II SA/Gd 661/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 września 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lipca 2019 r. nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej (przyczepy typu "holenderskiego") na terenie działki nr [..] w P. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym pisma Parku Krajobrazowego z dnia 2 lutego 2017 r. oraz dokonany w dniu 8 maja 2018 r. dowód z oględzin przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie wybudowanego przez J. K. wzmiankowanego obiektu budowlanego. Organ ustalił, że: na działce, dla której nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będącej własnością J. K., istnieją dwa obiekty budowlane: 1. obiekt budowlany (nietrwale związany z gruntem, ustawiony na kołach, podparty w osi bloczkami betonowymi) - przyczepa typu holenderskiego o wymiarach ok. 3,00 m x 8.61 m. Do przyczepy nie są podłączone media. Obiekt wybudowany został we wrześniu 2006 r. Inwestorem budowy i właścicielem jest J. K. - obiekt ten jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie jest zarejestrowany (brak tablic rejestracyjnych) 2. obiekt pełniący funkcję gospodarczą - dla tego obiektu prowadzono odrębne postępowanie administracyjne Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie obiektu budowlanego (nr 1) ustalił w jego dalszym toku, że inwestor realizując legalnie przedmiotowy obiekt budowlany powinien dysponować pozwoleniem na budowę. J. K., jak stwierdzono, taką decyzją nie dysponował, co oznacza, że zrealizował przedmiotową budowę w warunkach samowoli budowlanej, czyli bez wymaganego art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. pozwolenia na budowę. Dlatego organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na niego obowiązek przedstawienia następujących dokumentów: ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, dla przedmiotowej działki, w przypadku spełnienia powyższego warunku, przedłożenia dokumentów, to jest czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby wykonującej projekt budowlany, potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności, oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane Na wniosek inwestora postanowieniem z dnia 4 października.2018 r. zawieszono postępowanie do czasu zakończenia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy przez Urząd Gminy. W dalszym toku sprawy, do PINB wpłynęło pismo Urzędu Gminy informujące, że Wójt Gminy decyzją z dnia 19 kwietnia 2019 r. odmówił ustalenia dla J. K. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na postawieniu przyczepy kempingowej typu holenderskiego oraz budowie budynku gospodarczego w ramach legalizacji samowoli budowlanej na terenie działki nr [..] w obrębie geodezyjnym P. PINB postanowieniem z dnia 28 czerwca 2019 r. podjął postępowanie, a decyzją z dnia 12 lipca 2019 r. nakazał J. K., w związku z niespełnieniem przez niego nałożonych obowiązków, rozebrać przedmiotowy obiekt budowlany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie skarżącego, decyzją z dnia 9 września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lipca 2019 r. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest budynkiem, ani nie jest obiektem małej architektury. Zatem w myśl definicji art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r., jest budowlą. Jako budowla, obiekt ten spełnia definicję tymczasowego obiektu budowlanego niepołączonego trwale z gruntem. Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy: przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Materiał dowodowy wskazuje zdaniem organu, że przedmiotowy obiekt budowlany to obiekt i tymczasowy (niepołączony trwałe z gruntem). Niektóre tymczasowe obiekty budowlane można legalnie wybudować na tzw. zgłoszenie, ale są to wyłącznie obiektu "sezonowe", czyli niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Takim "sezonowym", zbudowanym na 180 dni tymczasowym obiektem budowlanym nie jest omawiana przyczepa typu holenderskiego, jakkolwiek jest niepołączona trwale z gruntem, ale stoi na działce nr [..] od 2006 r. Nie spełnia również pozostałych definicji obiektów, o których mowa w pozostałych punktach art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. - odnoszących się do budowy obiektów lub robót budowlanych wykonanych bez zgłoszenia. Dlatego budowa tymczasowego obiektu budowlanego niepołączonego trwale z gruntem, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. wymagała uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał, zasadnie zatem organ pierwszej instancji zastosował art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r i wskutek nieprzedłożenia wymaganych celem legalizacji dokumentów, wydał nakaz rozbiórki. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 września 2019 r., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Organowi zarzucono naruszenie: - prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. błędnego przyjęcia, że przyczepa znajdująca się terenie działki stanowi budowlę zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. spełniającą jednocześnie kryteria zakreślone w art. 3 pkt 5 ustawy dla tymczasowego obiektu budowlanego, gdy zarówno konstrukcja, jak i przeznaczenie obiektu wskazują, że spełnia on wymogi przewidziane dla przyczepy kempingowej; - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: 1. art. 7 w zw. z art. 89 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy pomimo potrzeby wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłego, którego udział zapewniłby wyjaśnienie wątpliwości co do charakteru obiektu jako przyczepy kempingowej; 2. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że przyczepa, uznana błędnie przez organ za tymczasowy obiekt budowlany, znajdowała się na terenie działki w tym samym miejscu przez okres ponad 180 dni (od 2006 r.), podczas gdy nie znajduje to odzwierciedlenia w treści zebranego materiału dowodowego; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ww. decyzję przepisów. Zdaniem skargi organy błędnie przyjęły, że brak rejestracji przyczepy wyklucza możliwość zastosowania jej jako przyczepy kempingowej. Przedmiotowa przyczepa była wielokrotnie przestawiana i wykorzystywana zgodnie ze swoim przeznaczeniem, jako mobilny i tymczasowy obiekt zapewniający możliwość krótkotrwałego pobytu jak typowa przyczepa kempingowa. Fakt braku numerów rejestracyjnych nie przesądza o jej przeznaczeniu, a świadczyć w tym kontekście może jedynie o niezaewidencjonowaniu jej w rejestrze. W przypadku wątpliwości co do przeznaczenia obiektu organ powinien oprzeć się na opinii biegłego. Ponadto organ oceniając w sposób dowolny zebrany w sprawie materiał dowodowy nie miał możliwości ustalenia właściwego stanu faktycznego. Przyjmując błędne założenie odnośnie charakteru obiektu, nie wziął organ jednocześnie pod uwagę, że nawet uwzględniając oczywistą błędną jego kwalifikację jako obiektu "sezonowego", nie pozostawał on przez okres ponad 180 dni w tym samym miejscu. Błędnie ustalił, iż znajdował się on w tym samym miejscu od 2006 r. co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Co prawda skarżący wskazał na okres, w którym ustawił przyczepę na działce, nie przyznał on jednak, iż została ona ustawiona w sposób uniemożliwiający jej przestawienie, co miało wielokrotnie miejsce. Okoliczność ta, nawet przyjmując rozumowanie o "sezonowości" obiektu, prowadzi do konkluzji, że nie było wymagane uzyskanie pozwolenia, a jedynie zgłoszenie obiektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie podzielił zdania skarżącego, że mamy do czynienia z przyczepą kempingową. Organ wskazał, że jest to dom typu "holenderskiego" będący obiektem budowlanym, na którego budowę (postawienie) wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę (inwestor takiej decyzji nie uzyskał), tak więc stanowi samowolę budowlaną. Obiekt stoi na działce nr [..] od 2006 r., tak więc nie mógł być legalnie wybudowany- postawiony na wskutek zgłoszenia i jest używany jako obiekt rekreacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona albowiem decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 września 2019 r. jest zgodna z prawem. Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżącego procedury określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. – dalej jako "Prawo budowlane"). Z akt sprawy wynika bowiem, że na działce nr [..] w P. znajduje się obiekt budowlany - domek holenderski nietrwale związany z gruntem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00 m x 8,61. Obiekt ten został posadowiony na przedmiotowej działce przez skarżącego w 2006 r. bez uzyskania pozwolenia na budowę. Ustalenia w tym zakresie dokonane zostały przez organ I instancji podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 8 maja 2018 r. w obecności skarżącego. Data posadowienia obiektu została ustalona w oparciu o oświadczenie skarżącego złożone do protokołu tych oględzin. Przepis art. 48 ust. 1 ustawy. stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Znajdujący się na terenie działki nr [..] niepołączony trwale z gruntem domek holenderski , pełniący funkcję rekreacji indywidualnej jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Artykuł 3 pkt 1 Prawa budowlanego wyjaśnia bowiem, że obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 tej ustawy przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach a zgodnie z art. 3 pkt 3 przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono już, że ustawione na gruncie przyczepy kempingowe, niespełniające w danej chwili swojej pierwotnej funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 384/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli przyczepa kempingowa została ustawiona na działce i nie została także dopuszczona do ruchu drogowego, oznacza to, że jest to obiekt budowlany służący celom rekreacyjno – wypoczynkowym (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1774/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, przedmiotowy niepołączony trwale z gruntem domek holenderski , pełniący funkcję rekreacji indywidualnej stanowi tymczasowy obiekt budowlany (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1256/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Posadowienie takiego obiektu budowlanego na terenie działki nr [..] wymagało zatem uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, https://orzezczenia.nsa.gov.pl). Art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu z 2006 r. stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Katalog art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego nie obejmował wyjątkiem od powyższej zasady uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu; zwolnienie to nie dotyczy obiektów, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany znajduje się na działce skarżącego dłużej niż 120 dni. Domek holenderski posadowiony został bowiem w 2006 r. Materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że istniał w 2006 i 2018 r. To pozwala na przyjęcie, że minął czas 120 dni. Niesporne w sprawie przy tym jest, że na budowę obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę. Natomiast legalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest możliwa z uwagi wydanie decyzji Wójta Gminy z dnia 19 kwietnia 2019 r. nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Bezspornie skarżący nie przedłożył dokumentów wskazanych w wydanym postanowieniu z 9 lipca 2018 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego słusznie nakazały skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego - domku holenderskiego. Polemika skarżącego z kwalifikacją domku jako obiektu podlegającego reżimowi prawa budowlanego jest niezasadna. Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.