II SA/Gd 668/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Ł. i W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. D. Ł. i W. Ł. wnieśli 20 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 24 marca 2021 r., nr [..], odmawiającą skarżącym ustalenia warunków zabudowy dla legalizacji lekkiej zabudowy letniskowej nie związanej z gruntem na działce nr [..] w obrębie K., gmina K. Do skargi dołączono wniosek z 19 października 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wskazano, że 29 września 2021 r. skarżąca wysłała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesyłkę zawierającą skargę, jednakże przez omyłkę nieprawidłowo wpisała adres na kopercie, zamiast ul. [..] wpisała [..]. Wprawdzie, z uwagi na wpisanie przez skarżącą na zwrotce potwierdzenia odbioru właściwej miejscowości, Poczta Polska poprawiła nazwę miejscowości na [..], jednakże ulica pozostawała nieprawidłowa. W związku z tym placówka pocztowa w G. na kopercie umieściła zapis "Adresat nie znajduje się pod tym adresem" i zwróciła przesyłkę. Skarżąca odebrała zwrot 15 października 2021 r. Jak wyjaśniono, skarżąca jest osobą w wieku 55 lat, zdarzają jej się problemy z koncentracją, zaś samo postępowanie administracyjne jest dla niej bardzo stresujące, w związku z czym pomyłka przy adresowaniu koperty powstała nie z winy strony. Odnośnie zaś skarżącego wskazano, że decyzja odwoławcza nie została jemu doręczona, bowiem organ przesyłkę z decyzją zaadresował na oboje małżonków i przesyłka ta została odebrana tylko przez D. Ł. Tymczasem przepisy prawa nakazując doręczanie pism odrębnie dla każdej strony, chyba że strony wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru, przy czym wówczas prawidłowo pismo należałoby doręczyć w dwóch egzemplarzach. W niniejszej sprawie żaden z małżonków nie upoważnił drugiego do odbioru korespondencji. Na skutek braku doręczenia tej decyzji skarżącemu, nie otworzył się dla niego termin do wniesienia skargi i konieczne jest dokonanie takiego doręczenia jeszcze raz przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Treść powyższych przepisów wskazuje, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności bada, czy został wniesiony w terminie 7-dniowym przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd wojewódzki uznał, że strony zachowały niniejszy termin, skoro złożyły wniosek 20 października 2021 r., a 15 października 2021 r. skarżąca uzyskała informację, że nadana przez nią uprzednio skarga nie mogła zostać doręczona ze względu na błędne zaadresowanie koperty. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku w kontekście przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżących w dokonaniu w terminie czynności procesowej, polegającej na wniesieniu skargi Sąd uznał, że przesłanka ta nie została spełniona. Należy bowiem wskazać, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jego dopełnienie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona bądź jej pełnomocnik nie mógł przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto, przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W niniejszej sprawie skarżący wskazują, że skarga została wysłana w terminie określonym w przepisach prawa, lecz koperta zawierająca pismo została przez skarżącą błędnie zaadresowana, co skutkowało zwrotem przesyłki do nadawcy. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, jako adresata przesyłki wskazano Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a jako adres podano "[..]". Wprawdzie placówka pocztowa poprawiła kod pocztowy i miejscowość na kopercie jako [..]", gdyż takie dane nadawca wpisał na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, niemniej jednak z uwagi na to, że pod adresem "[..]" nie mieściła się siedziba adresata – Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na kopercie umieszczono adnotację "Adresat nie znajduje się pod tym adresem", a przesyłkę zwrócono do nadawcy. Podkreślenia wymaga, że doręczona skarżącym decyzja Kolegium z 29 lipca 2021 r., która stała się przedmiotem zaskarżenia, zawierała prawidłowe pouczenie o terminie oraz trybie wniesienia środka zaskarżenia. Wskazano w nim, że skarga przysługuje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ([..]), za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (ul. [..]), w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Pouczenie jest zaś integralną częścią decyzji (art. 107 § 3 zd. 2 k.p.a.), a zatem na stronie należycie dbającej o swoje interesy spoczywa obowiązek uważnego prześledzenia treści całej decyzji, nie wyłączając informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jej części. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę błędnego adresu organu odwoławczego bądź błędne oznaczenie adresata, nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego organu i stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie (zob. postanowienia NSA: z 21 kwietnia 2011 r., II FZ 153/11, z 19 września 2012 r., I FZ 341/12, z 20 lutego 2014 r., II FZ 229/14, z 30 sierpnia 2016 r., II GZ 784/16, z 21 marca 2017 r., II GZ 194/17; dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny tej nie może zmienić argumentacja wniosku wskazująca na wiek skarżącej (55 lat) i występujące u niej problemy z koncentracją oraz silny stres związany z prowadzoną sprawą administracyjną. Okoliczności sprawy nie potwierdzają bowiem, że te okoliczności miały w jej toku jakikolwiek wpływ na terminowość podejmowanych przez strony czynności procesowych. Poza tym skarżący przez całe postępowanie działają w sprawie wspólnie jako strony postępowania, a skarżącym jest również W. Ł., który na żądanie Sądu 16 grudnia 2021 r. nadesłał skargę podpisaną przez siebie. Z tego wynika, że w obliczu problemów D. Ł. z terminowym dokonywaniem czynności procesowych, mogła ona skorzystać z pomocy męża, którego aktywność procesowa nie napotykała na jakiekolwiek przeszkody. Strona decydująca się na wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego winna bowiem dołożyć staranności w czynnościach procesowych, tak aby nie narazić się na ich nieskuteczność. Oznacza to, że jeżeli strona jest świadoma swoich ograniczeń i problemów, które mogą zaburzyć tok dokonywanych przez nią czynności, to powinna przy nich skorzystać z pomocy osób trzecich, w szczególności jeśli ma taką możliwość. Brak skorzystania z takiej pomocy może natomiast świadczyć o niedbalstwie i wyklucza przyjęcie, że błędy, jakie strona popełniła przy dokonywaniu czynności procesowych, nie były jej winą. Reasumując, błędne zaadresowanie koperty ze skargą, poprzez błędne wskazanie adresu organu, co skutkowało zwróceniem przesyłki do skarżących i niezłożeniem skargi w terminie, nie może w niniejszej sprawie świadczyć o braku winy skarżących w nieterminowym wniesieniu skargi. Działanie takie stanowi wyraz braku dbałości o własne sprawy i nie może być postrzegane jako przeszkoda od strony niezależna i trudna do przezwyciężenia. Odnosząc się do wniosku w części dotyczącej W. Ł. wyjaśnić należy, że również w tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd bowiem za nietrafną uznał argumentację odwołującą się do braku doręczenia skarżącemu decyzji organu II instancji. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z kolei w myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W ocenie Sądu, wskazane przepisy nie pozwalają na postawienie tezy, że w przypadku potwierdzenia odbioru przesyłki przez jednego ze współmałżonków, drugi małżonek został pominięty w postępowaniu tak, jakby w ogóle nie kierowano do niego przesyłki. Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków do rąk jednego z nich jest skuteczne również wobec drugiego małżonka, chyba że zakwestionuje on i podważy sposób doręczenia (por. wyroki NSA z 9 grudnia 2010 r., II OSK 1862/09, LEX nr 1413141, z 16 lutego 2021 r., II OSK 2610/17, LEX nr 3144264). Tymczasem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby w toku postępowania przed organem I instancji skarżący kwestionował sposób doręczenia korespondencji dla niego przeznaczonej zaadresowanej wspólnie również do jego małżonki. Zarzutów w tym względzie nie zawiera w szczególności złożone przez skarżących wspólnie odwołanie od decyzji organu I instancji. Okoliczność ta w powiązaniu z doręczeniem skarżącym zaskarżonej decyzji z zachowaniem dyspozycji art. 43 k.p.a., nie upoważnia do wniosku, że skarżącemu nie rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi. W tej sytuacji również w odniesieniu do skarżącego rzeczywistą przyczyną niezłożenia skargi w terminie było jej błędne zaadresowanie przez małżonkę i zwrot przesyłki, bez wpływu na co pozostawał sposób doręczenia decyzji skarżącemu. Argumentacja w tym zakresie nie mogła więc odnieść skutku, gdyż nie wskazuje na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, jakiego dopuściła się jego żona nadając wnoszoną przez nich wspólnie skargę. Z tych względów uznając, że uchybienie terminu w niniejszej sprawie było zawinione przez strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. oddalił wniosek o przywrócenie terminu.