę jej nieruchomości. Ustalenia na wizji były nieprofesjonalne, gdyż nie można było z odległości kilkunastu metrów z dołu stwierdzić wielkości wysunięcia obrysu dachu. Z jej ustaleń wynika natomiast, iż dach jest wysunięty ponad metr w głąb jej nieruchomości i nie jest zgodny także z przedłożonym do akt aneksem. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego pominięcia jako stron postępowania W. i W. M. organ stwierdził, iż jest to zarzut formalistyczny. Wyjaśnił także, iż wobec tego, że w toku postępowania wyczerpał możliwości pozyskania oryginalnej dokumentacji projektowej nadbudowy i wymiany stropów swoje ustalenia w sprawie oparł na uwierzytelnionych kopiach projektu budowlanego i aneksu do tego opracowania. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut dotyczący pominięcia jako stron postępowania administracyjnego niektórych ze współwłaścicieli nieruchomości położonej przy [...][...]tj. W. i W. M. Jest bezspornym w niniejszej sprawie, iż postępowanie administracyjne toczyło się bez udziału w/w osób. Wbrew twierdzeniom organu powyższego zarzutu skargi nie można uznać za zarzut wyłącznie "formalistyczny" nie wywołujący żadnych skutków w odniesieniu do wydanych decyzji. Obowiązkiem organów jest bowiem w pierwszej kolejności przy wszczęciu postępowania prawidłowe ustalenie jego stron w rozumieniu art. 28 kpa. Skoro przedmiotem prowadzonego postępowania była sprawa związana z prawidłowością zabudowy nieruchomości położonej przy [...][...]to nie ulega wątpliwości, iż jego stronami winni być wszyscy jej współwłaściciele. Pominięcie niektórych z nich wskazuje, iż organ nie ustalił prawidłowo kręgu podmiotów mających w sprawie tzw. interes prawny wynikający z art. 28 kpa i naruszył te przepisy postępowania administracyjnego, które dają podstawę do jego wznowienia stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Okoliczność ta sama w sobie powoduje konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy wskazać, iż takie uchybienie przepisom postępowania, jakich dopuściły się organy w niniejszej sprawie tj. pominięcie niektórych osób mających interes prawny skutkuje uchyleniem rozstrzygnięć organów niezależnie od wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Sąd administracyjny jest obowiązany do uchylenia decyzji, jeżeli stwierdza wystąpienie którejś z określonych w przepisach art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa przesłanek wznowienia postępowania. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego ( wyrok z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 582 ) dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony. Zatem w niniejszej sprawie Sąd w oparciu o wskazane wyżej przepisy obowiązany był uchylić wydane przez organy decyzje. Zasadne są również i pozostałe zarzuty skargi. Przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa prawidłowości wykonania dachu budynku na nieruchomości przy [...][...]. Organ stwierdził, że dach ten został wykonany zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją projektową i zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na nadbudowę, a w związku z tym nie było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Powyższe stwierdzenie nie znajduje jednak jakiegokolwiek potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Z protokołu oględzin wynika, iż "okap dwuspadowego dachu budynku wystaje poza lico ściany szczytowej na ok. 70 cm." Ustalenie to musi budzić wątpliwości skoro wielkość ta została określona z dołu, a dotyczyła dachu na trzykondygnacyjnym budynku. Ponadto organ nie ustalił i nie wyjaśnił prawidłowo jaka konstrukcja dachu była przewidziana w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją o udzieleniu pozwolenia na nadbudowę, a jaka w tzw. projekcie zamiennym i czy projekt ten uzyskał akceptację organu administracji budowlanej w formie właściwej dla ówcześnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Skoro natomiast nie wykazano jednoznacznie, iż dach został wykonany zgodnie z warunkami pozwolenia na nadbudowę czy też zmiany tego pozwolenia to nie było podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia o braku podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Nieuprawnionym jest również stwierdzenie organu odwoławczego, że zmiana konstrukcji dachu nie jest tzw. zmianą istotną projektu budowlanego. Wprawdzie zmiana geometrii dachu nie jest zmianą istotną jednak pod pojęciem tym rozumie się jedynie zmiany dotyczące kąta nachylenia, wysokości kalenicy i układu połaci dachowych, a nie zmiany dotyczące jego szerokości. Z powyższego wynika, iż w niniejszej sprawie organy naruszyły również przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to dodatkowo uchylenie wydanych rozstrzygnięć stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpatrując sprawę organy zapewnią pominiętym współwłaścicielkom nieruchomości położonej w G. przy [...][...] czynny udział w postępowaniu, a ponadto wyjaśnią jednoznacznie czy przedmiotowy dach został wykonany zgodnie z warunkami udzielonego w 1985 r. pozwolenia na nadbudowę bądź ewentualnie późniejszego pozwolenia na jego zmianę, a jeżeli nie to na czym polega odstępstwo od zatwierdzonego decyzją projektu i jaki ma ono charakter w świetle art. 36 a pkt 5 Prawa budowlanego. Powyższe ustalenia są bowiem niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.