II SA/Gd 67/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Nadleśniczego z dnia 17 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od oszacowania szkody w uprawach i płodach rolnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Nadleśniczego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. Nadleśniczy (dalej: "Nadleśniczy", "Organ"), na podstawie art. 49a ust. 1 w zw. z art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1683 ze zm.) - dalej: "Prawo łowieckie", oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: "k.p.a.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") z dnia 14 czerwca 2021 r. od oszacowania szkody w uprawach traw z motylkowymi zlokalizowanych na terenie działek nr [..]-[..], obręb ewidencyjny B. W uzasadnieniu Organ podał, że pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. Skarżący złożył do Nadleśnictwa odwołanie od oszacowania szkód w uprawach traw z motylkowymi zlokalizowanych na terenie działek nr [..], obręb ewidencyjny B. Nadleśniczy wskazał, że z pisma Skarżącego wynika, iż zgłoszenie szkody nastąpiło 18 marca 2021 r., zaś szacowanie ostateczne szkody, zgodnie z art. 46c Prawa łowieckiego, odbyło się 8 kwietnia 2021 r., z którego sporządzono protokół nr 1 ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych dla przedmiotowych działek. Szacowania dokonał jeden przedstawiciel Koła Łowieckiego (dalej: "Koło") - dzierżawcy obwodu łowieckiego nr [..], na terenie którego zlokalizowane są ww. uprawy. Zaznaczono, że w czynnościach szacowania szkód nie uczestniczył właściciel uszkodzonych upraw, tj. Skarżący. Nadleśniczy podał, że stosownie do art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo 46c ust. 5. Wskazano, że przedstawiony protokół z szacowania przedmiotowej szkody został podpisany w dniu 8 kwietnia 2021 r., natomiast odwołanie właściciela gruntu wpłynęło do Nadleśnictwa w dniu 14 czerwca 2021 r., a więc po ustawowym 7 dniowym terminie od podpisania protokołu. W skardze na powyższe postanowienie J. S., wnosząco o jego uchylenie w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił mu naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez Nadleśniczego niezbędnych czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przez to zaniechanie ustalenia, czy jako właściciel działek Skarżący został poinformowany o terminie szacowania szkody, kiedy doszło do szacowania i dlaczego właściciel nie był obecny, czy przedstawiono właścicielowi protokół do podpisania, a co za tym idzie zarzucił błędne ustalenie, że od 8 kwietnia 2021 r., tj. od dnia sporządzenia protokołu, rozpoczął bieg terminu na wniesienie odwołania; 2. art. 75 § 1 w zw. z art. 89 § 1 i 2 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu - na rozprawie administracyjnej - dowodu z przesłuchania świadków - osób uczestniczących w ostatecznym szacowaniu szkody oraz właściciela działek, na których doszło do powstania szkody, dla ustalenia przebiegu tych czynności, a w szczególności dla ustalenia, czy Skarżący został wezwany do wzięcia udziału w szacowaniu szkody, czy odmówił uczestniczenia w szacowaniu szkody i odmówił podpisania protokołu ostatecznego szacowania szkody, co pozbawiło Skarżącego możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu dowodowym w sprawie, a w szczególności możliwości zadawania świadkom pytań oraz złożenia wyjaśnień; 3. art. 79a § 1 i 2 w zw. z art. 10 § 1 i 11 w zw. z art. 8 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez niesłuszne zaniechanie poinformowania Skarżącego o braku wykazania, że odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przez ustawę terminie, a także o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem, a ponadto niesłuszne pozbawienie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także uznanie okoliczności, że Skarżący odmówił podpisania protokołu z szacowania szkody za udowodnioną, pomimo, że nie miał możliwości wypowiedzenia się co do dokonanych ustaleń; 4. art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego poprzez błędne ustalenie, że odwołanie do Nadleśnictwa zostało wniesione po upływie 7-dniowego terminu wynikającego z art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego z uwagi tylko na to, że protokół w dniu 8 kwietnia 2021 r. podpisał przedstawiciel Koła, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanego przepisu powinna prowadzić do ustaleń, że termin ten nie mógł rozpocząć biegu zanim co najmniej Skarżący odmówił podpisania protokołu po wcześniejszym jego okazaniu i przedstawieniu do podpisania oraz co najmniej po prawidłowym jego pouczeniu o prawie terminie i sposobie wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Skarżący podał, że w dniu 18 marca 2021 r. zgłosił szkodę na działkach nr [..] i [..] w miejscowości S. spowodowaną przez dziki na uprawach trawy z motylkowymi. W odpowiedzi mailem uzyskał informację od Koła, że szkoda nie będzie szacowana w terminie z powodu pandemii koronawirusa. Strona zaznaczyła, że nie została poinformowana o terminie szacowania szkody w żadnej formie, ani pisemnie, ani mailowo, ani ustnie. Skarżący podał dalej, że z uwagi na to, iż nie otrzymał protokołu z szacowania szkody wystosował pismo z ponagleniem m.in. do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego. Pismem z dnia 19 maja 2021 r., które Strona odebrała w dniu 7 czerwca 2021 r., Koło przesłało protokół z szacowania szkody zgłoszonej 18 marca 2021 r. wskazując, że został on wysłany do Strony mailem w dniu 8 kwietnia 2021 r. W piśmie tym wskazano, że w związku brakiem współpracy z Kołem wszelka korespondencja do Skarżącego, w tym wszystkie protokoły, będzie wysyłana listownie. Strona zwróciła uwagę, że z załączonej do ww. pisma kopii protokołu nr 1 z dnia 8 kwietnia 2021 r. ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych wynika, że dotyczy on szkody zgłoszonej przez Stronę w dniu 18 marca 2021 r. na działkach nr [..] i [..]. W protokole wskazano dane Skarżącego jako właściciela gruntów rolnych oraz dane przedstawiciela obwodu łowieckiego i zaznaczono, że Skarżący nie uczestniczył przy szacowaniu i nie podpisał protokołu. W protokole nie wskazano również, kiedy miało miejsce ostateczne szacowanie szkody - właściwe w tym zakresie miejsce jest puste. Jedyna data to data sporządzenia protokołu - 8 kwietnia 2021 r. Strona podała, że w dniu 14 czerwca 2021 r. wniosła odwołanie od szacowania szkody zgłoszonej 18 marca 2021 r. do Nadleśniczego. W odwołaniu wskazano wszystkie opisane wyżej okoliczności, tj. kiedy Skarżący zgłosił szkodę, na jakim terenie, że nie został poinformowany o terminie szacowania, nie doręczono mu protokołu mailem i że wniósł zastrzeżenia i wnioski co do dalszych czynności związanych z szacowaniem szkody. Na marginesie Strona wskazała, że do dnia wniesienia skargi wartość szkody w kwocie podanej w protokole nie została wpłacona na jej konto. Skarżący zarzucił, że nie został poinformowany o terminie ostatecznego szacowania szkody zgłoszonej w dniu 18 marca 2021 r. Jedyny mail jaki dostał to informacja o tym, że z powodu epidemii COVID-19 szacowanie nie odbędzie się w terminie. Po tej informacji nie wpłynęła żadna wiadomość ani o terminie szacowania, nie otrzymał również maila z protokołem ostatecznego szacowania szkody. Za nieprawdziwe Strona uznała stwierdzenie, że w dniu 8 kwietnia 2021 r. otrzymała maila od Koła z kopią protokołu szacowania. Skarżący podniósł, że zaniepokojony brakiem informacji o szacowaniu szkody (co zdarzyło się nie po raz pierwszy) wystosował kilka ponagleń, które spowodowały, że otrzymał ww. pismo z dnia 19 maja 2021 r. od Koła, wraz z którym przesłano mu kopie protokołu. Zaznaczono, że ani z pisma, ani z protokołu nie wynika, kiedy rzeczywiście miało miejsce ostateczne szacowanie szkody, w którym uczestniczył wyłącznie przedstawiciel Koła. Strona wskazała, że po raz pierwszy miała możliwość zapoznania się z protokołem w dniu odebrania listu poleconego, tj. w dniu 7 czerwca 2021 r., co potwierdza wydruk ze strony Poczty Polskiej z potwierdzeniem daty odbioru listu poleconego (numer poleconego tożsamy z numerem na kopercie adresowanej przez Koło do Strony). Tym samym, odwołanie wniesione 14 czerwca 2021 r. do Nadleśniczego należy ocenić jako wniesione w ustawowym 7-dniowym terminie na wniesienie odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Odwołując się do doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych Skarżący podkreślił, że obowiązkiem Nadleśniczego rozpoznającego odwołanie od ostatecznego szacowania szkody, wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 81 k.p.a. w zw. z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, było ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania. Obowiązkiem Nadleśniczego było dokładne ustalenie stanu faktycznego i wyjaśnienie, czy rzeczywiście w dniu 8 kwietnia 2021 r. Strona otrzymała protokół ostatecznego szacowania szkody, czy została prawidłowo wezwana do wzięcia udziału w szacowaniu szkody, a jeśli tak - dlaczego odmówiła stawienia się i podpisania protokołu. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 68 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego protokół szacowania ostatecznego sporządza się tak, aby wynikało z niego, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Strona przyznała, że przepisy Prawa łowieckiego nie wskazują expressis verbis, od jakiej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania, jednak przyjmuje się, że w przypadku odmowy podpisania protokołu szacowania ostatecznego szkody, siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 46d ust. 1 tej ustawy, rozpoczyna w takim przypadku swój bieg w dacie odmowy podpisania protokołu. Zauważono, że Nadleśniczy w celu wyjaśnienia kwestii daty podpisania protokołu lub ewentualnie odmowy podpisania protokołu przez właściciela działek nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, a jedynie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że protokół w dniu 8 kwietnia 2021 r. podpisał przedstawiciel Koła. Zdaniem Strony bieg terminu do wniesienia odwołania liczony od podpisania protokołu nie mógł rozpocząć się w dniu 8 kwietnia 2021 r. Skarżący nie mógł jako właściciel działek odmówić podpisania protokołu szacowania ostatecznego dotyczącego ustalenia wysokości odszkodowania za szkody wyrządzone przez dziki na jego działce, gdyż nie został wezwany do wzięcia udziału w szacowaniu szkody i nie przedstawiono mu tego protokołu do podpisu, a więc nie miał szansy ani na podpisanie protokołu ani na odmowę podpisania. Strona powtórzyła, że o protokole i jego treści dowiedziała się dopiero w dniu 7 czerwca 2021 r. Odwołując się do judykatury podkreślono, że na gruncie art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego przyjmuje się, iż termin siedmiodniowy na złożenie odwołania winien być liczony dopiero od poinformowania poszkodowanego o prawie wyniesienia odwołania do nadleśniczego. Zaakcentowano, że ustawodawca od organów administracji publicznej wymaga działania zgodnego z prawem, nakładając jednocześnie na organy obowiązki zmierzające do zagwarantowania stronom postępowania administracyjnego ochrony przed nadużywaniem władczości przez organy. Przyznano, że wprawdzie z przepisów art. 46c i art. 46d Prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 tej ustawy wynika, że przepisy k.p.a., w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia, stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji". W ocenie Skarżącego Nadleśniczy, nie ustalając, czy i ewentualnie kiedy został on pouczony o prawnie wyniesienia odwołania, naruszył art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 46d ust. 1 w zw. z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego. Zauważono, że na końcu protokołu nr 1 z dnia 8 kwietnia 2021 r. zawarta jest informacja o treści art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego, jednak Nadleśniczy nie ustalił, czy i kiedy Skarżący miał możliwość z treścią tego protokołu się zapoznać. Z dokumentów wiadomo jedynie, że Strona nie uczestniczyła w czynnościach szacowania szkody, co pozwala wskazać, że nieprawdziwie zawarto w protokole informację, iż Skarżący odmówił podpisania protokołu. Skoro w czynnościach nie uczestniczył to nie mógł odmówić podpisania protokołu. Podsumowując Strona wskazała, że skoro nie została poinformowana o terminie szacowania szkody, nie uczestniczyła w tym szacowaniu i nie przedstawiono jej protokołu ostatecznego szacowania szkody do podpisania w dniu wskazanym jako data sporządzenia tego protokołu (8 kwietnia 2021 r.) to od tej daty podpisania protokołu przez przedstawiciela Koła nie mógł rozpocząć się bieg 7-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Skarżący powtórzył, że protokół wraz z pouczeniem otrzymał listem poleconym w dniu 7 czerwca 2021 r. i dlatego odwołanie wniesione w dniu 14 czerwca 2021 r. należy ocenić jako złożone w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Nadleśniczy w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu przyznano, że Skarżący nie uczestniczył w czynnościach związanych z ostatecznym szacowaniem szkody, jednakże w myśl art. 42 ust. 8 Prawa łowieckiego niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych lub przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód. Tym samym, czynności szacowania szkód może dokonać samodzielnie przedstawiciel dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego. Dalej wskazano, że zgodnie z art. 46c ust. 5 pkt 5 Prawa łowieckiego niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera m.in. czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym. Jeżeli więc w szacowaniu ostatecznym udział bierze jedynie przedstawiciel dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego - może on samodzielnie podpisać protokół, a protokół ten wywołuje skutki prawne. Odwołując się do orzecznictwa sądowego Nadleśniczy zwrócił uwagę, że wskazany w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego termin na wniesienie odwołania biegnie od daty podpisania protokołu, niezależnie od tego, czy protokół ten doręczono poszkodowanemu, jak również w oderwaniu od tego, czy poszkodowany uczestniczył w czynnościach szacowania ostatecznego. Tym samym, brak udziału Skarżącego w czynnościach ostatecznego szacowania i podpisania przez niego protokołu jest indyferentny dla skuteczności tego protokołu. Ponadto z pisma Koła z dnia 19 maja 2021 r. wynika, że protokół z szacowania ostatecznego został przesłany Skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2021 r. Zatem od tej daty należy liczyć termin na wniesienie odwołania. Zdaniem Organu Skarżący nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów na to, że nie otrzymał protokołu w dniu 8 kwietnia 2021 r., a w szczególności takim dowodem nie może być zrzut ekranu z poczty elektronicznej Skarżącego, z której zwyczajnie mógł usunąć wiadomości. Co więcej, Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na rzekome ponaglenia Koła czy Zarządu Okręgowego PZŁ. Nadleśniczy zwrócił również uwagę, że w odwołaniu z dnia 14 czerwca 2021 r. Skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co mógł i powinien uczynić, zważywszy na datę podpisania protokołu, który finalnie Strona otrzymała również w wersji papierowej. Zdaniem Nadleśniczego w przypadku stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie miał on obowiązku informować Skarżącego o tym, że nie wykazał on, iż odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przez ustawę terminie, zwłaszcza że odwołanie Skarżącego zostało wniesione bez wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który to wniosek mógłby być przedmiotem ewentualnego uzupełnienia przez Skarżącego o dodatkowy materiał dowodowy. Tym samym zarzut braku poinformowania o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem uznano za całkowicie niezrozumiały, podobnie jak zarzut o niesłusznym pozbawieniu prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Zaznaczono, że w prowadzonym postępowaniu Organ dysponował jedynie dowodami przedstawionymi przez Skarżącego, na podstawie których dokonał ustalenia stanu faktycznego i procesu subsumcji, sprowadzającego się do uznania, że w związku z datą sporządzenia protokołu i datą odwołania - odwołanie zostało wniesione po upływie terminu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego Nadleśniczy zwrócił uwagę, że przepisy tej ustawy nie uzależniają rozpoczęcia biegu terminu na wniesienie odwołania od uczestnictwa poszkodowanego w ostatecznym szacowaniu szkody, czy też od okazania mu protokołu i przedstawieniu do podpisania. Zauważono, że w protokole z dnia 8 kwietnia 2021 r. znajduje się pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Nadleśniczego z dnia 17 czerwca 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącego odwołania od oszacowania szkody w uprawach traw z motylkowymi zlokalizowanych na terenie działek nr [..]-[..], obręb ewidencyjny B. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienie wskazano art. 134 k.p.a. oraz art. 49a ust. 1 w zw. z art. 49d ust. 1 (powinno być: art. 46d ust. 1) Prawa łowieckiego, która to ustawa w rozdziale 9 reguluje zagadnienia dotyczące szkód łowieckich. Z art. 46 Prawa łowieckiego wynika, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (ust. 3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego (ust. 6). W przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach, jeżeli szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie, dokonuje się wyłącznie szacowania ostatecznego (ust. 7). Niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych lub przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód, o których mowa w ust. 1 (ust. 8). W myśl art. 46c Prawa łowieckiego szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 2). O terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (ust. 3). O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (ust. 4). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera m.in.: imiona i nazwiska osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym, datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania szacowania ostatecznego, czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (ust. 5 pkt 1, 2 i 5). Wypłaty odszkodowania dokonuje dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego w terminie 30 dni od dnia sporządzenia protokołu z szacowania ostatecznego, od którego nie wniesiono odwołania (ust. 8). Z mocy art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). W myśl art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w Prawie łowieckim, specyficzną dla tego rodzaju spraw, procedurą. W nadesłanych przez Organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę aktach sprawy znajduje się kopia drugiej strony protokołu ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 10 września 2021 r. do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez nadesłanie protokołu z dnia 8 kwietnia 2021 r., o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu, Nadleśniczy poinformował, że wszelkie akta sprawy związane ze skargą J. S. na postanowienie z dnia 17 czerwca 2021 r. zostały przekazane do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę. Organ wyjaśnił, że protokół nr 1 z dnia 8 kwietnia 2021 r. ostatecznego szacowania szkody przekazany został w formie kopii, stanowiącej załącznik do skargi, gdyż jedynie taką formą Nadleśniczy dysponował. Z załączonej do skargi kopii protokołu nr 1 z dnia 8 kwietnia 2021 r. ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych wynika m.in., że szkoda została zgłoszona w dniu 18 marca 2021 r., w skład zespołu dokonującego ustalenia wysokości odszkodowania wchodził przedstawiciel dzierżawcy/zarządcy obwodu łowieckiego K. B. i właściciel gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda J. S. Na drugiej stronie protokołu widnieje jedynie podpis K. B., natomiast w rubryce "Uwagi i zastrzeżenia do protokołu" poczyniono adnotację: "Poszkodowany nie podpisał protokołu. Brak poszkodowanego przy szacowaniu". Z ww. protokołu nie wynika, kiedy miało miejsce ostateczne szacowanie szkody, gdyż w miejscu "Ostateczne szacowanie szkody" po słowie "Dnia" nie wpisano żadnej daty. Jedyną datą widniejącą na protokole jest data "8.04.2021" jako (najprawdopodobniej) data sporządzenia protokołu. W ocenie Sądu treść ww. protokołu jest niezrozumiała, skoro na pierwszej stronie jako jednego z członków zespołu dokonującego ustalenia wysokości odszkodowania wymienia się Skarżącego, a na drugiej stronie czyni się uwagę, że nie podpisał on protokołu, gdyż nie był obecny przy szacowaniu. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Skarżący nie kwestionował ani tego, że nie podpisał protokołu, ani tego, że nie był obecny przy czynności szacowania. Strona zarzuca natomiast, że nie została zawiadomiona o czynności szacowania ostatecznego, jak również że nie pouczono jej o możliwości złożenia odwołania od tej czynności. Nie ulega wątpliwości, że niestawiennictwo właściciela albo posiadacza gruntów rolnych nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód (stanowi o tym wprost art. 46 ust. 8 Prawa łowieckiego). Należy jednak wyraźnie podkreślić, że o ile uczestnictwo w czynności szacowania jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, o tyle na dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego spoczywa obowiązek zawiadomienia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych o tej czynności. Obowiązek ten wynika z art. 46c ust. 4 Prawa łowieckiego, który stanowi, że o terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3. Z nadesłanych przez Nadleśniczego akt sprawy nie wynika, aby Skarżący został zawiadomiony o terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody. W aktach tych znajduje się wydruk z poczty elektronicznej wiadomości e-mail z dnia 18 marca 2021 r., w którym Skarżący zwraca się do Koła o oszacowanie szkód po dzikach w jego uprawach. W odpowiedzi (wydruk e-maila z dnia 23 marca 2021 r.) Koło poinformowało Skarżącego, że w związku z panującą epidemią COVID-19 i chorobą osób szacujących szkody Koło nie jest w stanie dokonać szacowania zgłoszonej w dniu 18 marca 2021 r. szkody w terminie 7 dni. Poinformowano również Skarżącego, że o terminie szacowania zostanie on powiadomiony odrębną korespondencją po ustaniu ww. przyczyny. Odrębnej korespondencji, o której mowa w tym piśmie, nie ma jednak w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy wskazał, że protokół z szacowania ostatecznego został przesłany Skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2021 r. W tym zakresie Organ powołał się na pismo Koła z dnia 19 maja 2021 r. skierowane do Skarżącego, w którym Koło podało, że "ponownie przesyła protokół szacowania szkody" i że protokół ten został wysłany do Skarżącego mailem po szacowaniu w dniu 8 kwietnia 2021 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że faktu przesłania Skarżącemu protokołu wcześniej niż wraz z pismem Koła z dnia 19 maja 2021 r. nie potwierdza żaden dowód znajdujący się w aktach sprawy. Tymczasem, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Ponadto, co przyznało samo Koło w piśmie z dnia 19 maja 2021 r., protokół został przesłany Skarżącemu "w nawiązaniu do otrzymanego pisma z Zarządu Okręgowego PZŁ". Uwiarygadnia to twierdzenie Strony, że protokół otrzymała dopiero wówczas, gdy wysłała w tej sprawie ponaglenie m.in. do ww. instytucji. W związku z powyższym, w rozpoznawanej sprawie wymagały zweryfikowania twierdzenia Skarżącego, który konsekwentnie podnosił, że nie zawiadomiono go o terminie szacowania szkody, jak również, że protokół z tej czynności nie został mu doręczony wcześniej niż 7 czerwca 2021 r. W celu wyjaśnienia powyższych kwestii Organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, a jedynie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że protokół z szacowania szkody został podpisany w dniu 8 kwietnia 2021 r., natomiast odwołanie właściciela gruntu wpłynęło do Nadleśnictwa w dniu 14 czerwca 2021 r., a więc po ustawowym 7 dniowym terminie od podpisania protokołu. Opierając się na protokole ostatecznego szacowania Nadleśniczy przyjął za przesądzone istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne dotyczące daty podpisania protokołu. Skoro podpisanie protokołu przez przedstawicieli obwodu łowieckiego nastąpiło w dniu 8 kwietnia 2021 r., to dla Organu była to okoliczność wystarczająca dla przyjęcia, że to właśnie od tego dnia należy liczyć termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. Tymczasem w zaistniałej sytuacji wiązanie początku biegu terminu do wniesienia odwołania z datą wskazaną w ww. protokole budzi uzasadnione wątpliwości, mając na uwadze zarówno wskazane wyżej niedostatki samego protokołu, jak i konsekwentne stanowisko Skarżącego, że nie został on zawiadomiony o terminie szacowania. Z art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego wynika, że początek biegu terminu do złożenia odwołania wyznacza czynność podpisania protokołu. Termin do wniesienia odwołania należy zatem liczyć od tej czynności, chyba że zostanie ustalony termin podpisania protokołu odmienny niż data szacowania. Są to zatem okoliczności o zasadniczym znaczeniu i wymagają wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości. Wprawdzie z przepisów art. 46c i art. 46d Prawa łowieckiego nie wynika obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 tej ustawy wynika, że przepisy k.p.a., w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji", co pokazuje analiza unormowań Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. Chodzi w szczególności o art. 19 tego aktu prawnego, zgodnie z którym "wydana przez instytucję decyzja, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, zawiera informację o możliwościach złożenia odwołania. Podaje się w szczególności rodzaj środków odwoławczych, organu, do których można je wnosić oraz terminy ich wnoszenia". Choć zacytowany przepis odnosi się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych, to w istocie kodyfikuje on pewne ogólne zasady (standardy), których powinny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego, i tak też są one postrzegane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1386/12). Z powyższej zasady "dobrej administracji" należy zatem wyprowadzić obowiązek dochowania przez organ wszelkiej staranności, w tym pouczenia o prawie do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego, mimo że wprost taki obowiązek nie wynika z tego przepisu, ani że wymogu potwierdzenia dokonania pouczenia nie wymienia art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego. Organy administracji muszą jednak mieć na względzie przede wszystkim to, by na skutek takich zaniechań jak brak pouczenia, strona nie poniosła negatywnych dla niej skutków prawnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 702/19). Należy bowiem wskazać, że prawidłowe wyczerpanie trybu odwołania, o jakim mowa w art. 46d ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego, pozwala na ustalenie wysokości odszkodowania w formie decyzji wydawanej przez nadleśniczego, od której można wnieść powództwo do sądu powszechnego (art. 46e ust. 1 i nast. Prawa łowieckiego). Wobec tego istotne jest dopełnienie przez organ wszelkich zasad postępowania zmierzających do zapewnienia stronie przysługujących jej praw, w tym prawidłowego pouczenia o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia. W rozpoznawanej sprawie Organ nie wyjaśnił w żaden sposób kwestii podnoszonych przez Stronę, w tym braku zawiadomienia o czynności szacowania ostatecznego. Skoro Skarżący nie został zawiadomiony o tej czynności, to nie mógł w niej uczestniczyć i nie mógł podpisać protokołu (bądź odmówić jego podpisania). Okoliczności te mają kluczowe znaczenie dla oceny, od kiedy rozpoczął bieg termin określony w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego. W związku z tym za nieprawidłowe należy uznać stanowisko Nadleśniczego, że odwołanie Skarżącego z dnia 14 czerwca 2021 r. od oszacowania szkody zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie Organ nie zebrał wyczerpująco całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie rozważył go i nie poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49d ust. 1 Prawa łowieckiego. Nadleśniczy nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla oceny zachowania przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania w rozpoznawanej sprawie. Skoro Organ nie podjął działań w celu zweryfikowania odmiennych twierdzeń Skarżącego w tym zakresie, pomimo ciążącego na nim ustawowego obowiązku, to naruszył nie tylko powołane przepisy, ale również zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazujące na konieczność podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie strony do organu (art. 8 k.p.a.). Naruszenia przepisów prawa, jakich dopuścił się w rozpoznawanej sprawie Nadleśniczy, mają istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę Organ będzie związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności Nadleśniczy, mając na uwadze ww. zasady ogólne postępowania administracyjnego, ustali należycie stan faktyczny sprawy, a w razie ewentualnego potwierdzenia zasadności twierdzeń Skarżącego dotyczących okoliczności zawiadomienia go o terminie szacowania ostatecznego oraz sporządzenia z tej czynności protokołu, rozpozna jego odwołanie merytorycznie i po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji publicznej.[pic]